Xây dựng đô thị Hà Nội thông minh: Ứng dụng công nghệ nâng chất lượng cuộc sống

3 giờ trướcBài gốc

Ưu tiên giải quyết 5 bài toán trong năm 2026

Công an xã Xuân Mai ra quân đảm bảo trật tự công cộng, trật tự an toàn giao thông góp phần giải quyết 5 "điểm nghẽn" của Thủ đô Hà Nội. Ảnh: hanoimoi

Đề án đô thị Hà Nội thông minh đặt mục tiêu, trong năm 2026, tập trung giải quyết 5 "điểm nghẽn" lớn. Thứ nhất, với ùn tắc giao thông, thành phố tập trung chuyển từ điều tiết thủ công sang điều hành giao thông thông minh (điều hành theo thời gian thực). Giải pháp trọng tâm là triển khai hệ thống điều hành giao thông thông minh dựa trên camera AI, dữ liệu giao thông và điều khiển tín hiệu thích ứng, kết nối tập trung về Trung tâm Điều hành đô thị thông minh (IOC).

Với cách tiếp cận này, tình trạng ùn tắc kéo dài tại các nút giao thông trọng điểm có thể giảm rõ rệt, đặc biệt vào giờ cao điểm, mà không cần đầu tư lớn vào mở rộng hạ tầng. Điều này sẽ tác động trực tiếp đến hành vi người tham gia giao thông, hình thành thói quen chấp hành luật giao thông.

Ngoài ra, thành phố ưu tiên tích hợp các yếu tố đô thị thông minh đối với các dự án hạ tầng, công trình đang triển khai hoặc chuẩn bị đầu tư. Thành phố thí điểm hệ thống giao thông công cộng thông minh, như: Xây dựng bản đồ giao thông công cộng thống nhất, kết nối dữ liệu thời gian thực của đường sắt đô thị, xe buýt, tuyến trung chuyển, hiển thị trực tiếp trên ứng dụng iHanoi để người dân tra cứu lộ trình, thời gian đến và phương án di chuyển tối ưu; thí điểm hệ thống thẻ vé thông minh dùng chung cho toàn bộ các phương tiện giao thông công cộng, tích hợp thanh toán điện tử, bảo đảm thuận tiện, minh bạch và dễ tiếp cận cho người dân.

Thứ hai, thành phố tập trung ứng dụng công nghệ để chuyển từ xử lý sự cố sau khi ngập sang dự báo - cảnh báo - điều phối trước và trong khi mưa lớn. Giải pháp công nghệ trọng tâm gồm: Cảm biến mực nước, camera AI tại các điểm xung yếu, dữ liệu mưa, địa hình và hệ thống thoát nước được tích hợp trên nền GIS và digital twin đô thị. IOC đóng vai trò trung tâm tổng hợp, phân tích và điều phối, giúp cơ quan chức năng chủ động bố trí lực lượng, phương tiện, cảnh báo người dân và điều chỉnh giao thông khi nguy cơ ngập xuất hiện.

Khi xảy ra úng ngập cục bộ hoặc trên diện rộng, hệ thống camera AI và nền tảng điều khiển tín hiệu giao thông thích ứng sẽ được kích hoạt để tự động điều chỉnh phương án phân luồng, phân tuyến giao thông, ưu tiên các trục an toàn, hạn chế ùn tắc thứ cấp và hỗ trợ lực lượng chức năng điều tiết giao thông kịp thời.

Đồng thời, toàn bộ thông tin về tình trạng ngập úng, các tuyến đường bị ảnh hưởng, phương án phân luồng và lộ trình khuyến nghị sẽ được cập nhật theo thời gian thực trên ứng dụng iHanoi, giúp người dân chủ động lựa chọn lộ trình di chuyển phù hợp.

Trung tâm Điều hành giao thông thông minh mới được thành phố đưa vào hoạt động trong năm 2024. Ảnh: VTV

Thứ ba, trật tự, an toàn đô thị sẽ được thiết lập bằng giám sát thông minh, thành phố triển khai hệ thống camera AI giám sát trật tự, an toàn đô thị tại các tuyến phố, khu vực công cộng trọng điểm, kết nối trực tiếp về IOC. IOC đóng vai trò điều phối, theo dõi toàn bộ quá trình xử lý, bảo đảm không bỏ sót, không chồng chéo.

Việc giám sát thường xuyên, liên tục sẽ tạo hiệu ứng răn đe và tự điều chỉnh hành vi trong cộng đồng, từng bước hình thành kỷ cương đô thị mà không cần tăng cường biện pháp cưỡng chế hành chính.

Thứ tư, về vệ sinh môi trường, sẽ triển khai giám sát môi trường đô thị bằng camera AI, cảm biến chất lượng không khí và dữ liệu phản ánh của người dân, tất cả được tổng hợp tại IOC.

Hệ thống cho phép phát hiện nhanh các điểm xả rác sai quy định, các điểm tập kết rác không đúng quy chuẩn, đồng thời theo dõi chất lượng môi trường theo thời gian thực. Quan trọng hơn, việc công khai kết quả xử lý và minh bạch trách nhiệm sẽ tạo sức ép xã hội tích cực, giúp người dân thay đổi hành vi theo hướng văn minh hơn.

