Xây dựng cơ chế vượt trội khuyến khích tư nhân đầu tư lĩnh vực văn hóa

3 giờ trướcBài gốc

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, sáng 20/4, các đại biểu Quốc hội thảo luận ở Tổ về một số Dự thảo Nghị quyết, trong đó có về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu thảo luận ở Tổ tại phiên họp sáng 20/4. Ảnh: T. THÀNH

Tạo động lực cho tư nhân tham gia phát triển công nghiệp văn hóa

Tham gia thảo luận, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa đề nghị, về phạm vi điều chỉnh Nghị quyết, Ban soạn thảo cần xem xét để đảm bảo thống nhất. Theo Tổng Kiểm toán nhà nước, đây là Nghị quyết về phát triển văn hóa song quy định về cơ chế, chính sách áp dụng lại lồng ghép cả nội dung về thể thao. Hai lĩnh vực này hoàn toàn khác nhau, do đó, phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết cần phải quy định rõ vấn đề này.

Tổng Kiểm toán nhà nước cũng nhấn mạnh, văn hóa là sự nghiệp của toàn dân, do đó, Dự thảo Nghị quyết cần quy định khuyến khích toàn dân tham gia các hoạt động văn hóa, không nên chỉ khuyến khích tập trung chủ yếu cho thanh niên, thiếu niên.

Liên quan đến Điều 5 Dự thảo Nghị quyết quy định một số cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị cần làm rõ một số thuật ngữ được áp dụng cơ chế ưu đãi như khái niệm “tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao”, để làm cơ sở áp dụng cơ chế, chính sách ưu đãi theo Nghị quyết.

Trong cơ chế ưu đãi về lĩnh vực văn hóa, Tổng Kiểm toán nhà nước chỉ rõ, sáng tạo văn hóa không chỉ là các cơ sở công lập mà khu vực tư nhân đóng vai trò rất quan trọng. “Nhiều dự án công nghiệp văn hóa chủ yếu khu vực tư nhân tham gia thực hiện. Do đó, phải có chính sách khuyến khích, tạo động lực rất lớn cho khu vực tư nhân để họ tham gia phát triển công nghiệp văn hóa, ví dụ như các dự án phim trường rồi, các trung tâm điện ảnh…” - Tổng Kiểm toán nhà nước nói.

Theo Tổng Kiểm toán nhà nước, các dự án công nghiệp văn hóa có sử dụng đất hiện nay trong Dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế miễn, giảm tiền thuê đất. Tuy nhiên, việc thu hồi đất để phục vụ triển khai các dự án đầu tư có tính chất thương mại của tư nhân là chủ đầu tư trong lĩnh vực văn hóa nếu không quy định cụ thể sẽ rất vướng trong triển khai thực hiện. Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị công trình văn hóa có sử dụng đất phải đưa vào thuộc diện Nhà nước thu hồi đất để hỗ trợ cho công nghiệp văn hóa phát triển.

Tương tự, đối với chính sách đãi ngộ, phát triển nguồn nhân tài, nhân lực, đặc thù về nghề nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, theo Tổng Kiểm toán nhà nước, Dự thảo Nghị quyết còn thiếu cơ chế, chính sách khuyến khích đối với người làm nghệ thuật ở khu vực tư nhân, trong khi thực tế đây là lực lượng chiếm số đông trong hoạt động văn hóa và sáng tạo văn hóa trong đời sống xã hội. Từ thực tế đó, đồng chí Nguyễn Hữu Nghĩa đề xuất cần phải có cơ chế, chính sách hỗ trợ và đãi ngộ cho những người hoạt động văn hóa ngoài khu vực công.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung (Đoàn TP. Hà Nội) nhận định, để phát triển văn hóa mang tính đột phá thì Dự thảo Nghị quyết dường như vẫn "chưa tới tầm". Mặc dù đã có nhiều chính sách vượt trội và cơ chế ưu đãi để thu hút cả khu vực công và tư, nhưng nội dung vẫn tập trung nhiều vào khu vực công mà chưa chú trọng đúng mức đến khu vực tư nhân.

Đại biểu nêu quan điểm, phát triển văn hóa không chỉ nằm ở các thiết chế văn hóa đơn thuần. Nếu làm tốt chính sách và cơ chế phù hợp, đây hoàn toàn có thể là một nguồn thu cho ngân sách.

“Dự thảo hiện chưa rõ ràng vai trò của khu vực công trong việc khuyến khích các cơ chế đặc thù để thu hút tư nhân đầu tư vào văn hóa. Thực tế, khu vực tư nhân cần cơ chế hơn là các quy định cứng nhắc. Họ cần không gian để thiết kế các chương trình nghệ thuật, sự kiện văn hóa lớn mang đậm bản sắc dân tộc" - đại biểu Dung nói.

