VIETUR - Liên danh xây lắp 'xương sống' sân bay Long Thành đang chịu áp lực gì ở chặng nước rút?

2 giờ trướcBài gốc

"Siêu liên minh" VIETUR

Liên danh VIETUR quy tụ nhiều cánh chim đầu đàn trong lĩnh vực xây dựng, trong đó IC ICTAS (Thổ Nhĩ Kỳ) là đơn vị đứng đầu liên danh, các thành viên Việt Nam gồm Ricons, Newtecons, SOL E&C, CC1, Vinaconex, Hancorp, Phục Hưng Holdings, ATAD và Hawee.

Trong giai đoạn 1 của Cảng hàng không quốc tế Long Thành, dự án thành phần 3 – nhóm các công trình thiết yếu trong sân bay – được xem là “xương sống” vì quyết định khả năng đưa toàn bộ dự án vào khai thác thương mại. Ở cấu phần này, liên danh được nhắc tới nhiều nhất là VIETUR, nhà thầu thực hiện gói thầu 5.10 (nhà ga hành khách) gói thầu có giá trị lớn nhất (khoảng 27.813,94 tỷ đồng và 338,849 triệu USD) và độ phức tạp cao nhất trong toàn bộ dự án thành phần 3.

VIETUR ra đời trong một bối cảnh đặc biệt khi sân bay Long Thành là siêu dự án hạ tầng hàng không đầu tiên của Việt Nam có quy mô và tiêu chuẩn tiệm cận các trung tâm trung chuyển lớn trong khu vực, đòi hỏi năng lực tổ chức thi công, quản trị tiến độ và tích hợp hệ thống ở mức rất cao.

Mặt khác, sau cú giảm tốc mạnh của thị trường bất động sản và xây dựng giai đoạn 2022–2023, nhiều doanh nghiệp xây lắp trong nước buộc phải tái cấu trúc, thu hẹp mảng tư nhân và dịch chuyển trọng tâm sang các dự án hạ tầng có nguồn vốn chắc chắn để duy trì dòng tiền, giữ nhân lực và năng lực thi công.

Với riêng Gói 5.10, chủ đầu tư ACV tổ chức đấu thầu quốc tế, yêu cầu nhà thầu không chỉ thi công phần xây dựng mà còn phải thiết kế, lắp đặt và tích hợp đồng bộ các hệ thống thiết bị của một nhà ga công suất lớn. Đây chính là “bộ lọc” khiến chỉ những liên danh đủ mạnh về kỹ thuật, tài chính và kinh nghiệm mới có thể trụ lại.

Theo công bố, IC ICTAS là đơn vị đứng đầu liên danh VIETUR, cùng các thành viên Việt Nam gồm Ricons, Newtecons, SOL E&C, CC1, Vinaconex, Hancorp, Phục Hưng Holdings, ATAD và Hawee. Cấu trúc này phản ánh mô hình hợp tác điển hình của các dự án phức hợp khi nhà thầu quốc tế giữ vai trò dẫn dắt về kinh nghiệm triển khai công trình hàng không quy mô lớn và quản trị tích hợp, trong khi nhóm doanh nghiệp Việt Nam đảm trách các mũi thi công theo thế mạnh, từ kết cấu bê tông – thép, cơ điện, hoàn thiện đến hạ tầng phụ trợ.

Hình ảnh ghi nhận tiến độ sân bay Long Thành đến 13/01/2026.

Ở thời điểm liên danh trúng thầu (2023), thị trường xây dựng trong nước chịu ảnh hưởng mạnh từ chu kỳ khó khăn của bất động sản và tín dụng, khiến nhiều doanh nghiệp xây lắp phải tái cơ cấu, cạnh tranh giá gắt và ưu tiên các dự án hạ tầng có nguồn vốn “chắc” hơn.

Trong bức tranh đó, liên danh VIETUR mang dáng dấp của một “liên minh năng lực”: phía quốc tế bảo đảm tiêu chuẩn và kinh nghiệm dự án, phía Việt Nam huy động lực lượng đông và khả năng triển khai thực địa.

Nhìn ở góc độ kinh doanh, các doanh nghiệp trong liên danh bước vào dự án với trạng thái tài chính rất khác nhau, nhưng cùng chịu áp lực lớn từ chu kỳ của ngành xây dựng – hạ tầng.

