Vì sao Tết đỏ rực và rộn ràng?

3 giờ trướcBài gốc

Cặp đôi người Phillipines đón Tết Nguyên đán tại TP.HCM, tháng 1/2025. Ảnh: Linh Huỳnh.

Từ đèn lồng, phong bao đỏ đến tiếng trống lân và pháo nổ, Tết Nguyên đán ở hầu hết quốc gia châu Á đều mang chung một mã nhận diện: rực đỏ và rộn âm thanh.

Thực tế, sự đồng nhất này không phải trùng hợp. Trong cấu trúc của các lễ hội năm mới, cộng đồng luôn cần những dấu hiệu đủ mạnh để phân tách rành mạch giữa năm cũ và năm mới. Màu sắc và âm thanh vì thế đóng vai trò như cột mốc văn hóa.

AP News nhận định tinh thần cốt lõi của Tết Nguyên đán (Lunar New Year) là loại bỏ vận rủi và đón điều tốt lành, trong đó màu đỏ được coi là màu cát tường và các hoạt động rộn ràng như pháo hoa, múa lân/rồng là một phần của cách đón năm mới.

Về mặt tâm lý học màu sắc, đỏ là màu có mức độ nổi bật cao, dễ tạo cảm giác ấm áp, sôi động và “bật lên” trong không gian đông người. Tết là thời điểm cộng đồng cần một dấu hiệu thị giác thật rõ để chuyển trạng thái từ thường nhật sang lễ hội; màu đỏ đáp ứng chính xác vai trò đó.

Ở góc kể chuyện văn hóa, màu đỏ còn được củng cố bởi các truyền thuyết dân gian về việc xua điều dữ. Các tích chuyện dân gian của Trung Quốc thường kể chuyện về con “Niên” - quái vật chuyên quấy phá vào thời điểm cuối năm. Người xưa tin rằng “Niên” sợ màu đỏ và sợ tiếng động lớn, nên họ treo đồ trang trí đỏ và đốt pháo để xua điều xui rủi, cầu một năm mới bình an. Qua thời gian, lớp nghĩa “đỏ để trừ xui” và “ồn ào để xua điều dữ” lan rộng, trở thành một phần ký ức tập thể của Tết âm lịch ở nhiều nơi.

Người dân và du khách theo dõi màn múa lân sôi động tại khu phức hợp Jewel Changi Airport, Singapore, tối 16/2. Ảnh: Reuters.

Nếu màu đỏ là “tín hiệu bằng mắt”, thì sự ồn ào là “tín hiệu bằng tai”. Phần lớn các lễ hội năm mới đều cần âm thanh lớn để báo hiệu đã sang năm và tạo cảm giác khởi động. Với Tết âm lịch, tiếng pháo và tiếng trống lân đặc biệt nổi bật vì gắn vào cùng một logic: xua cái xấu - gọi cái tốt.

Tết âm lịch thường kéo dài nhiều ngày, nhiều hoạt động diễn ra ngoài đường phố; tiếng trống lân và pháo hoa tạo cảm giác chung rằng “cả thành phố đang ăn Tết”, khác với những dịp lễ chỉ gói trong gia đình.

Chính vì vậy, dù phong tục cụ thể khác nhau giữa Việt Nam, Trung Quốc hay Hàn Quốc, hai yếu tố đỏ và náo nhiệt vẫn dễ gặp ở nhiều nơi bởi chúng là “ngôn ngữ chung” để đánh dấu một khởi đầu.

Tuy vậy, Tết “ồn ào” đang thay đổi theo thời đại. National Geographic lưu ý truyền thống đốt pháo có xu hướng giảm ở một số nơi do các hạn chế về ô nhiễm không khí và quy định an toàn. Khi pháo bị siết, nhiều cộng đồng chuyển sang các phiên bản ít khói hơn: pháo hoa trình diễn, trống lân, lễ hội ánh sáng, hoặc đơn giản là âm thanh trong các cuộc đoàn tụ gia đình.

Quỳnh Trang

Nguồn Znews : https://znews.vn/vi-sao-tet-do-ruc-va-ron-rang-post1627447.html