Với chính sách thuế, Dự thảo quy định miễn thuế 2 năm đầu và giảm 50% trong 4 năm tiếp theo cho doanh nghiệp. Theo đại biểu, đây là ưu đãi tốt, nhưng nếu có cơ chế để họ tự tổ chức các sự kiện lớn tạo nguồn thu thì hiệu quả sẽ cao hơn. Vì vậy, đại biểu đề xuất Ban soạn thảo nghiên cứu thêm các cơ chế đặc thù vượt trội để khuyến khích tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn.

Quy định chặt chẽ về Quỹ Văn hóa, nghệ thuật

Dự thảo Nghị quyết quy định, Nhà nước thí điểm thành lập Quỹ Văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương. Quỹ hoạt động theo mô hình hợp tác công tư, là Quỹ đầu tư mạo hiểm, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả, chống thất thoát, lãng phí vốn.

Quang cảnh Phiên thảo luận tại Tổ 5 (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên và Gia Lai). Ảnh: T. THÀNH

Đề cập đến quy định này, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh, nguồn lực cho phát triển văn hóa là yếu tố then chốt, bên cạnh cơ chế, chính sách hỗ trợ về tài chính, về thủ tục, đất đai.

Tuy nhiên, theo Tổng Kiểm toán nhà nước, việc Dự thảo đề xuất thành lập Quỹ Văn hóa nghệ thuật, về bản chất, đây là một quỹ đầu tư mạo hiểm. Vì vậy, Quỹ này nên để tư nhân thành lập và quản lý, vận hành; Nhà nước có cơ chế hỗ trợ Quỹ hoạt động, phát triển thông qua các chính sách về thuế sẽ tốt hơn. Ngoài ra, Nhà nước có thể hỗ trợ cho các hoạt động sáng tạo nghệ thuật, các hoạt động về thương mại văn hóa thông qua kênh khác, như thông qua cơ chế chính sách về tín dụng hỗ trợ cho lĩnh vực văn hóa.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn TP. Hải Phòng) tán thành với chủ trương thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực văn hóa. Theo đại biểu, đây là một bước đi cần thiết trong bối cảnh chúng ta đang chuyển từ tư duy “bảo tồn - hỗ trợ” sang phát triển công nghiệp văn hóa.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cần lưu ý một số vấn đề có tính “cảnh báo chính sách” khi giao Chính phủ quy định chi tiết.

Theo đó, cần làm rõ thế nào là “mạo hiểm” trong lĩnh vực văn hóa, bởi nếu không có tiêu chí cụ thể, rất dễ dẫn đến tình trạng hoặc là quỹ không dám mạo hiểm, lựa chọn các dự án an toàn; hoặc mạo hiểm một cách cảm tính, thiếu cơ sở đánh giá.

Đặc biệt, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị cần tránh biến Quỹ này thành một hình thức cấp phát ngân sách trá hình. “Quỹ mạo hiểm phải có nguyên tắc vận hành khác với quỹ hỗ trợ truyền thống, trong đó cần có: cơ chế lựa chọn dự án cạnh tranh, minh bạch, trách nhiệm giải trình rõ ràng và đặc biệt là kỷ luật đầu tư, không dàn trải, không bình quân” - đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu cũng đề nghị cần thiết kế cơ chế chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân. Nhà nước không nên là chủ thể duy nhất “chịu rủi ro”, mà cần có mô hình đồng đầu tư, qua đó vừa huy động nguồn lực xã hội, vừa tận dụng được kinh nghiệm thị trường trong lựa chọn dự án.

Song song đó, cần xây dựng hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả phù hợp với đặc thù văn hóa. Theo đó, không thể chỉ đo bằng lợi nhuận tài chính, mà cần tính đến các giá trị như: sức lan tỏa xã hội, đóng góp cho bản sắc văn hóa, hay năng lực cạnh tranh của công nghiệp văn hóa quốc gia.

“Cần đặc biệt chú trọng thiết kế thể chế vận hành của quỹ, bảo đảm vừa có tính linh hoạt để khuyến khích sáng tạo, vừa có cơ chế kiểm soát đủ chặt để tránh rủi ro chính sách” - đại biểu Nga nêu rõ./.

Đ. KHOA

Nguồn Kiểm Toán : http://baokiemtoan.vn/xay-dung-co-che-vuot-troi-khuyen-khich-tu-nhan-dau-tu-linh-vuc-van-hoa-47244.html