Vinaconex là ví dụ điển hình cho sự dịch chuyển điểm rơi lợi nhuận trong giai đoạn gần đây. Sau năm 2023 ghi nhận doanh thu tăng nhưng lợi nhuận suy giảm do biên xây lắp bị bào mòn, bước sang giai đoạn 2024–2025, kết quả kinh doanh của Vinaconex cải thiện rõ rệt.

Các báo cáo và công bố trong năm 2025 cho thấy lợi nhuận hợp nhất của doanh nghiệp tăng mạnh và đã vượt đáng kể kế hoạch lợi nhuận năm, trong đó ngoài mảng xây lắp – hạ tầng, còn có đóng góp lớn từ hoạt động tài chính và tái cơ cấu danh mục. Điều này phản ánh vai trò ngày càng rõ của các dự án hạ tầng quy mô lớn trong việc duy trì dòng tiền và năng lực thi công của Vinaconex, dù lợi nhuận không thuần túy đến từ hoạt động xây dựng.

Một trường hợp khác là CC1, doanh nghiệp có thế mạnh truyền thống ở mảng hạ tầng. Trong năm 2025, CC1 tiếp tục duy trì quy mô doanh thu trên 10.000 tỷ đồng, với lợi nhuận cải thiện so với giai đoạn khó khăn trước đó. Dù chưa có số liệu quyết toán cả năm được công bố đầy đủ, các báo cáo định kỳ cho thấy các gói thầu hạ tầng lớn, trong đó có Long Thành, đang đóng vai trò “xương sống” về sản lượng, giúp doanh nghiệp giữ nhịp sản xuất và duy trì năng lực thi công trong bối cảnh thị trường xây dựng tư nhân phục hồi chậm.

Trong nhóm nhà thầu tư nhân, Ricons thể hiện cách tiếp cận thận trọng hơn. Năm 2025, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu khoảng 8.000 tỷ đồng và lợi nhuận ròng khoảng 200 tỷ đồng; các báo cáo giữa năm cho thấy Ricons đã hoàn thành phần lớn kế hoạch lợi nhuận, phản ánh chiến lược ưu tiên kiểm soát rủi ro, dòng tiền và biên lợi nhuận thay vì mở rộng quy mô bằng mọi giá.

Đáng chú ý nhất là Newtecons, một trong những thành viên quan trọng của VIETUR. Năm 2025, Newtecons công bố doanh thu khoảng 13.170 tỷ đồng, hoàn thành 110% kế hoạch năm, đồng thời ghi nhận backlog cuối năm khoảng 18.500 tỷ đồng. Đây là những chỉ báo quan trọng cho thấy Newtecons không chỉ tham gia liên danh với vai trò “chia mũi thi công”, mà thực sự là một trụ cột về sản lượng và năng lực triển khai, có đủ khối lượng công việc để duy trì nhịp thi công cho giai đoạn 2026–2027, trong đó có phần việc đáng kể tại dự án Long Thành.

Ở chiều ngược lại, Phục Hưng Holdings phản ánh bức tranh khó khăn của các nhà thầu quy mô vừa trong chu kỳ hiện tại. Dù doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động và tham gia các dự án lớn, các báo cáo tài chính định kỳ trong năm 2025 cho thấy lợi nhuận tiếp tục chịu áp lực do chi phí tài chính và biên lợi nhuận mỏng. Với các doanh nghiệp dạng này, việc góp mặt trong những dự án như Long Thành vừa là cơ hội duy trì đơn hàng và uy tín năng lực, vừa đặt ra yêu cầu rất cao về quản trị dòng tiền và tiến độ.

Đối với các doanh nghiệp chuyên ngành như ATAD và Hawee, vai trò không nằm ở quy mô doanh thu tổng thể mà ở chất lượng và tiến độ các hạng mục kết cấu thép, cơ điện những phần việc có ý nghĩa quyết định trong giai đoạn hoàn thiện, lắp đặt và vận hành nhà ga hành khách.

Thách thức giai đoạn nước rút

Theo báo cáo về tình hình triển khai thực hiện dự án (kỳ giữa tháng 1/2026) gửi Thủ tướng và Phó thủ tướng của Bộ Xây dựng, đánh giá tiến độ thi công các dự án thành phần đang cơ bản bám sát kế hoạch, đảm bảo tiến độ hoàn thành, đưa vào khai thác sử dụng trong tháng 6/2026.

