Theo kế hoạch của Bộ Xây dựng, các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phải hoàn thành trong năm 2025 để đáp ứng điều kiện tổ chức thu phí và phục vụ nhu cầu đi lại của người dân. Tuy nhiên, đến nay tiến độ triển khai nhiều trạm dừng nghỉ đang bị chậm, một số trạm có nguy cơ phải gia hạn thời gian thực hiện, kéo theo khả năng lùi thời điểm thu phí trên các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư.
Thời hạn hoàn thành chậm so với chỉ đạo của Thủ tướng
Theo Cục Đường bộ, thực hiện chỉ đạo của Bộ Xây dựng, đơn vị đã ký hợp đồng đầu tư xây dựng và kinh doanh 10 dự án trạm dừng nghỉ trên địa bàn từ Quảng Ngãi đến Đồng Nai với các nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án.
Trong đó, 5 trạm được ký hợp đồng vào tháng 8-2024 gồm Nha Trang – Cam Lâm, Cam Lâm – Vĩnh Hảo, Vĩnh Hảo – Phan Thiết (hai trạm) và Phan Thiết – Dầu Giây. Năm trạm còn lại được ký hợp đồng trong năm 2025 gồm Quảng Ngãi – Hoài Nhơn (hai trạm), Hoài Nhơn – Quy Nhơn, Quy Nhơn – Chí Thạnh và Vân Phong – Nha Trang.
Lạnh đạo Cục Đường bộ kiểm tra công tác thi công trạm dừng nghỉ tại Hà Tĩnh. Ảnh: V.LONG
Mặc dù các nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án đã có nhiều cố gắng và đang tích cực triển khai thi công, song tiến độ xây dựng các trạm dừng nghỉ hiện đều chậm so với yêu cầu của Chính phủ, Thủ tướng, Bộ Xây dựng và Cục Đường bộ. Theo đó, đến ngày 31-12-2025 các dự án vẫn không thể hoàn thành các công trình dịch vụ công thiết yếu gồm đường ra, vào trạm; lắp đặt biển báo; bãi đỗ xe; nhà nghỉ ngơi; khu vệ sinh và việc đấu nối điện, nước.
Thậm chí nhiều dự án có nguy cơ phải gia hạn gồm: trạm Quảng Ngãi – Hoài Nhơn (2 trạm), Hoài Nhơn – Quy Nhơn, Quy Nhơn – Chí Thạnh, Vân Phong – Nha Trang, Nha Trang – Cam Lâm, Cam Lâm – Vĩnh Hảo, Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây.
Để bảo đảm việc thực hiện hợp đồng tuân thủ đúng các quy định đã ký kết và quy định của pháp luật, Cục Đường bộ vừa có văn bản yêu cầu các nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án trên khẩn trương tổ chức rà soát kỹ lưỡng các điều khoản trong hợp đồng dự án. Nội dung rà soát tập trung vào trách nhiệm, nghĩa vụ, thời gian, tiến độ và các yêu cầu của dự án theo hợp đồng đã ký.
Trường hợp cần thiết phải gia hạn tiến độ thi công xây dựng, các nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án phải báo cáo các ban quản lý dự án và Cục Đường bộ trước ngày 20-1-2026 để xem xét, giải quyết theo quy định. Báo cáo phải làm rõ các nguyên nhân khách quan, chủ quan dẫn đến việc phải điều chỉnh tiến độ, đồng thời xác định trách nhiệm của các bên liên quan nếu có.
Các nhà đầu tư cũng phải đề xuất cụ thể việc điều chỉnh thời gian đối với công trình dịch vụ công, thời gian thi công xây dựng trạm và các nội dung khác theo quy định của pháp luật về xây dựng.
Cùng với đó, các Ban Quản lý dự án 2, 7, 85, Thăng Long và đường Hồ Chí Minh được giao Cục giao nhiệm vụ rà soát, đánh giá kết quả thực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ, thời gian, tiến độ và các kiến nghị của nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án theo đúng quy định của hợp đồng đã ký. Trên cơ sở đó, các ban quản lý dự án đề xuất biện pháp xử lý trong trường hợp có vi phạm về trách nhiệm, nghĩa vụ hoặc tiến độ.
Các đơn vị này cũng phải đề xuất rõ giải pháp tiếp tục triển khai dự án, phương án gia hạn hợp đồng hoặc chấm dứt hợp đồng trước thời hạn và các nội dung khác theo hợp đồng (nếu có), gửi về Cục Đường bộ trước ngày 25-1 để xem xét, xử lý theo quy định hoặc báo cáo Bộ Xây dựng xử lý theo thẩm quyền.
Chưa hoàn thành trạm dừng nghỉ, chưa thể thu phí
Trong thời gian qua, Cục Đường bộ cùng các ban quản lý dự án đang tổ chức chạy thử nghiệm và đánh giá hiệu năng vận hành hệ thống thu phí tự động không dừng trên các dự án đường cao tốc Bắc - Nam do Nhà nước đầu tư. Các dự án đang triển khai thử nghiệm gồm Mai Sơn – Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 – Nghi Sơn, Nghi Sơn – Diễn Châu, Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây.
Theo các ban quản lý dự án, trong quá trình chạy thử, các đơn vị sẽ thực hiện các bước đánh giá kỹ thuật, kiểm tra hệ thống và tổng hợp báo cáo kết quả. Trên cơ sở đó, các ban quản lý dự án sẽ đề xuất thời điểm triển khai thu phí chính thức đối với từng dự án thành phần, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Theo quy định trạm dừng nghỉ hoàn thiện mới bắt đầu tiến hành công tác thu phí. Ảnh: V.LONG
Về thời điểm thu phí chính thức, lãnh đạo Cục Đường bộ cho biết việc triển khai thu phí trên các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư dự kiến thực hiện vào cuối tháng 2 tới đây.
Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, việc thu phí đường bộ cao tốc Bắc - Nam do Nhà nước đầu tư phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện tại Nghị định 130/2024, trong đó có yêu cầu dự án phải có trạm dừng nghỉ và hệ thống thu phí tự động không dừng được lắp đặt, vận hành đồng bộ.
Do đó, nếu các trạm dừng nghỉ chậm hoàn thành theo yêu cầu, thời điểm thu phí trên các tuyến cao tốc Bắc - Nam sẽ tiếp tục phải lùi lại so với kế hoạch.
Cục Đường bộ cho biết tuyến cao tốc Bắc - Nam từ Hà Nội đến Cần Thơ hiện có năm trạm dừng nghỉ đang khai thác, gồm trạm Giẽ – Ninh Bình do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam quản lý; trạm Xuân Khiêm (bên trái tuyến) và Xuân Cương (bên phải tuyến) trên đoạn Cao Bồ – Mai Sơn; trạm La Sơn – Hòa Liên (bên trái tuyến); trạm Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây; trạm Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương.
Ngoài ra, tuyến cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi đã đưa vào sử dụng một điểm dừng xe. Các trạm dừng nghỉ, điểm dừng xe nêu trên cơ bản đáp ứng tốt nhu cầu của người dân và phương tiện lưu thông trên cao tốc.
VIẾT LONG