Công trường phía TP Hồ Chí Minh nằm chờ vì chưa có mặt bằng "sạch" để triển khai.
Chi phí tăng vì máy móc phải chờ mặt bằng
Dự án mở rộng đoạn cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành dài khoảng 22km, đi qua địa bàn TP Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai, có tổng mức đầu tư gần 15.000 tỷ đồng, được chia làm 2 gói thầu XL1 và XL2, chủ đầu tư là Tổng công ty Đầu tư phát triển Đường cao tốc Việt Nam (VEC).
Được khởi công vào ngày 19/8/2025, song sau hơn 4 tháng triển khai, công trình đang gặp phải rào cản lớn ngay tại cửa ngõ TP Hồ Chí Minh. Nguyên nhân do công tác giải phóng mặt bằng tại hai phường Long Trường và Long Phước vẫn đang “dậm chân tại chỗ”, khiến 7,85ha đất phục vụ thi công chưa được bàn giao. Sự chậm trễ kéo dài trong công tác giải phóng mặt bằng không chỉ đẩy dự án cấp bách này vào nguy cơ vỡ tiến độ mà còn gây ra nhiều khó khăn, thiệt hại cho cả nhà thầu và người dân.
Hàng ngày, các nhà thầu phải chịu nhiều chi phí phát sinh vì máy móc phải nằm chờ có mặt bằng "sạch" để thi công tại địa phận TP Hồ Chí Minh.
Tại gói thầu XL1, đoạn từ Km4+00 đến Km25+920, nhiều trụ cầu cạn quan trọng chưa thể triển khai do vướng mặt bằng, dù máy móc, thiết bị đã được tập kết đầy đủ tại công trường. Theo đại diện một đơn vị thi công, các hạng mục thi công dưới sông vẫn có thể thực hiện do không ảnh hưởng đến nhà dân, trong khi phần lớn trụ cầu trên bờ đều gặp vướng mắc giải phóng mặt bằng, buộc nhà thầu phải tạm dừng hoặc thi công cầm chừng. Tình trạng thiếu mặt bằng diễn ra ở hầu hết các nhà thầu thuộc gói thầu XL1, khiến tiến độ dự án đứng trước nguy cơ bị đình trệ nghiêm trọng.
Công trường phía Đồng Nai đang thi công vì có sẵn mặt bằng giai đoạn 1.
Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc, tại gói thầu XL1, các nhà thầu đã huy động khoảng 650 nhân sự và 120 máy móc, thiết bị phục vụ thi công. Tuy nhiên, hiện các đơn vị mới chỉ tiếp cận được phần mặt bằng đã giải phóng ở giai đoạn 1, với chiều rộng từ 5-6 m. Trong khi đó, để triển khai thi công đồng bộ theo ranh giải phóng mặt bằng giai đoạn 2, hành lang thi công cần đạt chiều rộng từ 17-20 m, song đến nay vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.
Hiện nay, các hạng mục cầu Long Thành vượt sông Đồng Nai và các hạng mục thi công trên địa bàn tỉnh Đồng Nai cơ bản đáp ứng tiến độ nhờ đã có mặt bằng “sạch”. Cụ thể, tại gói thầu XL2 phía bờ Đồng Nai, do có sẵn quỹ đất từ giai đoạn 1, các mũi thi công được triển khai đồng loạt, liên tục. Đoạn tuyến từ Km13+900 đến Km25+920 hiện đã được thi công xuyên suốt, từ nút giao Vành đai 2 TP Hồ Chí Minh đến khu vực tiếp giáp cầu Long Thành.
Ngược lại, các hạng mục cầu cạn và cầu dẫn trên địa bàn TP Hồ Chí Minh đang chậm khoảng 25% so với tiến độ yêu cầu do vướng mắc mặt bằng. Trong khi đó, Ban Quản lý dự án SEPMU vẫn liên tục đôn đốc các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ nhằm bảo đảm hoàn thành gói thầu đúng thời hạn hợp đồng, tạo nên sự tương phản rõ rệt giữa khu vực đã có mặt bằng thi công và nơi chậm bàn giao mặt bằng giữa tỉnh Đồng Nai và TP Hồ Chí Minh.
