Xác định rõ phạm vi giao dịch bắt buộc công chứng tư pháp

một ngày trướcBài gốc

Sáng nay (11.4), thảo luận tại hội trường về dự án Luật Công chứng (sửa đổi), các Đại biểu Quốc hội tập trung phân tích phạm vi các giao dịch bắt buộc.

Vấn đề này nhận được nhiều ý kiến tranh luận nhằm bảo đảm tính thống nhất với Luật Đất đai và Luật Kinh doanh bất động sản. Mục tiêu là vừa bảo vệ quyền lợi người dân, vừa không gây ách tắc các nguồn lực kinh tế.

Tranh luận về ranh giới giao dịch trong công chứng tư pháp

Đại biểu Phạm Văn Hòa

Nội dung trọng tâm của phiên họp là quy định tại Khoản 2 Điều 1 của dự thảo luật. Đề cập đến phạm vi giao dịch bắt buộc, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) bày tỏ sự đồng tình với việc thu hẹp đối tượng.

Ông cho rằng các giao dịch kinh doanh bất động sản của doanh nghiệp đã có sự kiểm soát của Nhà nước qua các luật chuyên ngành khác. Do đó, việc buộc các doanh nghiệp này phải thực hiện công chứng tư pháp là không cần thiết, gây tốn kém thời gian.

Trái ngược với quan điểm trên, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Dương) lại đề nghị cần cân nhắc kỹ. Bà nhấn mạnh rằng dù là doanh nghiệp, rủi ro pháp lý vẫn luôn tồn tại trong các hợp đồng mẫu.

Việc có sự tham gia của công chứng viên sẽ giúp bảo vệ bên yếu thế hơn là người mua nhà. Ranh giới này cần được định vị dựa trên tính chất tài sản thay vì chủ thể giao dịch. Sự minh bạch phải là tiêu chí hàng đầu trong mọi quan hệ dân sự.

Đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống luật

Phát biểu về sự chồng chéo giữa các văn bản pháp luật, ĐBQH Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) chỉ rõ những điểm chưa đồng bộ. Ông yêu cầu cơ quan soạn thảo rà soát kỹ quy định về thời điểm có hiệu lực của hợp đồng.

Hiện nay, Luật Đất đai và Luật Nhà ở đang có những cách tiếp cận khác nhau về vai trò của công chứng tư pháp. Sự thiếu nhất quán này có thể dẫn đến việc áp dụng tùy tiện tại các địa phương.

ĐBQH Trịnh Xuân An

Đại biểu An cho rằng văn bản công chứng phải được khẳng định có giá trị chứng cứ cao nhất. Mọi xung đột pháp lý giữa luật chung và luật chuyên ngành cần được xử lý dứt điểm trong dự thảo này.

Người dân không thể bị đặt vào tình thế lúng túng khi thực hiện quyền định đoạt tài sản. Tính thống nhất của pháp luật chính là nền tảng để xây dựng lòng tin cho nhà đầu tư. Cơ quan nhà nước cũng dễ dàng hơn trong công tác quản lý dữ liệu đất đai.

Đẩy nhanh chuyển đổi số và tăng cường trách nhiệm, đạo đức

Vấn đề chuyển đổi số được các đại biểu kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt mới. ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Đoàn Cà Mau) nhấn mạnh yêu cầu luật hóa quy trình công chứng điện tử. Ông cho rằng đây là xu thế tất yếu để giảm bớt chi phí đi lại và chờ đợi cho người dân.

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh

Tuy nhiên, việc thực hiện cần có lộ trình cụ thể để đảm bảo an toàn thông tin. Hoạt động công chứng trên môi trường số đòi hỏi hạ tầng dữ liệu phải thực sự thông suốt.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng lo ngại về tính xác thực của chữ ký số và dữ liệu dân cư. Việc kết nối liên thông cơ sở dữ liệu giữa văn phòng công chứng và cơ quan đăng ký đất đai là bắt buộc. Nếu không có sự liên thông, rủi ro giả mạo giấy tờ điện tử sẽ rất khó kiểm soát. Công nghệ phải phục vụ mục tiêu tối thượng là an toàn giao dịch. Mọi khâu số hóa đều phải có sự giám sát chặt chẽ của cơ quan tư pháp địa phương.

Về chất lượng đội ngũ, ĐBQH Trần Văn Tiến (Đoàn Vĩnh Phúc) đề nghị thắt chặt tiêu chuẩn bổ nhiệm công chứng viên. Ông lưu ý thực trạng một số văn phòng công chứng chạy theo lợi nhuận, bỏ qua quy trình kiểm tra hồ sơ. Điều này làm suy giảm uy tín của hoạt động công chứng và gây thiệt hại cho công dân. Dự thảo luật cần bổ sung các chế tài nghiêm khắc đối với hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

Đại biểu cũng đề xuất tăng mức bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên. Khi có lỗi xảy ra, việc bồi thường cho người dân phải được thực hiện nhanh chóng và đầy đủ. Đây là cơ chế bảo vệ kép, vừa nhắc nhở trách nhiệm người hành nghề, vừa an lòng người thụ hưởng dịch vụ. Tính chuyên nghiệp phải đi đôi với sự liêm chính trong từng văn bản xác thực. Một hệ thống tư pháp vững mạnh phải bắt đầu từ những cá nhân thực thi chuẩn mực.

Phân cấp và mở rộng khả năng tiếp cận công lý

Tại nghị trường, các đại biểu cũng thảo luận về việc phân cấp quản lý hoạt động tư pháp. Việc giao thẩm quyền nhiều hơn cho các Sở Tư pháp trong việc thanh tra, kiểm tra là cần thiết. Đồng thời, mạng lưới công chứng cần được phủ rộng để phục vụ bà con vùng sâu, vùng xa. Nhà nước nên có chính sách ưu đãi cho các văn phòng công chứng tại địa bàn khó khăn. Điều này đảm bảo mọi người dân đều bình đẳng trong việc tiếp cận dịch vụ pháp lý.

Việc hỗ trợ chi phí cho các đối tượng chính sách cũng được đưa ra bàn thảo. Tư pháp không nên chỉ là những quy định khô cứng, mà cần mang đậm tính nhân văn. Sự kết hợp giữa công chứng và các tổ chức trợ giúp pháp lý sẽ tạo nên mạng lưới bảo vệ toàn diện. Mọi quan hệ dân sự của người nghèo cũng cần được bảo đảm an toàn pháp lý tuyệt đối. Đây là trách nhiệm của một nhà nước pháp quyền hiện đại và vì nhân dân.

Kết thúc buổi thảo luận, các ý kiến đều thể hiện sự trách nhiệm và sát thực tế đời sống. Việc làm rõ phạm vi giao dịch bắt buộc được xem là chìa khóa để hoàn thiện dự thảo luật.

Những đóng góp của các đại biểu sẽ giúp hoạt động công chứng tư pháp thực sự trở thành chỗ dựa cho nhân dân. Môi trường kinh doanh sẽ minh bạch hơn nhờ các quy định rõ ràng, thống nhất.

Nam Phong

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/xac-dinh-ro-pham-vi-giao-dich-bat-buoc-cong-chung-tu-phap-250059.html