Thứ năm, thành phố tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu an toàn thực phẩm, kết nối thông tin quản lý nhà nước, dữ liệu truy xuất nguồn gốc bằng giải pháp blockchain và qua phản ánh của người dân.

Trong đó, việc ứng dụng công nghệ blockchain vào truy xuất nguồn gốc thực phẩm là bước tiến quan trọng giúp phát hiện sớm rủi ro, khoanh vùng nhanh các điểm vi phạm, giảm tình trạng xử lý mang tính sự vụ. Về lâu dài, cách tiếp cận này sẽ tạo áp lực tuân thủ lên toàn bộ chuỗi cung ứng, thúc đẩy kinh doanh thực phẩm an toàn, minh bạch hơn.

Đô thị thông minh lấy con người làm trung tâm

Cán bộ, chiến sĩ Trung tâm điều khiển giao thông Hà Nội ứng trực 24/24 giờ để giám sát lưu lượng phương tiện qua hệ thống camera AI trước kỳ nghỉ lễ. Ảnh hanoimoi

Tại Đề án đô thị Hà Nội thông minh, thành phố xác định giai đoạn 2025-2026 ưu tiên hình thành các nền tảng hạ tầng, dữ liệu và công cụ điều hành cốt lõi, làm tiền đề cho việc phát triển đô thị thông minh đồng bộ, tích hợp trong giai đoạn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.

Các nhiệm vụ được lựa chọn theo nguyên tắc, tác động trực tiếp - đo lường được - phục vụ điều hành theo thời gian thực - có khả năng mở rộng trong các giai đoạn tiếp theo.

Tại hội thảo về thành phố thông minh cuối tháng 12-2025, Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) Nguyễn Văn Khoa cho biết, việc phát triển đô thị thông minh đã bước qua giai đoạn phong trào và đang chuyển sang giai đoạn thực chất. Đó là công nghệ được ứng dụng để giải quyết những vấn đề cốt lõi như ùn tắc giao thông, ngập lụt, cải cách thủ tục hành chính, tiết kiệm năng lượng. AI đã bắt đầu hiện diện sâu rộng trong đời sống, từ cung cấp dịch vụ công đến hỗ trợ an ninh trật tự.

Chia sẻ về định nghĩa về đô thị thông minh, ông Nguyễn Văn Khoa cho biết, đó là đô thị vận hành dựa trên dữ liệu, công nghệ số và đổi mới sáng tạo, trong đó con người là trung tâm, chính quyền đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là động lực, còn công nghệ là công cụ.

Mục tiêu là tối ưu quản trị, nâng cao chất lượng sống, phát triển kinh tế bền vững và bảo vệ môi trường. Đô thị thông minh không chỉ đơn thuần là việc triển khai nhiều cảm biến hay phần mềm, mà quan trọng là sự kết nối thật sự giữa chính quyền - doanh nghiệp - cộng đồng, cùng sự liên thông về dữ liệu, quy trình, chính sách và nguồn lực.

Cùng quan điểm, ông Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, đô thị thông minh thành công không bắt đầu từ công nghệ, mà bắt đầu từ thể chế, dữ liệu và con người, trong đó tập trung giải quyết các bài toán bức xúc nhất của đô thị theo quy chuẩn dữ liệu quốc gia…

Camera AI tại nút giao Tây Sơn - Ô Chợ Dừa - Hoàng Cầu. Ảnh: Mai Hữu

Quan điểm về xây dựng và phát triển đô thị thông minh Hà Nội đã nhiều lần được lãnh đạo thành phố Hà Nội nhấn mạnh, đó là Hà Nội không được tiếp cận theo hướng “trình diễn công nghệ”, mà công nghệ phải là công cụ giải quyết các vấn đề thực tiễn của đô thị, đặc biệt là các điểm nghẽn kéo dài như giao thông, ngập úng, môi trường, quản lý dân cư và quá tải hạ tầng đô thị. Mọi giải pháp thông minh phải gắn trực tiếp với hiệu quả vận hành và chất lượng sống của người dân.

Phát triển đô thị thông minh phải lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, vừa là người thụ hưởng dịch vụ, vừa là chủ thể đồng kiến tạo, phản hồi và tham gia quản trị đô thị. Mọi hệ thống dữ liệu, nền tảng số, dịch vụ thông minh và mô hình quản trị phải hướng tới việc nâng cao chất lượng sống, giảm chi phí xã hội, cải thiện tiếp cận dịch vụ công, nâng cao hiệu quả kinh doanh và tạo môi trường sống thuận tiện, minh bạch, văn minh.

Hà Nội đã ban hành danh mục các bài toán lớn kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp công nghệ đóng góp các giải pháp sáng tạo để giải quyết những điểm nghẽn...

Trên cơ sở các cơ chế đặc thù, Hà Nội xác định tiên phong trong việc nghiên cứu, thử nghiệm các mô hình sandbox, qua thực tiễn triển khai để đóng góp cơ sở tham khảo cho quá trình nhân rộng tại các địa phương khác.

Việt Nga

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/xay-dung-do-thi-ha-noi-thong-minh-ung-dung-cong-nghe-nang-chat-luong-cuoc-song-748054.html