Theo đó, thực hiện chương trình phối hợp công tác, Viện phúc thẩm 3 đã phối hợp với Tòa phúc thẩm – TAND tối cao tại TP Hồ Chí Minh (Tòa phúc thẩm 3) tổ chức phiên tòa phúc thẩm rút kinh nghiệm đối với vụ án hình sự “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự. Phiên tòa được tổ chức nghiêm túc, đúng trình tự, thủ tục tố tụng, góp phần nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm.
Hình ảnh phiên tòa.
Theo hồ sơ vụ án, mặc dù không có thẩm quyền và không có khả năng thực hiện việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nhưng bị cáo Vương Quốc T. đã đưa ra thông tin gian dối về việc có thể giúp chuyển đổi mục đích sử dụng đất tại huyện B, Thành phố H. nhằm tạo lòng tin để chiếm đoạt tài sản của ông Huỳnh Văn T..
Thông qua việc ký kết hợp đồng dịch vụ, lập nhiều giấy cam kết và đưa ra giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giả, bị cáo đã nhiều lần nhận tiền của bị hại, chiếm đoạt tổng số tiền 3.056.000.000 đồng, sử dụng vào mục đích cá nhân. Khi không thực hiện được nội dung đã cam kết và không hoàn trả tiền, bị cáo né tránh, buộc bị hại phải tố cáo đến cơ quan chức năng.
Bản án hình sự sơ thẩm 555/2025/HS-ST ngày 8/9/2025 của Tòa án nhân dân Thành phố H. đã tuyên bị cáo Vương Quốc T. phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, xử phạt 14 năm tù, buộc bồi thường cho bị hại số tiền 2.826.000.000 đồng, đồng thời quyết định xử lý vật chứng, án phí và các vấn đề khác theo quy định pháp luật.
Sau khi xét xử sơ thẩm, bị cáo kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt và giảm án phí dân sự sơ thẩm.
Ngày 30/12/2025, vụ án được đưa ra xét xử phúc thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm, Luật sư bào chữa cho bị cáo cho rằng bị cáo đã ăn năn hối cải, tại cấp phúc thẩm đã khắc phục thêm một phần hậu quả, đồng thời cho rằng bị cáo không phạm tội nhiều lần; từ đó, đề nghị Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt, áp dụng mức án dưới khung hình phạt.
Đại diện Viện phúc thẩm 3 tham gia phiên tòa đã phân tích, đối đáp rõ ràng, chỉ ra rằng bị cáo đã đưa ra thông tin gian dối ngay từ đầu, không có khả năng thực hiện nội dung hợp đồng; hành vi chiếm đoạt được thực hiện qua nhiều lần nhận tiền, kéo dài trong thời gian dài, không phải là hành vi đơn lẻ; việc khắc phục thêm một khoản tiền nhỏ là không tương xứng với hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đã gây ra, không đủ căn cứ để giảm nhẹ hình phạt. Kiểm sát viên cũng làm rõ tính chất nguy hiểm của hành vi, số tiền chiếm đoạt rất lớn, thủ đoạn tinh vi, gây mất lòng tin của người dân vào các quan hệ dân sự – hành chính, qua đó khẳng định Bản án sơ thẩm đã đánh giá đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.
Kiểm sát viên cao cấp Phạm Văn Nhàn – Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa phúc thẩm.
Đặc biệt, Kiểm sát viên đã chủ động đề nghị Hội đồng xét xử kiến nghị Cơ quan điều tra tiếp tục xác minh, truy tìm đối tượng Trần Anh T. để làm rõ hành vi giúp sức trong việc làm giả giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thể hiện rõ vai trò của Viện kiểm sát trong việc không bỏ lọt tội phạm và người phạm tội.
Sau khi nghị án, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định quan điểm của Viện kiểm sát là có căn cứ, phù hợp với chứng cứ đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa; tuyên không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên Bản án sơ thẩm và kiến nghị Cơ quan điều tra tiếp tục xác minh, truy tìm đối tượng liên quan theo quy định pháp luật.
Việc Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận toàn bộ quan điểm của Viện kiểm sát đã thể hiện rõ vai trò, bản lĩnh và trách nhiệm của Kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm, góp phần bảo đảm việc xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.
Thông qua phiên tòa rút kinh nghiệm, ngày 5/1/2026, Viện phúc thẩm 3 đã tổ chức cuộc họp rút kinh nghiệm về một số nội dung, cụ thể:
Thứ nhất, về đánh giá kỹ năng tranh tụng và đối đáp tại phiên tòa: Trong quá trình tranh tụng, Kiểm sát viên thể hiện bản lĩnh, thái độ chuẩn mực, đối đáp thẳng thắn, đúng mực, không né tránh các quan điểm bào chữa của luật sư. Các nội dung đối đáp được xây dựng trên cơ sở chứng cứ đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa, sự thống nhất giữa lời khai của bị cáo, bị hại, người liên quan và các kết luận giám định, việc áp dụng đúng các quy định của Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự.
Quan điểm của Viện kiểm sát được Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ, thể hiện hiệu quả của công tác tranh tụng và chất lượng thực hành quyền công tố tại cấp phúc thẩm.
Thứ hai, về kiến nghị điều tra mở rộng và vai trò của Viện kiểm sát: Việc Kiểm sát viên đã chủ động kiến nghị Hội đồng xét xử yêu cầu cơ quan điều tra tiếp tục xác minh, truy tìm đối tượng Trần Anh T. để làm rõ dấu hiệu đồng phạm giúp sức trong việc làm giả giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Kiến nghị này thể hiện rõ trách nhiệm của Viện kiểm sát trong việc bảo đảm xử lý triệt để vụ án, không bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, không chỉ dừng lại ở việc giải quyết nội dung kháng cáo.
Thứ ba, một số bài học kinh nghiệm nghiệp vụ được rút ra:
- Cần xác định đúng bản chất pháp lý của vụ án, tránh nhầm lẫn với các loại án khác khi đánh giá và rút kinh nghiệm.
- Phải chứng minh rõ ý thức chiếm đoạt ngay từ đầu trong các vụ án lừa đảo, nhất là khi có hợp đồng dân sự làm “vỏ bọc”.
- Chủ động dự kiến các luận điểm bào chữa để chuẩn bị nội dung đối đáp tại phiên tòa phúc thẩm.
- Phát huy vai trò kiến nghị điều tra mở rộng, góp phần xử lý đầy đủ các đối tượng liên quan.
- Nâng cao kỹ năng tranh tụng, bảo vệ vững chắc tính đúng đắn của Bản án sơ thẩm.
Viện phúc thẩm 3 tổ chức họp rút kinh nghiệm.
Thông qua phiên tòa rút kinh nghiệm, Viện phúc thẩm 3 và Tòa phúc thẩm 3 đã tăng cường hiệu quả phối hợp trong hoạt động tố tụng, đồng thời tạo điều kiện để Kiểm sát viên, Thẩm phán và cán bộ tham dự học tập kinh nghiệm thực tiễn, nâng cao chất lượng công tác xét xử phúc thẩm trong thời gian tới.
Trân Định - Chử Định