Theo nhận xét từ các chuyên gia quân sự, so với mẫu M-84 cơ bản, xe tăng M-20UP1 của Serbia có rất nhiều đặc điểm cải tiến đáng chú ý, nhưng đây không phải một dự án hoàn toàn thành công.
Quay lại năm 2015, công ty quốc phòng Serbia Yugoimport đã trình bày dự án xe tăng chiến đấu chủ lực (MBT) M-20UP1, Belgrade mô tả cỗ chiến xa này tương đương T-14 Armata và tuyên bố khi xuất xưởng, MBT của họ sẽ có các đặc điểm vượt trội T-90S của Nga.
Cơ sở cho bước phát triển mới là xe tăng chiến đấu chủ lực M-84 được sản xuất từ thời Nam Tư, so với thế hệ chiến xa cũ, M-20UP1 của Serbia có những điểm khác biệt rất đáng kể.
Đó là sự xuất hiện của tháp pháo không người ngồi trong điều khiển, phần thân xe được kéo dài (7 bánh chịu lực thay vì 6), và công suất động cơ được tăng cường (1.200 mã lực so với 780 mã lực).
Các kỹ sư của Công ty Yugoimport cho biết chi phí của một chiếc xe tăng M-20UP1 nếu được sản xuất hàng loạt sẽ là 5 triệu euro (theo tỷ giá năm 2015).
Hệ thống vũ khí của chiến xa này bao gồm 1 pháo nòng trơn 125 mm tương tự 2A46 với 48 viên đạn, 1 pháo tự động 30 mm trong tháp pháo điều khiển từ xa đi kèm 1 súng máy 12,7 mm.
Bên cạnh đó thiết bị nạp đạn tự động được giữ nguyên, kíp lái 3 người được bố trí trong một khoang bọc thép biệt lập, đúng như ý tưởng về xe tăng chiến đấu chủ lực với tháp pháo "không người lái".
Với trọng lượng chiến đấu ở mức 45 tấn, xe tăng M-20UP1 khá nhẹ so với những chiếc MBT khác, do vậy có thể đạt tốc độ lên đến 60 km/h trên đường nhựa và tầm hoạt động 550 km.
So với M-84S cơ bản, "xe tăng tương tự Armata" của Serbia cũng được trang bị hệ thống điện tử tiên tiến. Buổi giới thiệu đầu tiên và cho đến nay là duy nhất được biết đến về M-20UP1 diễn ra tại Triển lãm quốc phòng Partner 2015 ở Belgrade.
Nếu có thể hiện thực hóa dự án M-20UP1 thì đây sẽ là MBT đầu tiên được đưa vào sản xuất hoàn toàn trực tiếp trên lãnh thổ Serbia, bởi vì nhiều thành phần của chiếc M-84 chế tạo trong đất Croatia, tại nhà máy Duro-Dakovic ở thành phố Slavonski Brod.
Mặc dù vậy cần phải cần lưu ý, dựa trên những hình ảnh được đăng tải, xe tăng M-20UP1 vẫn chưa vượt qua giai đoạn nguyên mẫu hoặc mô hình hoạt động.
Bản thiết kế này không có khách hàng và Bộ Quốc phòng Serbia sau đó đã quyết định đầu tư vào việc hiện đại hóa những chiếc M-84 hiện có, thay vì theo đuổi một dự án quá tầm.
Có thể tồn tại nhiều lý do khiến M-20UP1 không thể hoàn thiện như thiếu sự quan tâm từ đối tác tiềm năng hoặc vấn đề công nghệ trong việc chế tạo các yếu tố cơ bản cho xe tăng (tháp pháo tự động hay động cơ diesel công suất lên tới 1.200 mã lực).
Trong bối cảnh này, cần phải đề cập đến những gì diễn ra vào tháng 9/2024, khi Tổng thống Serbia tuyên bố sẽ giành "vị trí có thứ hạng" về xe tăng ở châu Âu, tức là giới lãnh đạo tại Belgrade đã quyết định hiện thực hóa tham vọng của mình theo một hướng đi khác.
Việt Dũng