Vụ án Công ty Cổ phần Z Holding: Bản án nghiêm minh và yêu cầu hoàn thiện pháp luật

2 giờ trướcBài gốc

Đáng chú ý, vượt ra ngoài ý nghĩa của một bản án hình sự đơn thuần, từ thực tiễn xét xử vụ án, các cơ quan tiến hành tố tụng đã thẳng thắn chỉ ra những kẽ hở trong quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm, kế toán doanh nghiệp, kế toán thuế và hoạt động chuyển nhượng vốn, đồng thời kiến nghị nhiều giải pháp nhằm khắc phục nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm, góp phần phòng ngừa vi phạm trong thời gian tới.

Để làm rõ hơn ý nghĩa pháp lý cũng như thông điệp xã hội từ bản án này, phóng viên Báo Công lý đã có cuộc trao đổi với Kiểm sát viên cao cấp Nguyễn Thị Hồng Vân - người trực tiếp thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa và luật sư Nguyễn Đức Thịnh - luật sư trực tiếp tham gia bào chữa cho bị cáo trong vụ án.

Từ hai góc nhìn khác nhau nhưng cùng đặt trên nền tảng thượng tôn pháp luật, các ý kiến đã góp phần lý giải vì sao bản án được đánh giá là nghiêm minh, khách quan, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải bịt những “kẽ hở” trong quản lý an toàn thực phẩm hiện nay.

Kiểm sát viên cao cấp Nguyễn Thị Hồng Vân trình bày quan điểm giải quyết vụ án tại phiên tòa.

Kiểm sát viên cao cấp Nguyễn Thị Hồng Vân: Bản án đúng người, đúng tội và có giá trị phòng ngừa xã hội

Dưới góc độ là Kiểm sát viên trực tiếp thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử vụ án, Kiểm sát viên cao cấp Vụ 3 - Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Thị Hồng Vân khẳng định, bản án sơ thẩm của TAND TP. Hà Nội đối với vụ án Hoàng Quang Thịnh và đồng phạm về các tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Rửa tiền” đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Theo Kiểm sát viên Nguyễn Thị Hồng Vân, bản án đã phản ánh đầy đủ, toàn diện diễn biến, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, từ lời khai của các bị cáo; lời khai của những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan; Quan điểm bào chữa của các Luật sư và bị cáo; lập luận, đối đáp của các Kiểm sát viên; lời trình bày của các cơ quan giám định về hàng giả (Viện Khoa học hình sự Bộ Công an); Cơ quan giám định về thuế - Cục thuế TP. Hà Nội.

Trên cơ sở đó, Bản án sơ thẩm đã tuyên có sự phân hóa hết sức chặt chẽ, nghiêm trị các bị cáo chủ mưu, cầm đầu được hưởng lợi và khoan hồng đối với các bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác với các cơ quan tố tụng làm rõ bản chất của vụ án; bản thân là những người làm công hưởng lương và phải làm theo sự chỉ đạo.

“Hình phạt bản án đã tuyên tương xứng với hành vi phạm tội của các bị cáo; đặc biệt là các bị cáo giữ vai trò chủ mưu. Đồng thời, bản án có sự xem xét đến bối cảnh tội phạm xảy ra; nhất là trong giai đoạn hiện nay khi hàng giả là thực phẩm chức năng, sản phẩm dinh dưỡng, sản phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm bổ sung bị làm giả tràn lan đưa ra tiêu thụ trên thị trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là nhóm người yếu thế”, Kiểm sát viên Nguyễn Thị Hồng Vân nhấn mạnh.

Theo đó, việc áp dụng hình phạt cao nhất về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả” đối với bị cáo Hoàng Quang Thịnh, Nguyễn Văn Minh, La Khắc Minh không chỉ có tác dụng trừng trị cá nhân, mà còn có tác dụng răn đe, phòng ngừa đối với toàn xã hội.

Không dừng lại ở việc xử lý trách nhiệm hình sự, Kiểm sát viên Nguyễn Thị Hồng Vân cho biết thêm, trong quá trình điều tra, truy tố đối với vụ án, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã nhận diện rõ còn có sơ hở, thiếu sót trong một số văn bản quy phạm pháp luật trong công tác quản lý Nhà nước về lĩnh vực kinh doanh, sản xuất, buôn bán hàng hóa là thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung, thực phẩm dinh dưỡng, hạch toán sổ sách kê khai thuế mua bán, chuyển nhượng cổ phần bất động sản là nguyên nhân, điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội của các bị cáo.