Người dân thấp thỏm, dự án “mắc kẹt”
Trong khi nhà thầu bất lực vì thiếu mặt bằng, hàng trăm hộ dân có đất nằm trong vùng quy hoạch dự án lại đang sống trong tâm trạng hoang mang, thấp thỏm vì phương án tái định cư và giá cả đền bù đến nay vẫn còn mơ hồ.
Ông Trương Văn Phi (80 tuổi, ngụ phường Long Phước, TP Hồ Chí Minh) lo lắng vì mặt bằng chưa được đền bù nhưng có người lạ vào yêu cầu mượn đất để thi công trước.
Ông Trương Văn Phi (phường Long Phước, TP Hồ Chí Minh) vô cùng lo lắng cho biết, đến nay chính quyền vẫn chưa chốt phương án đền bù nhưng liên tục có các đoàn vào đề nghị cho lấy đất để thi công trước. “Chưa biết giá đền bù thế nào và được chi trả bao nhiêu, không thấy có phương án gì hết mà cứ vào xin nhà tôi cho làm trước. Mong chính quyền sớm giải quyết để gia đình tôi còn tính đường ổn định cuộc sống”, ông Phi nói.
Cùng chung tâm trạng, ông Nguyễn Duy Hiếu, ngụ phường Long Phước cho biết, người dân địa phương hoàn toàn ủng hộ chủ trương mở rộng cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành vì lợi ích phát triển lâu dài. Tuy nhiên, điều khiến bà con bức xúc là tình trạng chờ đợi kéo dài trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Nhiều hộ dân rơi vào cảnh sinh hoạt đảo lộn, nhà cửa xuống cấp nhưng không dám sửa chữa, đất đai bỏ không, việc buôn bán, đi lại gặp nhiều khó khăn. “Chúng tôi không phản đối dự án, chỉ mong sớm có phương án đền bù rõ ràng để ổn định cuộc sống chứ không thể mãi sống trong cảnh đi không được, ở cũng không xong”, ông Hiếu chia sẻ.
Ông Trần Văn Nhỏ bức xúc vì địa phương đã mời mời lên làm việc nhiều lần nhưng vẫn chưa có phương án đền bù cụ thể nào cho người dân.
Còn ông Trần Văn Nhỏ (50 tuổi, ngụ phường Long Phước) cũng ngán ngẩm cho biết, địa phương nhiều lần mời họp, hứa “qua Tết sẽ đền bù” nhưng đến nay mọi việc vẫn chỉ dừng lại ở các thông báo thu hồi đất. Chính vì sự chậm trễ trong đền bù, tái định cư cho nên không người dân nào dám cho nhà thầu mượn đất thi công, điều này đang đẩy cả người dân và dự án vào thế “tiến thoái lưỡng nan”.
Liên quan đến dự án này, ông Nguyễn Kiên Giang, Phó Trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cho biết, dự án mở rộng cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành có hai đoạn, một đoạn thuộc phạm vi TP Hồ Chí Minh quản lý và một đoạn thuộc tỉnh Đồng Nai.
Tại TP Hồ Chí Minh, đoạn đường dẫn Võ Chí Công dự kiến khởi công vào đầu tháng 11 do đã hoàn tất bồi thường, giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 và có mặt bằng sạch để thi công. Trong khi đó, đoạn tuyến từ đầu đường dẫn Võ Chí Công đến ranh giới tỉnh Đồng Nai vẫn chưa được bàn giao mặt bằng, dù các nhà thầu đã huy động đầy đủ nhân lực, máy móc, khiến việc triển khai phải tạm chờ.
Theo đánh giá của các chuyên gia giao thông, dự án mở rộng cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành đã được Thủ tướng Chính phủ xác định là công trình khẩn cấp về tiến độ. Tuy nhiên, những vướng mắc kéo dài trong công tác giải phóng mặt bằng đang trở thành điểm nghẽn lớn nhất. Nếu không sớm có biện pháp quyết liệt trong bàn giao mặt bằng và bố trí tái định cư, dự án có nguy cơ chậm tiến độ, ảnh hưởng đến vai trò kết nối của tuyến cao tốc, nhất là trong bối cảnh Cảng hàng không quốc tế Long Thành sắp đưa vào khai thác.
Bài và ảnh: Hoàng Tuyết - Chí Hùng/Báo Tin tức và Dân tộc