Xác lập mô hình tăng trưởng mới: Mục tiêu và động lực cốt lõi cho giai đoạn phát triển mới của đất nước

6 giờ trướcBài gốc

Chìa khóa để bứt phá và tránh nguy cơ tụt hậu

- Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu xác lập mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính. Quan điểm của ông như thế nào về vấn đề này?

- Trước hết, tôi hoàn toàn tán thành và đánh giá rất cao chủ trương nêu trong Văn kiện Đại hội XIV về việc xác lập mô hình tăng trưởng mới với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Đây là quyết sách có tầm nhìn chiến lược, phù hợp với xu thế thời đại và đòi hỏi cấp bách của thực tiễn phát triển đất nước ta trong giai đoạn mới.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải và các đại biểu tham dự Đại hội XIV của Đảng.

Thực tế, Đảng ta đã kịp thời nắm bắt xu thế của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, coi khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là “đòn bẩy” quan trọng thúc đẩy tăng trưởng. Việc nhấn mạnh chuyển đổi số và kinh tế số cho thấy chúng ta quyết tâm xây dựng một phương thức phát triển mới, giảm phụ thuộc vào các lợi thế truyền thống như lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên. Theo tôi, đây chính là chìa khóa để Việt Nam bứt phá và tránh nguy cơ tụt hậu trong thập niên tới.

- Theo ông, đâu là cơ sở để đưa ra quan điểm mang tính đột phá, được kỳ vọng sẽ đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới?

- Quan điểm này không chỉ đúng đắn về mặt chủ trương, mà còn có cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc. Trên thế giới, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo từ lâu đã trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế. Những quốc gia vươn lên mạnh mẽ đều dựa vào sức mạnh công nghệ và tri thức.

Ví dụ, Hàn Quốc từ một nước nghèo đã trở thành cường quốc công nghiệp nhờ đầu tư mạnh mẽ vào R&D - hiện nay chi hơn 5% GDP cho nghiên cứu phát triển, thuộc hàng cao nhất thế giới. Singapore cũng nằm trong nhóm dẫn đầu toàn cầu về đổi mới sáng tạo (xếp hạng 5/139 nền kinh tế theo Chỉ số Đổi mới Sáng tạo Toàn cầu 2025), minh chứng cho tầm quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao và chính sách khuyến khích sáng tạo.

Gần đây, Trung Quốc xác định chiến lược tự lực về công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn; nước này liên tục tăng cường đầu tư cho khoa học công nghệ với tỷ lệ chi R&D năm 2024 đạt 2,68% GDP (tăng từ 2,38% năm 2021). Sự tập trung đó nhằm thúc đẩy tự chủ công nghệ, tạo động lực tăng trưởng mới và cạnh tranh vị thế siêu cường trong tương lai.

Những bài học quốc tế trên cho thấy rõ: muốn phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số, không có con đường nào khác ngoài phát triển mạnh mẽ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đối với Việt Nam, việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và số hóa càng mang ý nghĩa sống còn. Sau gần 40 năm Đổi mới, chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, nhưng mô hình tăng trưởng cũ dựa vào vốn và lao động giản đơn đang dần bộc lộ hạn chế. Năng suất lao động của ta vẫn còn thấp so với các nước phát triển, tốc độ tăng năng suất có dấu hiệu chững lại, và nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình vẫn hiện hữu. Muốn vượt lên, phải dựa vào động lực mới là tri thức và sáng tạo.

Tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ, đưa chủ trương đúng đắn thành hiện thực

- Ông nhìn nhận như thế nào về các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với lĩnh vực này thời gian qua?

- Rất mừng là những năm qua, Đảng và Nhà nước đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách để thúc đẩy lĩnh vực này. Văn kiện Đại hội XIII đã đề cao phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, và đến Văn kiện Đại hội XIV, định hướng đó càng được khẳng định mạnh mẽ hơn.

