Xe điện: Lời giải cho tiết kiệm năng lượng và an ninh nhiên liệu

2 giờ trướcBài gốc

Yêu cầu cấp thiết từ chỉ đạo của Bộ Chính trị

Diễn biến phức tạp tại Trung Đông thời gian gần đây một lần nữa cho thấy tính dễ tổn thương của thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu luôn trong xu hướng tăng khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn, chi phí logistics leo thang… đã và đang ảnh hướng tới thị trường thế giới theo hướng phức tạp, khó dự báo, nhất là với những quốc gia có nền kinh tế mở như Việt Nam.

Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới. Ảnh minh họa

Và thực tế, tại buổi làm việc giữa Bộ Công Thương với các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng mới đây, doanh nghiệp xuất khẩu đã phản ánh nhiều hệ lụy liên quan tới chi phí, chuỗi cung ứng từ sự bất ổn của giá nhiên liệu.

Trước hiện trạng trên, Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 của Bộ Chính trị về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới đã đặt ra một yêu cầu rất rõ ràng về chủ động ứng phó, kiểm soát rủi ro và đặc biệt là thúc đẩy tiết kiệm trong tiêu dùng năng lượng.

Tại Kết luận số 14, Bộ Chính trị không chỉ nhấn mạnh vào những giải pháp ngắn hạn, có thể thực hiện ngay như sử dụng công cụ tài khóa, tiền tệ hay tăng cường quản lý thị trường, mà còn ở định hướng dài hạn thông qua việc xây dựng chiến lược quốc gia về cung ứng, dự trữ nhiên liệu và nâng cao khả năng tự chủ. Và như vậy, từ nhiên liệu, vấn đề được mở rộng sang toàn bộ cấu trúc năng lượng, trong đó có điện.

Thực tế, giao thông vận tải hiện vẫn là một trong những lĩnh vực tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch lớn nhất. Điều đó có nghĩa, nếu không có những thay đổi mang tính cấu trúc, mọi nỗ lực ổn định nguồn cung xăng dầu sẽ luôn mang tính “chữa cháy”. Vì vậy, xe điện được nhìn nhận như một phần của lời giải.

Từ góc độ quản lý, Bộ Công Thương đã sớm xác định xe điện là một ngành công nghiệp mới, cần được phát triển đồng bộ từ thể chế, hạ tầng đến công nghiệp hỗ trợ.

Tại Tọa đàm “Xe điện: Lời giải cho “bài toán” năng lượng và phát triển bền vững” diễn ra tại Báo Công Thương gần đây, ông Nguyễn Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) nhấn mạnh: “Xe điện không chỉ là một phương tiện hay thiết bị, mà là một ngành công nghiệp mới. Do đó, cần chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, hành lang pháp lý và thể chế để có thể vận hành, phát triển ngành công nghiệp này một cách hiệu quả”.

Trên thực tế, đến cuối năm 2025, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho xe điện tại Việt Nam đã có những bước tiến rõ rệt với hàng chục bộ tiêu chuẩn liên quan đến trụ sạc, pin và vận hành. Theo yêu cầu của Chính phủ, toàn bộ hành lang pháp lý này sẽ phải hoàn thiện trong năm 2026.

Bộ Công Thương cũng đang triển khai đồng thời các chính sách ưu đãi thuế, lệ phí trước bạ, hỗ trợ công nghiệp hỗ trợ, cũng như các chương trình phát triển pin lưu trữ để tận dụng hiệu quả nguồn điện, đặc biệt từ năng lượng tái tạo.

Việc chuyển sang xe điện chính là một cách “dịch chuyển” tiêu dùng năng lượng, từ xăng dầu sang điện. Theo các chuyên gia, nếu được quản trị tốt, đây sẽ là bước đi quan trọng giúp giảm áp lực lên nguồn nhiên liệu nhập khẩu, từ đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Tháo gỡ rào cản, tăng tốc chuyển đổi

Xe điện được kỳ vọng như lời giải cho vấn đề năng lượng cả trong ngắn và dài hạn, tuy nhiên để đạt được mục tiêu trên còn nhiều thách thức phải vượt qua. Bởi lẽ, hạ tầng trạm sạc chưa đồng bộ, thủ tục đầu tư còn phức tạp, chi phí ban đầu cao, thói quen tiêu dùng chưa thay đổi… vẫn là những khó khăn lớn.

Ở góc độ chuyên gia, TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh cho rằng, cần nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện hơn.

“Xe điện là một hướng đi quan trọng trong phát triển, có đóng góp nhất định đối với an ninh năng lượng, nhưng không phải là lời giải duy nhất. Bài toán đặt ra cần được tiếp cận một cách tổng thể, gắn với toàn bộ hệ thống năng lượng và mục tiêu phát triển bền vững”, TS. Võ Trí Thành cho biết.

Chuyển đổi sang xe điện góp sức tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu biến động tăng giá nguyên liệu, nhiên liệu. Ảnh minh họa

Nhận định này đáng để suy ngẫm. Bởi nếu nguồn điện vẫn phụ thuộc nhiều vào năng lượng hóa thạch, thì việc chuyển sang xe điện, về bản chất, chỉ là chuyển phát thải từ ống xả sang nhà máy điện. Khi đó, lợi ích về môi trường và an ninh năng lượng sẽ bị hạn chế đáng kể.

Do đó, điều cần thiết là xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh từ: Sản xuất điện sạch, phát triển lưới điện thông minh, đến công nghệ pin và xử lý sau sử dụng.

Một điểm đáng chú ý khác là vai trò của thị trường. Trong khi chính sách có thể tạo cú hích ban đầu, thì chính hành vi tiêu dùng mới là yếu tố quyết định quy mô và tốc độ phát triển. Thực tế cho thấy, người tiêu dùng Việt Nam đang dần thay đổi, sẵn sàng chi trả cho các sản phẩm xanh hơn, an toàn hơn nhưng vẫn rất nhạy cảm với chi phí và tiện ích.

Điều đó đặt ra yêu cầu phải thiết kế chính sách theo hướng “kích cầu thông minh”, có nghĩa, không chỉ ưu đãi cho sản xuất, mà cần tạo điều kiện thuận lợi cho người sử dụng, từ hạ tầng sạc thuận tiện, giá điện hợp lý đến các cơ chế tài chính linh hoạt.

Bên cạnh đó, phát triển công nghiệp hỗ trợ cũng là một bài toán không thể bỏ qua. Xe điện là tổ hợp của nhiều công nghệ, bao gồm: Cơ khí chính xác, vật liệu, phần mềm, công nghệ pin. Nếu không làm chủ được chuỗi giá trị này, Việt Nam sẽ khó tận dụng được lợi ích kinh tế từ quá trình chuyển đổi.

Tại Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới, Bộ Chính trị yêu cầu các Bộ, ngành trong đó có Bộ Công Thương thực hiện các giải pháp ngắn và dài hạn nhằm đảm bảo nguồn cung, ổn định giá nhiên liệu, khuyến khích tiết kiệm trong tiêu dùng; sớm xây dựng chiến lược quốc gia về cung ứng, dự trữ nguyên liệu, nhiên liệu trong dài hạn.

Hải Linh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/xe-dien-loi-giai-cho-tiet-kiem-nang-luong-va-an-ninh-nhien-lieu-448220.html