Toàn cảnh phiên tòa.

Bên cạnh đó, trách nhiệm của các cơ quan quản lý Nhà nước như Bộ Y tế, Bộ Tài chính, Thanh tra, Quản lý thị trường và các đơn vị liên quan đã không kịp thời phát hiện những sai phạm của Công ty Z Holding và các công ty thuộc hệ thống để xử lý kịp thời.

Từ thực tiễn đó, Kiểm sát viên Nguyễn Thị Hồng Vân cho rằng, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm; quản lý chặt chẽ việc hạch toán, kê khai thuế; minh bạch hóa các giao dịch chuyển nhượng vốn; đồng thời công khai kết quả kiểm toán, xác nhận báo cáo tài chính và doanh thu doanh nghiệp theo đúng quy định pháp luật.

Đáng chú ý, trên cơ sở tổng hợp những vấn đề phát hiện từ vụ án, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Kiến nghị số 15 ngày 17/9/2025 gửi Chính phủ, đề xuất rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời sẽ tiếp tục kiến nghị các cơ quan hữu quan hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm khắc phục nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm.

Luật sư Nguyễn Đức Thịnh: Xử nghiêm để cảnh tỉnh, hoàn thiện pháp luật để không tái diễn sai phạm

Từ góc độ người trực tiếp tham gia bào chữa trong vụ án, luật sư Nguyễn Đức Thịnh cho rằng vụ án tại Công ty Cổ phần Z Holding là minh chứng điển hình cho thực tế: sai phạm không chỉ xuất phát từ phía doanh nghiệp, mà còn phản ánh những bất cập trong công tác quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực an toàn thực phẩm và hoạt động doanh nghiệp.

Luật sư Nguyễn Đức Thịnh (ngồi giữa) - người trực tiếp tham gia bào chữa trong vụ án.

Theo luật sư, việc xử lý nghiêm các bị cáo trong vụ án là cần thiết, thể hiện thái độ kiên quyết của Nhà nước trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng và trật tự quản lý kinh tế. Tuy nhiên, để những sai phạm tương tự không tiếp tục tái diễn, điều quan trọng hơn là phải hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

“Nếu hệ thống pháp luật được hoàn thiện đồng bộ, cơ chế kiểm tra, giám sát được thực hiện thường xuyên, minh bạch và hiệu quả, thì những hành vi vi phạm nghiêm trọng như trong vụ án Z Holding sẽ khó có ‘đất sống’”, luật sư Nguyễn Đức Thịnh nhấn mạnh.

Phân tích nguyên nhân dẫn đến sai phạm, luật sư Nguyễn Đức Thịnh chỉ ra một số vấn đề đáng lưu ý.

Thứ nhất, về pháp luật, hiện nay các quy định về an toàn thực phẩm vẫn còn khoảng trống đáng kể trong kiểm soát chất lượng trước khi sản phẩm lưu thông. Cơ chế tự công bố sản phẩm như hiện hành tạo điều kiện cho doanh nghiệp tự xác định công thức và thành phần, kế đến bị đưa ra thị trường mà không có tiền kiểm chặt chẽ. Đây là kẽ hở mà một số tổ chức, cá nhân có thể lợi dụng, dẫn tới sản phẩm thực tế không đạt chất lượng như công bố mà vẫn được lưu hành.

Thứ hai, áp lực thực thi công vụ và nguồn lực quản lý chuyên ngành còn hạn chế. Lực lượng thanh tra an toàn thực phẩm, kiểm tra hậu kiểm chưa đủ mạnh để thường xuyên phát hiện sai phạm mới phát sinh, đặc biệt trong bối cảnh kinh doanh ngày càng biến tướng qua mạng xã hội, livestream, sàn thương mại điện tử. Vi phạm khó được giám sát ngay từ đầu khiến hậu quả nghiêm trọng mới bị phát hiện sau một thời gian dài.

Thứ ba, ở phía doanh nghiệp, còn tồn tại nhận thức pháp lý chưa đầy đủ và ý thức tuân thủ pháp luật chưa cao. Ví dụ, trong quá trình sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường, nhóm lãnh đạo đã biết sản phẩm không đạt tiêu chuẩn công bố nhưng tiếp tục sản xuất đưa ra lưu thông thay vì dừng hẳn điều chỉnh chất lượng. Thái độ này phản ánh một phần nhận thức pháp lý lẫn trách nhiệm đối với quyền lợi người tiêu dùng.

