Xây dựng đời sống văn hóa: Bắt đầu từ cơ sở

một giờ trướcBài gốc

Những mô hình hiệu quả

Từ thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, khi phong trào xây dựng đời sống văn hóa được triển khai bằng những cách làm thiết thực và xuất phát từ nhu cầu thực tế, hiệu quả mang lại không chỉ dừng ở diện mạo cảnh quan mà còn tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức, hành động của cộng đồng dân cư.

Ở Hoài Đức, nhiều khu vực được lắp đặt thiết bị thể thao ngoài trời để nhân dân tập luyện. Ảnh: H.Đ

Tại xã Hoài Đức, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đang từng bước đi vào chiều sâu, trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và văn hóa. Điểm nổi bật là phong trào không còn mang tính vận động đơn thuần mà đã gắn với đời sống thường ngày của người dân. Từ việc giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng nếp sống văn minh đến tham gia các hoạt động cộng đồng, người dân đều chủ động hưởng ứng bằng những việc làm cụ thể.

Ở nhiều thôn, tổ dân phố, những tuyến đường sạch đẹp, hàng cây xanh mát hay các bức bích họa đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Công tác vệ sinh môi trường được duy trì nền nếp thông qua các hoạt động tổng vệ sinh định kỳ, khơi thông cống rãnh, thu gom và phân loại rác thải tại nguồn. Đặc biệt, các mô hình tự quản về môi trường tiếp tục phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi hộ gia đình trong việc giữ gìn không gian sống chung.

Phó Chủ tịch UBND xã Hoài Đức Đồng Thị Nga cho biết, cùng với phát triển kinh tế, địa phương luôn chú trọng công tác an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe và phát triển giáo dục. Đến nay, xã không còn hộ nghèo, đời sống người dân ngày càng được nâng cao. Công tác vệ sinh môi trường, chỉnh trang đô thị được triển khai thường xuyên, góp phần xây dựng diện mạo đô thị sáng, xanh, sạch, đẹp.

Cùng với Hoài Đức, xã Minh Châu cũng đang tạo nhiều chuyển biến tích cực thông qua việc triển khai các mô hình xây dựng môi trường sống gắn với phát triển du lịch trải nghiệm. Hướng tới mục tiêu xây dựng địa phương “Xanh - Văn minh - Hạnh phúc”, xã tập trung duy trì vệ sinh môi trường đường làng, ngõ xóm; phân loại, xử lý rác tại nguồn; trồng và chăm sóc cây xanh; chỉnh trang các khuôn viên công cộng.

Điểm đáng chú ý là địa phương đã bước đầu kết hợp xây dựng đời sống văn hóa với quảng bá hình ảnh quê hương trên nền tảng số. Nhiều điểm check-in mang bản sắc địa phương được hình thành, vừa tạo cảnh quan, vừa góp phần thu hút du khách, lan tỏa hình ảnh nông thôn mới xanh, sạch, đẹp. Có thể nhận định, tại xã Minh Châu, phong trào thi đua “Xanh thôn - Sạch ngõ - Đẹp điểm đến” đang tạo sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng, góp phần cải thiện môi trường sống và từng bước nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Diện mạo nông thôn ngày càng sáng, xanh, sạch, đẹp tại Minh Châu. Ảnh: M.K

Trong khi đó, tại xã Tam Hưng, các phong trào bảo vệ môi trường tiếp tục được duy trì thường xuyên với sự tham gia của đông đảo người dân. Từ các tổ tự quản, hội phụ nữ, đoàn thanh niên đến từng hộ gia đình đều chung tay phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, thu gom rác thải, tạo diện mạo khang trang cho các tuyến đường, ngõ xóm.

Một trong những điểm nhấn tại địa phương là phong trào cải tạo vườn tạp, trồng hoa và cây xanh tại hộ gia đình. Những khoảng đất trống trước đây bị bỏ quên nay được phủ xanh bằng các vườn hoa, vườn rau sạch, không chỉ tạo cảnh quan mà còn góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống. Từ những thay đổi nhỏ nhưng thiết thực ấy, ý thức giữ gìn môi trường và xây dựng nếp sống văn minh đang từng bước hình thành bền vững trong cộng đồng dân cư.

