Xác định 110 khu vực nguy cơ bụi cao gây ô nhiễm tại Hà Nội

3 giờ trướcBài gốc

14 làng nghề và 68 công trình gây ô nhiễm nghiêm trọng

Trước thực trạng ô nhiễm không khí gia tăng tại Hà Nội, nhất là trong mùa xây dựng và thu hoạch, Cục Viễn thám quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã triển khai loạt giải pháp công nghệ nhằm giám sát, cảnh báo sớm và hỗ trợ phản ứng nhanh với các nguồn phát thải trên địa bàn Hà Nội.

Cục Viễn thám quốc gia cho biết sau bốn tháng (tháng 9-12/2025) giám sát bằng vệ tinh, thiết bị bay không người lái kết hợp với khảo sát thực địa, đơn vị đã xác định hàng trăm khu vực đang thi công khu đô thị, công trình lớn, nằm ở nội đô; bãi đổ thải vật liệu xây dựng có nguy cơ gây ô nhiễm bụi cho Hà Nội.

Hà Nội xác định được các nguồn thải gây ô nhiễm không khí lớn nhất.

Ông Vũ Hữu Liêm, Giám đốc Trung tâm Giám sát nông nghiệp, tài nguyên và môi trường (Cục Viễn thám quốc gia) cho biết, 2 nhóm công nghệ chủ lực đang được vận hành song song, đó là Ứng dụng ảnh vệ tinh độ phân giải cao và siêu cao và thiết bị bay không người lái Matrice 300 RTK giám sát chi tiết.

Cụ thể, ứng dụng ảnh vệ tinh độ phân giải cao và siêu cao, cho phép bao quát toàn bộ thành phố, theo dõi các khu vực xây dựng, làng nghề và phát hiện những dấu hiệu phát thải như ống khói hay điểm đốt mở.

Trong khi đó, thiết bị bay không người lái (Drone) Matrice 300 RTK được sử dụng để giám sát chi tiết và xử lý các tình huống phát sinh theo thời gian thực. Drone giúp ghi nhận hình ảnh cận cảnh tại các "điểm nóng" như đốt rác, đốt rơm rạ hay phát thải cục bộ, cung cấp dữ liệu trực tiếp phục vụ công tác kiểm tra, xử lý.

Kết hợp đồng bộ UAV gắn camera quang học/hồng ngoại với ảnh viễn thám độ phân giải cao cho phép giám sát cả vùng ngoại thành, phát hiện biến động tại công trường xây dựng lớn, làng nghề có hoạt động đốt và định vị chính xác các nguồn phát thải, hỗ trợ xử lý kịp thời.

Hiện đã xác định được khoảng 110 khu vực nguy cơ bụi cao (đốt mở, bụi công trường) cần theo dõi ở Hà Nội. Trong đó có 68 công trường xây dựng lớn và 14 làng nghề tái chế (nhựa, sắt thép) được đánh dấu làm điểm giám sát trọng điểm.

14 điểm làng nghề có nguy cơ gây ô nhiễm không khí gồm: Hạ Thái (Nam Phù); Đa Sỹ (Phú Lương); Ngũ Xá (Ba Đình); Bát Tràng; Minh Khai; La Phù (Hà Nội); Cát Quế (Dương Hòa); Thanh Thùy (Tam Hưng); Vân Canh, Sơn Đồng (Sơn Đồng); Phú Vinh (Phú Nghĩa); Giẽ Thượng (Chuyên Mỹ); Tân Triều (Định Công); Triều Khúc (Định Công).

68 công trình xây dựng lớn trong phạm vi từ vành đai 4 trở vào đang thi công. Nếu lấy hồ Hoàn Kiếm là tâm, trong phạm vi 5 km có 7 công trình lớn; ở phạm vi 10 km là 35 công trình. Ngoài ra, còn 28 khu vực đốt rơm rạ tồn tại ở các huyện Thường Tín, Thạch Thất, Mê Linh cũ.

Công nghệ quản lý chất lượng không khí hiện đại

Việc ứng dụng đồng bộ drone và viễn thám đã tạo ra đột phá trong quản lý không khí đô thị. Thông tin giám sát được cập nhật liên tục, tích hợp trên cơ sở dữ liệu GIS, giúp các đơn vị chức năng và chính quyền địa phương dễ dàng xem xét xử lý ngay cả các vi phạm nhỏ.

Đặc biệt, theo ông Vũ Hữu Liêm, việc tích hợp dữ liệu vệ tinh, drone với hệ thống camera giao thông hiện có để hình thành bản đồ ô nhiễm thời gian thực, giúp cơ quan quản lý chuyển từ phản ứng bị động sang chủ động phòng ngừa. Tức là chính quyền thành phố và các phường xã sẽ nhận được cảnh báo sớm về mức độ bụi mịn (PM2.5), khi đó có thể ra lệnh xử lý ngay, như yêu cầu che phủ bạt công trình, phun sương giảm bụi hoặc đình chỉ thi công khi cần thiết.

GS.TS Hoàng Xuân Cơ, Trưởng ban Khoa học, Hội Kinh tế môi trường Việt Nam, nhấn mạnh sự cần thiết của các nghiên cứu cơ bản nhằm làm rõ mức độ và tính đặc thù của ô nhiễm không khí tại Hà Nội. Ông cho rằng bụi mịn thứ cấp hiện chiếm tỷ lệ cao, song cơ chế hình thành vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ.

"Hà Nội cần làm rõ vì sao ô nhiễm thường nghiêm trọng vào mùa đông, trong đó có yếu tố nghịch nhiệt. Việc xây dựng các trạm đo khí tượng theo chiều cao sẽ giúp nhận diện rõ hơn cơ chế phát tán và tích tụ ô nhiễm", GS.TS Hoàng Xuân Cơ đề xuất.

Theo ông Hoàng Xuân Cơ, kiểm kê khí thải là nền tảng quan trọng để thiết kế chính sách hiệu quả. "Kiểm kê phải chỉ rõ đối tượng, quy mô và phân bố phát thải từ giao thông đến công nghiệp, từ đó mới có thể đưa ra giải pháp phù hợp, thay vì xử lý dàn trải", ông nhấn mạnh.

TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam cho rằng, để quản lý, kiểm soát ô nhiễm không khí phải dựa trên dữ liệu và chuyển đổi tư duy từ quản lý hành chính sang quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu, trong đó giải pháp đột phá duy nhất là số hóa tất cả các nguồn thải lên một bản đồ số.

"Bản đồ số này phải được cập nhật đầy đủ dữ liệu của cơ sở sản xuất, địa chỉ, ngành nghề, đang sản xuất cái gì, phát thải bao nhiêu. Khi có những dữ liệu này kết hợp hệ thống quan trắc trực tuyến có thể tính toán ngay lập tức mức độ góp phần gây ô nhiễm của từng nguồn thải", ông Tùng nói và kiến nghị cần có quy định cơ sở sản xuất phải báo cáo định kỳ trên ứng dụng di động chứ không chờ đợi phát phiếu kê khai.

Cũng theo ông Tùng, nếu xây dựng được kho dữ liệu nguồn thải thì Hà Nội thì mới có thể xác định rõ nguồn ô nhiễm là nội tại hay do phát tán từ các tỉnh lân cận theo hướng gió, từ đó sẽ xây dựng các kịch bản để chủ động ứng phó.

Tô Hội

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/xac-dinh-110-khu-vuc-nguy-co-bui-cao-gay-o-nhiem-tai-ha-noi-16926030509045666.htm