Theo đó, đến cuối năm 2025 – đầu 2026, tiến độ các dự án thành phần của sân bay Long Thành giai đoạn 1 cơ bản bám kế hoạch.

Tiến độ thi công các dự án thành phần đang cơ bản bám sát kế hoạch, đảm bảo tiến độ hoàn thành, đưa vào khai thác sử dụng trong tháng 6/2026.

Dự án thành phần 1 đã hoàn thành xây dựng 6/6 trụ sở cơ quan quản lý nhà nước, trong đó trụ sở hải quan đã hoàn tất nghiệm thu, các công trình còn lại dự kiến xong thủ tục nghiệm thu trong tháng 1–2/2026.

Dự án thành phần 2 (quản lý bay) đã hoàn thành cơ bản các hạng mục xây dựng từ 19/12/2025, hiện tập trung lắp đặt thiết bị, cáp kỹ thuật và chuẩn bị vận hành thử đơn động, liên động, dự kiến hoàn tất trong tháng 4/2026.

Dự án thành phần 4 gồm các công trình dịch vụ hàng không và hangar bảo dưỡng đang thi công, dự kiến hoàn thành trong tháng 6/2026.

Riêng dự án thành phần 3 là cụm công trình thiết yếu trong sân bay đã hoàn thành 3/15 gói thầu.

Với 12 gói còn lại, Bộ Xây dựng đánh giá 10 gói có thể bảo đảm tiến độ khai thác trong tháng 6/2026, song yêu cầu tiếp tục tăng tốc ở các hạng mục hoàn thiện, thiết bị và vận hành.

Tiến độ sân bay Long Thành đang cơ bản bám sát kế hoạch, đảm bảo tiến độ hoàn thành

Riêng đối với dự án thành phần 3, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) – đơn vị chủ đầu tư tiếp tục chỉ đạo các nhà thầu huy động thêm nhân lực, thiết bị thi công để tổ chức triển khai thi công các hạng mục công trình, nhất là đối với các gói thầu 4.8, giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật; 5.10, nhà ga hành khách.

ACV cho biết đến 19/12/2025, dự án thành phần 3 đạt khoảng 63,6% khối lượng thi công theo giá trị hợp đồng, với 3/15 gói thầu đã hoàn thành.

Báo cáo của Bộ Xây dựng (kỳ giữa tháng 1/2026) nhận định tiến độ cơ bản bám kế hoạch, nhiều hạng mục thành phần đã hoàn thành xây dựng cơ bản và đang vào giai đoạn hoàn thiện, lắp đặt, nghiệm thu để đồng bộ khai thác tháng 6/2026. Cụ thể giá trị khối lượng thi công Gói 5.10 đạt khoảng 79%, tăng mạnh so với đầu tháng 12/2025, phần kết cấu bê tông cốt thép và kết cấu thép mái cơ bản hoàn tất.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất để một nhà ga “về đích thật sự” nằm ở việc hoàn thiện và hệ thống công nghệ. Theo đó, công tác hoàn thiện xây dựng mới khoảng 61,1%, lắp đặt cơ điện khoảng 79,9%, còn các hệ thống thiết bị nhà ga (xử lý hành lý, soi chiếu an ninh, cầu ống lồng, thang máy…) mới khoảng 38%.

ACV nhìn nhận gói thầu 5.10 có khối lượng công việc hoàn thiện rất lớn, chủ yếu sử dụng lực lượng công nhân, ít dùng máy, thiết bị cơ giới nên vẫn có nguy cơ chậm so với tiến độ điều chỉnh. Ngoài ra, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở phần xây dựng, mà còn là thời gian chạy thử, hiệu chỉnh và vận hành liên động các hệ thống công nghệ, thường kéo dài 5 - 6 tháng. Do đó, nếu không đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện và lắp đặt thiết bị, nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp tới mốc khai thác thương mại tháng 6/2026 là hiện hữu.

Hoàng Nguyên

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/vietur-lien-danh-xay-lap-xuong-song-san-bay-long-thanh-dang-chiu-ap-luc-gi-o-chang-nuoc-rut-post194142.html