Phát huy sức dân

Điểm chung dễ nhận thấy trong nhiều mô hình xây dựng đời sống văn hóa hiện nay là sự thay đổi từ cách làm mang tính vận động sang phát huy vai trò chủ thể của người dân. Khi người dân thực sự tham gia, trực tiếp gìn giữ và hưởng lợi từ môi trường sống của mình, các phong trào văn hóa mới sẽ đi vào chiều sâu và tạo sức lan tỏa bền vững.

Theo nhà văn Nguyễn Văn Học, người dành nhiều trang viết chan chứa tình yêu với Hà Nội, tình yêu Thủ đô luôn hiện hữu trong tâm hồn những người từng sống và làm việc nơi đây. Và để Hà Nội ngày càng đẹp hơn, điều quan trọng chính là biết khơi dậy, phát huy sức dân từ những việc làm gần gũi nhất trong đời sống hằng ngày.

Thực tế, tinh thần ấy đang được thể hiện rõ trong nhiều mô hình tại cơ sở. Tại Trường THCS Thanh Thùy (xã Tam Hưng), mô hình “Xây dựng không gian xanh - sạch - đẹp, thân thiện trong khuôn viên trường học” không chỉ dừng ở việc chỉnh trang cảnh quan mà còn hướng tới hình thành ý thức, nếp sống văn minh cho học sinh ngay từ trong nhà trường.

Từ những việc làm nhỏ như trồng và chăm sóc cây xanh, xây dựng “góc xanh”, “vườn hoa học sinh”, duy trì vệ sinh lớp học, phân loại rác tại nguồn… mô hình đã tạo sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức của giáo viên và học sinh. Các tổ chuyên môn chủ động lồng ghép giáo dục môi trường vào bài giảng; Đoàn Thanh niên, Liên đội tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm, cuộc thi sáng tạo về bảo vệ môi trường và ứng xử văn minh học đường. Nhà trường cũng tăng cường phối hợp với phụ huynh và chính quyền địa phương nhằm tạo sự đồng thuận giữa gia đình, nhà trường và xã hội.

Tam Hưng tăng cường duy trì phong trào tổng vệ sinh môi trường. Ảnh: Đ.L

Hiệu quả của mô hình không chỉ thể hiện ở khuôn viên trường ngày càng khang trang, sạch đẹp mà còn ở sự thay đổi trong hành vi, ý thức của học sinh. Các em dần hình thành thói quen sống gọn gàng, biết giữ gìn không gian chung và có trách nhiệm hơn với môi trường xung quanh. Quan trọng hơn, mô hình đã cho thấy hiệu quả của công tác dân vận trong lĩnh vực giáo dục, nơi những hành động nhỏ hôm nay có thể góp phần hình thành lối sống và ý thức cộng đồng cho thế hệ tương lai.

Cùng với việc phát huy vai trò của người dân, nhiều địa phương đang hướng tới xây dựng các phong trào văn hóa theo hướng thực chất, lâu dài và gắn với nhu cầu cộng đồng. Tại xã Hoài Đức, giai đoạn 2026-2030, địa phương tiếp tục xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.

Trong đó, xã tập trung duy trì và nâng cao hiệu quả các mô hình môi trường “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp”; nhân rộng các tuyến đường văn minh, khu dân cư tự quản, ngõ xóm kiểu mẫu. Hệ thống nhà văn hóa thôn, tổ dân phố cũng được định hướng đổi mới hoạt động theo hướng đa dạng nội dung sinh hoạt, thu hút đông đảo người dân tham gia, từng bước trở thành trung tâm sinh hoạt cộng đồng thực chất thay vì chỉ là nơi hội họp đơn thuần.

Trong hành trình xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại và giàu bản sắc, việc đổi mới tư duy trong xây dựng đời sống văn hóa từ cơ sở chính là nền tảng quan trọng để tạo nên những cộng đồng đáng sống. Bởi suy cho cùng, một đô thị không chỉ được nhận diện bằng những công trình cao tầng hay tốc độ phát triển kinh tế, mà còn bởi chất lượng đời sống văn hóa và sự gắn kết giữa con người với con người trong từng khu dân cư, từng mái trường và mỗi nếp nhà Hà Nội.

Thảo Nguyên - Đinh Luyện - Minh Khuê

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/xay-dung-doi-song-van-hoa-bat-dau-tu-co-so-749337.html