Vì sao UAE quyết định rời OPEC/OPEC+?

2 giờ trướcBài gốc

Quyết định rời Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và liên minh OPEC+ của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) từ ngày 1/5/2026 đang tạo ra những biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu. Nhìn từ góc độ kinh tế học và chiến lược phát triển bền vững, đây không đơn thuần là một sự thay đổi thành viên, mà là bước đi được tính toán kỹ lưỡng nhằm tối ưu hóa lợi ích quốc gia trước áp lực kép: Chuyển đổi xanh và rào cản hạn ngạch sản xuất.

Rào cản hạn ngạch và nghịch lý năng lực khai thác

Theo hãng thông tấn TASS và nhiều cơ quan báo chí quốc tế, sau hơn 50 năm gắn bó, UAE đã quyết định chia tay khối liên minh dầu mỏ lớn nhất thế giới với lý do cần "phù hợp với tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn". Quyết định này diễn ra trong bối cảnh thị trường năng lượng đang chịu những cú sốc lớn từ xung đột tại Trung Đông, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz - huyết mạch vận chuyển chiếm tới 1/5 nguồn cung dầu và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu.

Eo biển Hormuz. Ảnh: NASA

Nhiều năm qua, vị thế thành viên chủ chốt của OPEC yêu cầu UAE phải tuân thủ nghiêm ngặt các thỏa thuận cắt giảm sản lượng để giữ giá dầu ổn định. Tuy nhiên, cơ chế này vô hình trung tạo ra một lực cản đối với tiềm năng kinh tế của quốc gia vùng Vịnh. Trên thực tế, UAE đã đầu tư hàng chục tỷ USD vào hạ tầng công nghệ thông qua Tập đoàn Dầu khí Quốc gia (ADNOC) để nâng công suất lên mức 5 triệu thùng/ngày.

Khi bị ràng buộc bởi hạn ngạch, sản lượng thực tế của UAE thường chỉ dao động ở mức 40 - 50% năng lực cung ứng thực tế. Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu khan hiếm do căng thẳng địa chính trị, việc tự giới hạn năng lực khiến UAE bỏ lỡ những cơ hội thương mại lớn. Đứng độc lập ngoài liên minh cho phép Abu Dhabi ngay lập tức gia tăng xuất khẩu, đón đầu dòng vốn dồi dào khi nhu cầu tiêu thụ vẫn ở mức cao.

Bên cạnh câu chuyện sản lượng, xu hướng dịch chuyển năng lượng hướng tới phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) đang đặt ra một bài toán mang tính thời điểm. Khi năng lượng tái tạo phát triển với tốc độ vũ bão, nhu cầu dầu mỏ được dự báo sẽ sớm đạt đỉnh và suy giảm dần trong dài hạn. Điều này đồng nghĩa với việc giá trị thương mại của "vàng đen" sẽ đi xuống theo thời gian.

UAE rút khỏi OPEC/OPEC+ từ ngày 1/5/2026. Ảnh: Trends Research

Đối với UAE, thời gian để chuyển hóa tài nguyên dưới lòng đất thành nguồn vốn tài chính không còn là vô hạn. Nếu tiếp tục ở lại OPEC và tuân thủ các mức cắt giảm kéo dài, UAE đối mặt với nguy cơ để "ngủ quên" một lượng lớn trữ lượng dầu mỏ cho đến khi chúng không còn giá trị kinh tế cao. Việc chủ động bứt phá khỏi các giới hạn ở thời điểm hiện tại chính là cách để quốc gia này tối đa hóa doanh thu trước khi thế giới chuyển dịch hoàn toàn sang năng lượng sạch.

Mục tiêu nâng sản lượng lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027 của Abu Dhabi là minh chứng rõ nhất cho chiến lược "khai thác tối đa khi còn có thể".

Tái đầu tư cho tương lai bền vững

Một khía cạnh kinh tế then chốt khác là đích đến của dòng tiền, UAE không dùng nguồn thu từ việc tăng sản lượng để duy trì sự phụ thuộc vào hóa thạch, mà ngược lại, dùng chính nguồn vốn này để tài trợ cho quá trình chuyển đổi xanh.

Ngày 4/5, ông Sultan al-Jaber, Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến UAE kiêm Giám đốc điều hành tập đoàn dầu khí quốc doanh ADNOC, khẳng định: "Việc rời OPEC phục vụ lợi ích quốc gia và các mục tiêu chiến lược dài hạn của chúng tôi, phù hợp với tham vọng công nghiệp, kinh tế và phát triển, giúp có thêm dư địa để đẩy nhanh đầu tư, mở rộng quy mô và tạo ra giá trị".

Ngay sau khi không bị ràng buộc bởi hạn ngạch (khoảng 3,4 triệu thùng/ngày), ADNOC đã tuyên bố cam kết chi tới 55 tỷ USD cho các dự án mới chỉ trong hai năm tới. Số tiền này sẽ được phân bổ vào các siêu dự án năng lượng tái tạo, công nghệ thu giữ carbon và xây dựng một nền kinh tế tri thức đa dạng. Đây là một chiến lược thực tế và nhất quán: Dùng năng lượng truyền thống làm bàn đạp tài chính vững chắc để hiện thực hóa các cam kết Net Zero một cách chủ động.

Có thể khẳng định, quyết định của UAE là minh chứng cho xu hướng "quốc gia hóa chính sách năng lượng" đang dần thay thế cho các cam kết đa phương khi lợi ích kinh tế sát sườn được đặt lên bàn cân. Rời đi không phải là từ bỏ, mà là cách UAE tự mở rộng không gian phát triển, lựa chọn một lối đi linh hoạt để bảo đảm an ninh tài chính và vị thế vững chắc trong một tương lai năng lượng đang thay đổi từng ngày.

Quyết định của UAE cho thấy sự thay đổi ưu tiên từ cam kết đa phương sang tự chủ lợi ích quốc gia. Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng, việc tối ưu hóa sản lượng để tái đầu tư vào kinh tế xanh là bước đi thực tế, giúp quốc gia này bảo đảm an ninh tài chính và phát triển bền vững.

Minh Thùy

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/vi-sao-uae-quyet-dinh-roi-opec-opec-455406.html