Thanh long Lâm Đồng được sơ chế sau thu hoạch để xuất khẩu
Các thị trường nhập khẩu khắt khe
Những năm gần đây, thực tế ngành hàng nông sản này đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Đó là giá cả thị trường chưa ổn định, liên kết chuỗi sản xuất - tiêu thụ còn hạn chế. Trong khi yêu cầu của các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe. Bên cạnh, công tác quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói còn nhiều áp lực, việc kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc ở một số nơi chưa thực sự đáp ứng yêu cầu. Qua đó, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và uy tín xuất khẩu của địa phương.
Vậy giải pháp nào để phát triển bền vững ngành hàng thanh long Lâm Đồng? Đây cũng là nội dung được Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan chuyên môn, nhà khoa học và người trồng thanh long bàn luận tại hội thảo liên quan vừa diễn ra tại khu vực Đông Nam tỉnh.
Tại đây, một trong những nội dung được người trồng thanh long, doanh nghiệp quan tâm là Nghị định số 280 quy định về Quản lý đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài nhập khẩu vào Trung Quốc của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) có hiệu lực từ ngày 1/6/2026 (thay thế Nghị định số 248).
Ông Đinh Đức Hiệp - Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật (SPS Việt Nam), thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: So với các quy định hiện hành, Nghị định số 280 có một số điểm cần lưu ý là cơ chế đăng ký linh hoạt theo rủi ro; danh mục sản phẩm bắt buộc giới thiệu của cơ quan có thẩm quyền gồm 17 nhóm sản phẩm phải có thư giới thiệu của cơ quan có thẩm quyền...
Mặt tích cực của Nghị định số 280 là quy định này không gây tác động đối với các doanh nghiệp đã được cấp mã đăng ký. Đồng thời, một số nội dung đã được tháo gỡ, như cơ chế tự động gia hạn đăng ký đối với hầu hết các nhóm sản phẩm (trừ nhóm sản phẩm thịt và tổ yến). Nghị định này cũng làm rõ điều kiện hiệu lực của đăng ký khi nhập khẩu. Theo ông Hiệp, xét tổng thể, đây có thể được coi là biện pháp tạo thuận lợi thương mại hơn so với Nghị định số 248.
Văn phòng SPS Việt Nam khuyến nghị các cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương đẩy mạnh thông tin, đào tạo và hướng dẫn doanh nghiệp về quy định nhập khẩu, tiêu chuẩn kỹ thuật của Trung Quốc. Tăng cường kiểm tra, giám sát và hỗ trợ doanh nghiệp thiết lập cơ chế giám sát theo chuỗi. Cùng với đó, tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để giảm nguy cơ bị cảnh báo từ nước nhập khẩu. Ngoài ra, các cơ quan quản lý chủ động trao đổi kỹ thuật với phía Trung Quốc để tháo gỡ rào cản, xử lý các lô hàng vi phạm…
Cần chủ động thích ứng với các quy định mới của các nước nhập khẩu, nhất là về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm, vượt rào cản để phát triển bền vững thanh long Lâm Đồng.
Ông Vũ Đình Cường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường
Nông dân trồng thanh long tại Lâm Đồng
Cần thay đổi tư duy sản xuất
Trong bối cảnh nhiều rào cản kỹ thuật từ nước nhập khẩu, hiện tại Văn phòng SPS Việt Nam có hướng dẫn doanh nghiệp, cơ sở sản xuất thực phẩm đăng ký mã xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Mặt khác, nêu quy định của một số thị trường nhập khẩu, trong đó đối với trái thanh long là ngăn chặn các loại sinh vật gây hại nguy hiểm; tránh các rủi ro tại cảng đến… Đối với nhà nông, khi canh tác, cần cân nhắc các sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật, phải bảo đảm an toàn, đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu và quan tâm các quy định của thị trường để tuân thủ…
Còn theo ông Huỳnh Cảnh - Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Bình Thuận: Đã đến lúc, người trồng thanh long cần thay đổi tư duy từ “sản xuất cái mình có” sang “sản xuất cái thị trường cần”. Sản xuất thanh long phải gắn với hợp đồng tiêu thụ, bám theo nhu cầu của thị trường. Trong năm 2026, hiệp hội xác định việc đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc thị trường Trung Quốc xuống dưới 55% sản lượng, đồng thời tăng thị phần tại Mỹ, EU, Nhật - Hàn, Trung Đông và Ấn Độ. Cùng với đó là tăng diện tích sản xuất GlobalGAP và đạt chuẩn quốc tế, khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh chế biến sâu để kéo dài thời gian bảo quản…
Từ những đề xuất các giải pháp để phát triển thanh long bền vững, ông Vũ Đình Cường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Trong thời gian tới, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương, đơn vị tiếp tục rà soát, quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc duy trì các điều kiện xuất khẩu theo quy định của các thị trường nhập khẩu”.
Đồng thời, ngành nông nghiệp đẩy mạnh hướng dẫn người dân áp dụng các quy trình sản xuất an toàn theo VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ; tăng cường sử dụng nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, tăng cường thông tin thị trường, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.
Toàn tỉnh có 25.800 ha thanh long, sản lượng kế hoạch năm 2026 khoảng 577.570 tấn. Những tháng đầu năm 2026, sản lượng thanh long xuất khẩu của tỉnh đạt 231.000/577.000 tấn. Thị trường xuất khẩu thanh long của Lâm Đồng chủ yếu là Trung Quốc, chiếm 70%.
Kiều Hằng .