Theo luật sư Nguyễn Đức Thịnh, bản án sơ thẩm mà TAND TP. Hà Nội đã tuyên đối với 18 bị cáo trong vụ án thể hiện rõ tinh thần xử lý nghiêm minh, đúng người, đúng tội của pháp luật Việt Nam trong lĩnh vực an toàn thực phẩm và kế toán doanh nghiệp. HĐXX đã xem xét toàn diện các hành vi, từ việc tổ chức sản xuất, phân phối đến hành vi vi phạm về kế toán và rửa tiền trong phạm vi tố tụng.

HĐXX đã có sự phân hóa rõ ràng về mức độ trách nhiệm hình sự giữa các nhóm bị cáo trong vụ án. Theo nhận định của Tòa, các bị cáo được xem xét trong ba nhóm chính, gồm: nhóm giữ vai trò lãnh đạo, tổ chức điều hành; nhóm cổ đông góp vốn; và nhóm người lao động trực tiếp thực hiện công việc theo sự phân công, hưởng lương.

Trên cơ sở đó, HĐXX đã cân nhắc vai trò, mức độ tham gia và lợi ích thu được của từng bị cáo để quyết định hình phạt phù hợp, theo hướng áp dụng mức án nghiêm khắc hơn đối với những người giữ vai trò tổ chức, điều hành, đồng thời xem xét khoan hồng đối với các bị cáo là nhân viên làm công ăn lương, có thái độ hợp tác trong quá trình điều tra, giải quyết vụ án.

Mức hình phạt cao nhất được tuyên trong vụ án, cùng với các mức án đối với những bị cáo khác, phản ánh đánh giá của Tòa án về tính chất và hậu quả của vụ việc xét trên tổng thể các hành vi đã được làm rõ trong quá trình tố tụng, trong đó có quy mô sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và tác động xã hội của vụ án.

Việc áp dụng các mức hình phạt này cũng được đặt trong khuôn khổ các quy định hiện hành của Bộ luật Hình sự đối với các tội danh được truy tố, bảo đảm nguyên tắc xử lý đúng người, đúng hành vi và phù hợp với chính sách hình sự chung.

Một điểm tích cực khác của bản án là giá trị răn đe, phòng ngừa chung: kết quả xét xử không chỉ trừng trị hành vi vi phạm trong vụ án cụ thể, mà còn gửi đến cộng đồng doanh nghiệp và xã hội thông điệp rõ ràng rằng hoạt động kinh doanh thực phẩm “chưa đạt chuẩn” không chỉ bị xử lý hành chính mà còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nghiêm khắc khi gây hậu quả lớn.

Luật sư Nguyễn Đức Thịnh chia sẻ thêm, từ diễn biến và kết quả vụ án, cần triển khai đồng bộ các giải pháp sau:

Thứ nhất, hoàn thiện quy định pháp luật về an toàn thực phẩm theo hướng siết chặt kiểm soát ngay từ khâu tiền kiểm đối với các sản phẩm có nguy cơ cao, đặc biệt là các sản phẩm dành cho nhóm yếu thế như trẻ em, người già. Cơ chế tự công bố cần được xem xét điều chỉnh để cân bằng giữa tạo thuận lợi và trách nhiệm kiểm soát chất lượng thực tế.

Thứ hai, tăng cường kiểm tra, kiểm soát và hậu kiểm thực tế: đầu tư trang thiết bị chuyên môn cho cơ quan quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ thanh tra chuyên ngành, đặc biệt trong hoạt động kinh doanh online và trên các nền tảng số. Đây là yếu tố quyết định để phát hiện vi phạm ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế hậu quả nghiêm trọng.

Thứ ba, nâng cao nhận thức pháp luật và trách nhiệm đạo đức công vụ trong cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Doanh nghiệp cần coi tuân thủ pháp luật là điều kiện sống còn, còn cơ quan quản lý cần thường xuyên bồi dưỡng chuyên môn, đặc biệt với những lĩnh vực phức tạp như an toàn thực phẩm, quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội, và phối hợp liên ngành hiệu quả hơn để giám sát xuyên biên giới.

Những biện pháp này, nếu được triển khai một cách đồng bộ sẽ giúp phòng ngừa tái diễn hành vi vi phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, bảo vệ người tiêu dùng và giữ vững môi trường kinh doanh lành mạnh.

Mạnh Hùng

Nguồn Công Lý : https://congly.vn/vu-an-cong-ty-co-phan-z-holding-ban-an-nghiem-minh-va-yeu-cau-hoan-thien-phap-luat-508747.html