Xe điện - hành trình chuyển đổi năng lượng bền vững

6 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu cấp bách, các cam kết giảm phát thải ngày càng được siết chặt và áp lực từ thị trường quốc tế gia tăng, giao thông vận tải là một trong những lĩnh vực phát thải lớn buộc phải tái cấu trúc theo hướng sạch hơn, hiệu quả hơn. Theo đó, việc phát triển và sử dụng xe điện được xem là một trong những giải pháp quan trọng, phù hợp với xu hướng chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững.

Trạm sạc nhanh 180kW của ABB tại Quận Tân Bình2. Ảnh: ABB

Thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp Tổ Công tác đảm bảo an ninh năng lượng ngày 11/3, chiến dịch tiết kiệm năng lượng sẽ được triển khai trên phạm vi toàn xã hội. Theo đó, Bộ Công Thương được giao xây dựng các kịch bản tiết kiệm năng lượng cùng nhiều giải pháp cụ thể, trong đó ưu tiên thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông sử dụng điện và nhiên liệu sạch.

Để người dân sử dụng phương tiện xe điện nhiều hơn

Trong nhịp sống hiện đại, phương tiện giao thông đã trở thành một phần không thể thiếu của người dân. Nhưng đi kèm với sự tiện lợi ấy là lượng tiêu thụ nhiên liệu khổng lồ và ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng.

Xe sử dụng xăng, dầu không chỉ tiêu tốn tài chính của người dân mà còn tiêu tốn nguồn tài nguyên không tái tạo, thải ra khí CO₂, nguyên nhân chính gây biến đổi khí hậu. Cùng với đó, mỗi ngày hàng triệu phương tiện hoạt động, đồng nghĩa với việc năng lượng bị tiêu hao nhanh chóng.

Trong bối cảnh đó, xe điện đang trở thành một giải pháp hiệu quả. Không sử dụng xăng dầu, xe điện giúp giảm đáng kể khí thải ra môi trường, đồng thời tiết kiệm chi phí vận hành. Chỉ với một lần sạc, xe điện có thể di chuyển quãng đường dài mà chi phí thấp hơn nhiều so với xe xăng. Đặc biệt, xe điện công cộng tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh đã ngày càng được người dân tin dùng hơn vì tính hiệu quả, linh hoạt và bảo vệ môi trường.

Người dân lựa chọn xe điện công cộng làm phương tiện lưu thông hàng ngày. Ảnh: VTC News

Bà Tạ Thị Thơm, phường Phú Thượng, thành phố Hà Nội chia sẻ: “Gia đình tôi chọn xe điện vì tiếc kiệm được chi phí sinh hoạt. Hơn thế, thỉnh thoảng có việc gấp, tôi lại đi xe điện công cộng rẻ mà tiện lợi. Thấy bảo sử dụng xe điện thân thiện với môi trường thì tốt quá rồi. Mong rằng sẽ có nhiều người dân sử dụng xe điện hơn để môi trường ngày càng trong sạch.”

Ông Đỗ Bá Quân, Chủ tịch Hội đồng Quản trị công ty Vận tải số Trí Nam, đơn vị triển khai xe điện công cộng TNgo từ cuối năm 2025 kỳ vọng rằng: “Chúng tôi kỳ vọng các chính sách của Chính phủ và ngành Công Thương về tiết kiệm năng lượng sẽ được triển khai trên phạm vi toàn xã hội. Với giải pháp ưu tiên thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông sử dụng điện và nhiên liệu sạch. Phát triển xe điện sẽ rõ ràng hơn để những đơn vị triển khai xe điện công cộng có nhiều cơ hội thuận lợi cho người sử dụng. Thời gian tới, với sự đồng bộ trong chính sách, các điểm trạm xe điện công cộng sẽ được bố trí nhiều hơn, để người dân sử dụng xe bus điện thuận tiện nhất".

Cam kết xanh và xu hướng phát triển bền vững

TS. Bùi Thị Thanh Hương - Bộ môn Biến đổi khí hậu và Khoa học bền vững, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh: Nếu so sánh vòng đời phát thải, xe điện vẫn có lợi thế hơn xe xăng, ngay cả khi điện được sản xuất từ than đá. Và khi nguồn điện dần chuyển sang năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, lợi ích môi trường sẽ còn nhân lên nhiều lần. Vậy nên, trong tương lai gần, xe điện thực sự là một hành trình thay đổi, một bước đi có ý nghĩa và cần thiết.

