Trẻ mắc tay chân miệng điều trị tại Bệnh viện Nhi Hà Nội. Ảnh: Tạ Nguyên
Dễ nhiễm chéo các chủng
Trước tình hình dịch tay chân miệng đang diễn biến phức tạp, nhiều người lo lắng về nguy cơ mắc tay chân miệng ở những trẻ đã từng bị nhiễm, BS. Nguyễn Thị Hải Yến, khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội giải thích: "Tác nhân gây bệnh tay chân miệng là do các loại Enterovirus ở người gây ra. Trẻ em dưới 5 tuổi là nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh và gặp biến chứng cao nhất. Hiện có 4 tuýp gây bệnh tay chân miệng chính là các chủng: EV-A71, CV-A6, CV-A10, CV-A16; trong đó chủng EV-71 là chủng có độc lực cao, dễ gây biến chứng nặng ở trẻ mắc bệnh.
Theo đó, với những trẻ đã từng mắc tay chân miệng, sau khi mắc bệnh, trẻ không có miễn dịch chéo với các tuýp. Khi mắc 1 trong 4 tuýp trên, trẻ có khả năng bảo vệ với tuýp đó trong 1 thời gian nhất định; nhưng chưa có miễn dịch với các tuýp khác nên vẫn có khả năng nhiễm các tuýp khác. Đặc biệt, trẻ mắc tuýp nào cũng chỉ có thể có miễn dịch và suy giảm sau 2-3 năm; sau thời gian này, trẻ lại có thể mắc lại.
BS. Nguyễn Thị Hải Yến cũng cảnh báo: Nguồn lây truyền bệnh tay chân miệng trong cộng đồng là người bệnh và người lành mang virus nhưng không có triệu chứng. Không chỉ trẻ em, mà chính người lớn, người chăm sóc trẻ, giáo viên mầm non cũng là những người có thể mang virus và truyền bệnh cho trẻ.
Đường truyền nhiễm bệnh tay chân miệng là qua đường tiêu hóa, qua phân, qua bàn tay, đồ chơi chung có nhiễm virus; thậm chí dùng chung bô vệ sinh ở nhà trẻ, cốc, chén khăn mặt… có thể lây nhiễm bệnh cho trẻ. Độ tuổi mầm non, mẫu giáo là đối tượng dễ mắc bệnh nhất. Vì vậy, để phòng bệnh cho trẻ, người dân cần chú các biện pháp vệ sinh cá nhân cho trẻ, chú ý công tác phòng bệnh ở nhà trẻ, trường học...
Vệ sinh là biện pháp quyết định
Virus gây bệnh tay chân miệng có khả năng tồn tại lâu ngoài môi trường; tuy nhiên, virus này dễ bị bất hoạt (tiêu diệt, mất khả năng gây nhiễm) bởi tia cực tím, nhiệt độ cao, các chất diệt trùng như thuốc tím, nước oxy già, các dung dịch có clo hoạt tính…
"Hiện thời tiết thay đổi thất thường, độ ẩm cao làm virus dễ phát triển hơn. Vì vậy, trong thời điểm này, những ngày không có nắng, độ ẩm cao, người dân có thể bật điều hòa hoặc hút ẩm xen kẽ với thời điểm mở cửa thông thoáng trong nhà ở, sẽ giảm đáng kể sự lây lan của virus tay chân miệng. Đặc biệt, chỉ đơn giản là ánh nắng mặt trời cũng dễ làm virus tay chân miệng bị bất hoạt, phụ huynh có thể cho trẻ chơi dưới trời nắng để giảm nguy cơ nhiễm bệnh cho trẻ", BS. Nguyễn Thị Hải Yến khuyến cáo.
Bộ Y tế khuyến cáo, để phòng bệnh tay chân miệng, người dân cần thực hiện tốt “3 sạch” gồm:
Ăn uống sạch: Thực hiện ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày, đảm bảo vật dụng ăn uống sạch sẽ và không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa.
Ở sạch: Virus gây bệnh tay chân miệng có thể tồn tại ở bề mặt đồ vật trong không gian sống. Vì vậy, cần thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.
Bàn tay sạch: Trẻ và người chăm sóc trẻ cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ.
Đặc biệt, cha mẹ cần thu gom, xử lý phân và chất thải của trẻ, nhất là trẻ mắc bệnh để tránh phát tán mầm bệnh ra ngoài môi trường.
Khi phát hiện trẻ bị mắc bệnh với các dấu hiệu như trẻ sốt và xuất hiện nốt phỏng ở lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc niêm mạc miệng, cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để thăm khám và điều trị kịp. Với các trẻ bị bệnh cần phải cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác.
Khi chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng, cha mẹ cần tránh không làm vỡ các nốt phỏng để tránh nhiễm trùng và lây lan bệnh; hạn chế cho trẻ vận động; tăng cường dinh dưỡng, cho trẻ ăn thức ăn lỏng mềm như cháo, súp.
Đối với trẻ đang theo học tại các cơ sở mầm non, mẫu giáo, phụ huynh cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong việc theo dõi sức khỏe của con em mình. Khi trẻ có biểu hiện mệt mỏi, sốt, đau họng, loét miệng, nổi ban hoặc phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, mông, đầu gối…, cần cho trẻ nghỉ học và đưa đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn kịp thời. Tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà hoặc cho trẻ tiếp tục đến lớp khi đang nghi ngờ mắc bệnh, nhằm tránh lây nhiễm cho trẻ khác.
Người dân cũng cần hạn chế để trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh tay chân miệng. Khi trong gia đình có trẻ mắc bệnh, cần thực hiện cách ly, tăng cường vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và theo dõi sát diễn biến sức khỏe của trẻ theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Tạ Nguyên/Báo Tin tức và Dân tộc