Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã tuyên bố rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và OPEC+ từ ngày 1-5, một động thái mang tính bước ngoặt với các tổ chức xuất khẩu dầu mỏ vào thời điểm cuộc chiến Mỹ-Israel chống Iran gây ra cú sốc năng lượng toàn cầu.
“Trong thời gian hoạt động tại tổ chức, chúng tôi đã có những đóng góp đáng kể và những hy sinh lớn lao hơn nữa vì lợi ích chung. Tuy nhiên, đã đến lúc chúng ta cần tập trung nỗ lực vào những gì lợi ích quốc gia đòi hỏi” - theo tuyên bố của UAE.
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã tuyên bố rút khỏi OPEC và OPEC+ từ ngày 1-5. Ảnh: EPA
Tính toán của UAE
Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Al Mazrouei nói với đài CNN rằng nước này chọn rời khỏi liên minh dầu mỏ OPEC vào thời điểm này vì eo biển Hormuz đang bị đóng cửa và tác động của quyết định đó đối với thị trường dầu mỏ sẽ hạn chế.
“Thời điểm này là thích hợp vì nó sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến thị trường và giá cả do eo biển Hormuz đang bị đóng cửa và hạn chế. Vì vậy, tất cả mọi người đều bị hạn chế, kể cả chúng tôi, nhưng việc đưa ra quyết định ngay bây giờ sẽ giúp tất cả bạn bè của chúng tôi… không cảm thấy áp lực về giá cả” - ông Mazrouei cho hay.
Việc rời bỏ OPEC sẽ cho phép UAE có thể bơm thêm dầu vì nước này không còn bị áp đặt hạn ngạch sản xuất. Tuy nhiên, điều đó sẽ không có tác động ngay lập tức do nhu cầu đã giảm mạnh trong những tuần gần đây khi giá tăng vọt, và kho chứa đã đạt mức tối đa vì việc đóng cửa eo biển Hormuz.
Nhưng về lâu dài, UAE hoàn toàn có thể bơm thêm 1 triệu thùng dầu mỗi ngày bằng cách rời OPEC, đáp ứng khoảng 1% nhu cầu hàng ngày của thế giới.
Ông Mazrouei cho biết việc là một quốc gia không có nghĩa vụ với nhóm các nước sản xuất dầu mỏ sẽ mang lại cho UAE sự linh hoạt. Ông nói thêm rằng quyết định này sẽ cho phép đất nước ông đảm bảo đáp ứng được "các yêu cầu trong tương lai của thế giới" liên quan các sản phẩm dầu thô và hóa dầu, cũng như khí đốt.
"Chúng tôi đưa ra quyết định này vào thời điểm người tiêu dùng cần sự quan tâm của chúng tôi. Chúng ta đang đối mặt thời điểm chưa từng có khi trữ lượng chiến lược các sản phẩm dầu thô đang cạn kiệt đến mức đáng báo động” - Bộ trưởng Năng lượng UAE nói.
Tác động tới OPEC
Việc UAE - một thành viên lâu năm của OPEC - rời đi có thể gây ra sự hỗn loạn và làm suy yếu khối này, vốn thường cố gắng thể hiện sự thống nhất bất chấp những bất đồng nội bộ về nhiều vấn đề từ địa chính trị đến hạn ngạch sản xuất.
Công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy cho biết việc UAE rút khỏi OPEC đánh dấu một sự thay đổi đáng kể đối với các nước sản xuất dầu mỏ.
“Mất đi một thành viên với công suất 4,8 triệu thùng mỗi ngày, và tham vọng sản xuất nhiều hơn nữa, đã tước đi một công cụ thực sự quan trọng khỏi tay nhóm” - ông Jorge Leon, người đứng đầu bộ phận phân tích địa chính trị của Rystad Energy, nhận định.
Một cuộc họp của Ban thư ký OPEC. Ảnh: @OPECSecretariat/X
Ông Leon nói rằng Saudi Arabia giờ đây phải gánh vác nhiều hơn trách nhiệm ổn định giá cả, và thị trường mất đi một trong số ít những yếu tố giảm xóc còn lại.
"Mặc dù tác động ngắn hạn có thể không đáng kể do những gián đoạn đang diễn ra ở eo biển Hormuz, nhưng hệ lụy lâu dài là OPEC sẽ suy yếu về mặt cấu trúc. Bên ngoài nhóm, UAE sẽ có cả động lực và khả năng tăng sản lượng, làm dấy lên những câu hỏi rộng hơn về tính bền vững của vai trò ổn định thị trường trung tâm của Saudi Arabia. Điều đó cho thấy thị trường dầu mỏ có khả năng biến động hơn khi khả năng điều tiết sự mất cân bằng nguồn cung của OPEC giảm đi” - ông Leon nhận định.
Ông Ole Hansen - Trưởng bộ phận Chiến lược Hàng hóa của Saxo Bank (Đan Mạch) cho rằng trong ngắn hạn đến trung hạn, thị trường có thể hấp thụ thêm lượng dầu từ UAE do lượng dự trữ toàn cầu đang cạn kiệt và nhu cầu tái tạo dự trữ.
“Tuy nhiên, theo thời gian, sự ra đi của UAE đặt ra một câu hỏi chiến lược rộng hơn: nếu các nhà sản xuất khác bắt đầu ưu tiên thị phần hơn là kỷ luật hạn ngạch, khả năng quản lý thị trường có trật tự thông qua điều chỉnh nguồn cung phối hợp của OPEC có thể ngày càng bị đặt dấu hỏi” - theo ông Hansen.
Tương tự, ông Jan von Gerich - chiến lược gia trưởng tại công ty Nordea (Phần Lan) - cho biết UAE muốn sản xuất nhiều dầu hơn, vì vậy động thái này sẽ ảnh hưởng đến giá dầu. Do đó, khi cuộc xung đột Iran kết thúc, OPEC sẽ không thể kiểm soát giá cả như trước đây.
Biết gì về OPEC?
OPEC được thành lập năm 1960 để “phối hợp và thống nhất các chính sách dầu mỏ của các nước thành viên và đảm bảo sự ổn định của thị trường dầu mỏ nhằm đảm bảo nguồn cung dầu mỏ hiệu quả, kinh tế và thường xuyên cho người tiêu dùng”.
Ban đầu, OPEC có 5 thành viên, gồm Iran, Iraq, Kuwait, Saudi Arabia, và Venezuela. Kể từ đó, số lượng thành viên đã tăng lên 12, cung cấp khoảng 36,17% sản lượng dầu thô của thế giới. Các thành viên OPEC kiểm soát khoảng 79,22% tổng trữ lượng dầu thô đã được chứng minh của thế giới. UAE gia nhập năm 1967.
OPEC+ là một nhóm lớn hơn bao gồm các thành viên OPEC và 10 quốc gia sản xuất dầu lớn (Nga, Kazakhstan, Azerbaijan, Brunei, Bahrain, Mexico, Oman, Nam Sudan, Sudan và Malaysia).
Các nước thành viên OPEC giám sát thị trường và cùng nhau quyết định tăng hoặc giảm sản lượng dầu để duy trì giá cả và nguồn cung ổn định.
THẾ VINH