Chính phủ cũng ban hành các chiến lược quan trọng như Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030 (Quyết định 569/QĐ-TTg năm 2022) và Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số, xã hội số (Quyết định 411/QĐ-TTg năm 2022) với những mục tiêu rất cao. Chẳng hạn, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2025 kinh tế số đóng góp 20% GDP và nâng lên 30% GDP vào năm 2030, đồng thời phấn đấu vào cuối thập kỷ này thuộc top 30 quốc gia dẫn đầu về công nghệ thông tin và đổi mới sáng tạo. Đây là những con số ấn tượng thể hiện quyết tâm chuyển mình mạnh mẽ của đất nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh và Đoàn đại biểu Đảng bộ Quốc hội dự Đại hội XIV của Đảng.

Nhờ định hướng đúng đắn, thời gian qua Việt Nam đã có những tiến bộ đáng khích lệ trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu. Báo cáo của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO) cho thấy Chỉ số Đổi mới Sáng tạo Toàn cầu (GII) năm 2023 của Việt Nam xếp hạng 46/132 quốc gia và vùng lãnh thổ, tăng 2 bậc so với năm trước. Chúng ta tiếp tục nằm trong nhóm quốc gia đổi mới sáng tạo vượt trội so với trình độ phát triển, Việt Nam cùng Ấn Độ là những nước thu nhập trung bình duy trì thứ hạng cao về đổi mới suốt 13 năm liền. Điều này khẳng định đường lối lấy đổi mới sáng tạo làm trọng tâm là hoàn toàn đúng đắn.

Tất nhiên, chúng ta cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng nguồn lực đầu tư cho khoa học-công nghệ còn hạn chế, mức chi ngân sách cho khoa học và công nghệ hiện vẫn thấp và phân bổ chưa hiệu quả. Môi trường khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong nước còn những rào cản về thủ tục và vốn, chẳng hạn việc hạn chế thành lập quỹ đầu tư khởi nghiệp nội địa hay khung pháp lý về chuyển giao công nghệ còn nhiều vướng mắc. Song với quyết tâm từ Trung ương đến địa phương, tôi tin rằng những “điểm nghẽn” này sẽ dần được tháo gỡ trong thời gian tới.

- Những kết quả cũng như hạn chế trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo cho thấy, chủ trương xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đúng đắn, phù hợp với bối cảnh mới hiện nay của đất nước, thưa ông?

- Việc xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là bước đi tất yếu để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Quan điểm của tôi là đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực cốt lõi cho giai đoạn phát triển sắp tới.

Đoàn đại biểu Đảng bộ Quốc hội biểu quyết thông qua số lượng Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV

Chủ trương này phù hợp với quy luật phát triển của thế giới và phát huy được tiềm năng, trí tuệ của dân tộc ta. Khi khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực chủ đạo trong mọi ngành kinh tế, Việt Nam sẽ thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh, qua đó xây dựng nền kinh tế ngày càng độc lập, tự chủ, tự cường. Chuyển đổi số toàn diện cũng sẽ mở ra những không gian phát triển mới, làm thay đổi phương thức sản xuất và quản trị, giúp chúng ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới với tư thế của một quốc gia hiện đại, sánh vai cùng các cường quốc.

Văn kiện Đại hội XIV đã phát đi một thông điệp mạnh mẽ; vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ để biến chủ trương đúng đắn đó thành hiện thực trong cuộc sống. Như khẳng định của Tổng Bí thư Tô Lâm trong bài viết “Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!”, đó là: “Nghị quyết đã có, Chương trình đã rõ, vấn đề còn lại là hành động”. Và, tinh thần chung, theo Tổng Bí thư, là: “Phải chuyển mạnh từ “nói” sang “làm”, từ nhận thức thành hành động. Văn kiện Đại hội đã chỉ rõ, cần kiên quyết khắc phục triệt để tình trạng “nói nhiều làm ít”, “nói hay, làm dở”, “nói không đi đôi với làm”, chấm dứt lối làm việc quan liêu, hình thức. Mỗi cấp ủy, mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt người đứng đầu, phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, gương mẫu đi đầu trong việc biến quyết sách thành hiện thực”.

- Xin cảm ơn ông!

Thanh Chi thực hiện

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/xac-lap-mo-hinh-tang-truong-moi-muc-tieu-va-dong-luc-cot-loi-cho-giai-doan-phat-trien-moi-cua-dat-nuoc-10404865.html