Vị trí nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới sắp đổi ngôi

một giờ trướcBài gốc

IMF dự báo Ấn Độ sẽ vượt Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới vào năm 2026. Ảnh: Reuters.

Theo tính toán trong bản rà soát kinh tế cuối năm của chính phủ Ấn Độ, GDP nước này đã được định giá khoảng 4.180 tỷ USD và được cho là đã vượt Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới.

SCMP nhận định diễn biến này mang tính biểu tượng nhiều hơn là một cú “ngã ngựa” thực sự, nhưng nó đặt Tokyo trước bài toán phải tăng tốc cải cách năng suất và xử lý bài toán dân số nếu muốn tiếp tục giữ vững vị thế của mình.

Đồng thời, New Delhi cần tận dụng đà tăng trưởng sẵn có để bứt lên trong bảng xếp hạng GDP.

Vì sao Nhật Bản "hụt hơi"?

Một điểm then chốt trong câu chuyện xếp hạng nằm ở cách đo GDP danh nghĩa theo đồng USD. IMF và nhiều tổ chức quốc tế đều quy đổi quy mô nền kinh tế về USD, khiến kết quả thu được biến động tùy theo tỷ giá.

Trong bối cảnh đó, đồng yen Nhật trở thành “điểm yếu” dễ thấy nhất. Reuters ghi nhận đồng yen không tận dụng được đà suy yếu của đồng bạc xanh trong năm 2025, dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã có hai lần nâng lãi suất trong năm. Đà giảm của yen làm gia tăng sức ép lạm phát nhập khẩu và khiến quy mô GDP tính theo USD bị thu hẹp

Chuyên gia Yusuke Koshiyama tại Mizuho Research & Technologies cũng đặt đồng yen mất giá vào nhóm rủi ro lớn, khi chi phí nhập khẩu tăng có thể làm áp lực giá cả kéo dài. Ông cảnh báo rằng kịch bản “đình lạm”, tức lạm phát cao đi kèm tăng trưởng thấp, có thể trầm trọng hơn nếu cú sốc tỷ giá lấn át hiệu quả các biện pháp kiềm chế giá.

Theo số liệu chính phủ, nền kinh tế nước này đã suy giảm trong giai đoạn tháng 7-9, sau 6 quý tăng trưởng liên tiếp. Nguyên nhân một phần đến từ xuất khẩu yếu, trong bối cảnh thuế quan Mỹ tăng cao.

Triển vọng kinh tế ảm đạm khiến chiến lược tăng trưởng mà Thủ tướng Sanae Takaichi dự kiến công bố vào mùa Hè tới trở nên đặc biệt quan trọng.

Các nhà kinh tế kỳ vọng nền kinh tế của xứ sở mặt trời mọc sẽ quay lại quỹ đạo phục hồi vừa phải trong năm 2026, khi bất ổn liên quan đến chính sách thương mại của Mỹ hạ nhiệt sau một thỏa thuận song phương.

Ngoài ra, tình trạng căng thẳng gần đây với Trung Quốc có thể cản trở nhịp tăng trưởng của đất nước này..

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự báo kinh tế Nhật Bản sẽ tăng trưởng 0,9% trong năm nay. Ảnh: Reuters.

Ông Koshiyama cho rằng nếu Trung Quốc kêu gọi công dân hạn chế du lịch Nhật Bản, lượng khách quốc tế sụt giảm có thể gây tổn hại tăng trưởng, ảnh hưởng đến lợi nhuận doanh nghiệp và kéo theo tác động tiêu cực tới đầu tư và tiền lương.

Trong khi đó, nhà kinh tế trưởng Takahide Kiuchi tại Nomura Research Institute kêu gọi chính phủ Nhật Bản đưa vấn đề tỷ lệ sinh giảm vào trọng tâm chiến lược tăng trưởng.

Ông cảnh báo rằng các doanh nghiệp có thể trở nên bi quan về tiềm năng thị trường Nhật Bản khi dân số tiếp tục thu hẹp, từ đó cắt giảm đầu tư trong nước và kéo năng suất lao động đi xuống.

Theo ông Kiuchi, chi tiêu tài chính mạnh tay hơn, đi kèm với việc phát hành thêm trái phiếu như trong các gói kích thích sắp tới, sẽ làm giảm nguồn lực dành cho các thế hệ tương lai. Điều này rốt cuộc sẽ kìm hãm hoạt động kinh tế và hạ thấp mức tăng trưởng tiềm năng của Nhật Bản.

Ông cho rằng việc thể hiện cam kết rõ ràng đối với củng cố tài khóa trung và dài hạn sẽ giúp chặn đà suy giảm kỳ vọng tăng trưởng của doanh nghiệp trong nước. Đây cũng là yếu tố then chốt để ngăn chặn sự suy giảm vị thế kinh tế của Nhật Bản.

Ấn Độ liệu có tận dụng được cơ hội?

Ngược lại, Ấn Độ bước vào giai đoạn được mô tả là “tăng tốc có cơ sở”. Theo SCMP, chính phủ Ấn Độ đánh giá "sức khỏe" của nền kinh tế là đà “tăng tốc có cơ sở”, nhấn mạnh nước này nằm trong nhóm nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất và được định vị tốt để duy trì điều này.

Đất nước tỷ dân đặt mục tiêu có thể vượt Đức trong khoảng 2,5-3 năm, với GDP dự kiến đạt mức 7.300 tỷ USD vào năm 2030.

Ấn Độ gặp khó trong chuyện điều phối các rào cản thuế quan để đảm bảo sự ổn định của thị trường tiền tệ. Ảnh: Reuters.

Dẫu vậy, Ấn Độ cũng phải đối mặt với những thách thức của riêng mình. Hồi tháng 8/2025, Washington đã áp mức thuế lớn với New Delhi vì Ấn Độ mua dầu của Nga, khiến rủi ro thương mại vẫn là biến số đáng gờm ngay cả khi nước này nhấn mạnh khả năng thể hiện "sức chống chịu” trước bất định toàn cầu.

Bên cạnh thuế quan, thị trường tiền tệ cũng là biến số quan trọng. Theo SCMP, đồng rupee đã chạm mức thấp kỷ lục so với USD vào đầu tháng 12 năm ngoái và giảm khoảng 5% trong năm 2025 khi nhà đầu tư dần lo ngại vì chưa có thỏa thuận thương mại với Nhà Trắng khiến tác động của các mức thuế lên hàng hóa Ấn Độ dần trở nên rõ rệt.

Trước đó, Ấn Độ trở thành nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới vào năm 2022 khi GDP vượt Vương quốc Anh, theo số liệu từ IMF. Bên cạnh đó, Ấn Độ cũng vượt Trung Quốc để trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới vào năm 2023, tạo nền tảng thị trường nội địa lớn, dù bản thân xếp hạng GDP vẫn phụ thuộc năng suất, đầu tư và ổn định chính sách.

Tiến Lợi

Nguồn Znews : https://znews.vn/vi-tri-nen-kinh-te-lon-thu-4-the-gioi-sap-doi-ngoi-post1616259.html