Từ góc nhìn nghiên cứu, TS. Bùi Thị Thanh Hương cho rằng: Việt Nam cần tập trung đồng bộ vào ba trụ cột. Hạ tầng sạc điện phủ rộng và chuẩn hóa. Người dùng không thể yên tâm chuyển sang xe điện nếu lo "hết pin giữa đường mà không biết sạc ở đâu". Cần có trạm sạc tại các khu dân cư, tòa nhà, bãi đỗ xe công cộng và quan trọng là phải có chuẩn kết nối thống nhất, tránh tình trạng "đầu sạc này không cắm được đầu kia".

Tiếp đến là chính sách hỗ trợ người dùng và doanh nghiệp. Giảm thuế, hỗ trợ tín dụng mua xe, ưu đãi phí đăng ký. Đây là những đòn bẩy kinh tế đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công. Chúng ta không cần phát minh lại bánh xe, chỉ cần học hỏi và điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

Cuối cùng, an toàn pin và quy chuẩn kỹ thuật. Đây là yếu tố không thể xem nhẹ. Cần có bộ tiêu chuẩn quốc gia rõ ràng về chất lượng pin, quy trình kiểm định xe điện lưu thông trên thị trường, để người dân tin tưởng, không phải lo lắng mỗi khi nghe tin "xe điện bốc cháy". Vậy nên, xe điện muốn "cất cánh" ở Việt Nam thì cần cả ba chân kiềng: Hạ tầng, chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật.

Thúc đẩy chuyển đổi từ chính sách đến thực tiễn

Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, thừa nhận: Một trong những rào cản lớn là hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và hành lang pháp lý còn thiếu và chưa đồng bộ, đặc biệt liên quan đến pin, trạm sạc và an toàn vận hành.

Ông Phạm Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương)

Chính phủ đã có chỉ đạo quyết liệt. Đến cuối năm 2025 đã xây dựng được 28 tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan. Theo chỉ đạo của Thủ tướng tại Thông báo số 09, trong quý III năm nay phải hoàn thiện toàn bộ hành lang pháp lý về trụ sạc, trạm sạc, quy trình sạc, cơ chế đấu nối và vận hành hệ thống.

Bộ Công Thương cũng triển khai nhiều chính sách ưu đãi nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp xe điện, tập trung vào các lĩnh vực như thuế, đất đai, tiền thuê đất và thuế thu nhập doanh nghiệp. Doanh nghiệp được miễn thuế trong 4 năm đầu, giảm thuế trong 9 năm tiếp theo, áp dụng trong 10 năm vận hành dự án.

Song song với đó là các chương trình hỗ trợ kết nối thị trường, chuyển giao công nghệ và đào tạo doanh nghiệp. Với các doanh nghiệp trong nước chưa đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng, các chương trình công nghiệp hỗ trợ sẽ góp phần nâng cao năng lực, đáp ứng tiêu chuẩn để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Phạm Văn Quân đề xuất: Ưu tiên sử dụng xe xanh trong khu vực công để tạo hiệu ứng lan tỏa; tập trung vào các lĩnh vực tiêu thụ lớn như vận tải đô thị, xe buýt với chính sách khuyến khích phù hợp; thúc đẩy tín dụng xanh với lãi suất thấp hơn 2-3% so với thị trường. Đồng thời, cần xây dựng tiêu chuẩn, hướng dẫn sử dụng và bố trí hạ tầng sạc tại khu chung cư, khu dân cư để đảm bảo an toàn; đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực.

Tại Hà Nội, quá trình chuyển đổi phương tiện giao thông đang được triển khai với quyết tâm cao. Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Trưởng phòng Quản lý vận tải, Sở Xây dựng Hà Nội, cho biết: Thành phố hiện quản lý 14.375 xe taxi, trong đó 8.692 xe đã chuyển sang xe điện, chiếm khoảng 60%. Mục tiêu đến năm 2030 là chuyển đổi toàn bộ 27.975 xe taxi sang sử dụng điện.

Để thực hiện mục tiêu này, Hà Nội đang xây dựng nghị quyết về chuyển đổi phương tiện với nhiều giải pháp hỗ trợ như hỗ trợ lãi vay, hỗ trợ đơn vị kinh doanh trạm sạc, ưu đãi giá trông giữ xe điện, phát triển hạ tầng sạc đồng bộ theo quy hoạch, cùng với việc xây dựng bộ tiêu chí xếp hạng taxi và hệ thống dữ liệu dùng chung.

Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 2 triệu xe máy điện và 300.000 ô tô điện đang lưu thông, trở thành một trong những thị trường tăng trưởng xe điện nhanh nhất thế giới. VinFast dẫn đầu thị phần xe máy điện (406.453 xe bán ra năm 2025), trong khi xe máy điện Việt Nam đứng thứ 3 toàn cầu về doanh số, được thúc đẩy bởi nhu cầu sử dụng hàng ngày và chi phí tiết kiệm.

Kim Yến

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/xe-dien-hanh-trinh-chuyen-doi-nang-luong-ben-vung-452530.html