Xứ Thanh - Đất học (Bài 3): Tiếp nối mạch nguồn tri thức

4 giờ trướcBài gốc

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh, Hội khuyến học tỉnh trao học bổng từ Quỹ học bổng “Nâng cánh ước mơ” cho các em học sinh trong chương trình Tết khuyến học xứ Thanh Xuân Bính Ngọ 2026.

1. Hoằng Lộc đất hiếu học. Đó không chỉ là câu chuyện trong quá khứ, cho đến ngày nay, truyền thống ấy vẫn được người dân vùng đất Hoằng Lộc trân trọng. Nếu trong lịch sử khoa cử, Hoằng Lộc rạng danh với 12 người thi đỗ đại khoa, từng giữ những chức vụ quan trọng trong triều đình thời phong kiến thì ngày nay, trên quê hương Hoằng Lộc, truyền thống học hành vẫn tiếp nối.

Cách đây 26 năm, PGS.TS Nguyễn Phi Lê, nhà khoa học hiện đang điều hành Viện Nghiên cứu và Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI4LIFE, khi ấy còn là cô nữ sinh THPT đã khiến “cả làng Hoằng Lộc” ngỡ ngàng và tự hào với việc giành Huy chương Bạc Olympic Toán học Quốc tế năm 2000. Vào đại học, Nguyễn Phi Lê nhận được học bổng của Chính phủ Nhật Bản - chị du học tại Đại học Tokyo, một trong những trường đại học danh giá hàng đầu châu Á. Tiếp nối những năm sau đó, miệt mài trên con đường học tập, chị từng bước khẳng định tài năng của cô gái đến từ quê hương hiếu học Hoằng Lộc. Hiện nay, PGS.TS Nguyễn Phi Lê là một trong những nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) tại Việt Nam.

Tiếp nối đàn chị Nguyễn Phi Lê, năm 2019, em Nguyễn Xuân Ưng, một người con của quê hương Hoằng Lộc xuất sắc giành Huy chương Vàng Olympic Vật lý Quốc tế. Và trước đó, Nguyễn Xuân Ưng cũng có thành tích ấn tượng khi giành giải Nhất môn Vật lý trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia; Huy chương Bạc kỳ thi Olympic Vật lý châu Á. Trước Nguyễn Xuân Ưng, nam sinh Nguyễn Ngọc Long quê Hoằng Lộc, trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm học 2017-2018 đã giành giải Nhất.

Bên cạnh những gương mặt tiêu biểu kể trên, mỗi năm trên quê hương Hoằng Lộc đều có những gương sáng học sinh, sinh viên đạt thành tích xuất sắc trong học tập. Ông Bùi Khắc Thái, bậc cao niên trên quê hương Hoằng Lộc, người đã dành cả cuộc đời gắn bó với sự nghiệp dạy học, chia sẻ: “Truyền thống hiếu học của đất và người Hoằng Lộc được bắt nguồn từ xa xưa, được những thế hệ tiền nhân thắp lên và tiếp nối qua năm tháng. Việc học bắt đầu, nuôi dưỡng từ mỗi người, trong mỗi gia đình, dòng họ, ngôi trường... Để có những học sinh xuất sắc thì đâu thể thiếu sự quan tâm, rèn dũa từ mỗi gia đình, đâu thể thiếu sự tận tâm của những người thầy, càng không thể thiếu đi môi trường học đường tốt. Người Hoằng Lộc xưa nay vẫn xem học là một nghề - một nghề sâu rễ, bền gốc”.

2. Không chỉ riêng Hoằng Lộc, sự ham học, truyền thống hiếu học còn có ở nhiều địa phương trên quê hương Thanh Hóa. Không khó để chúng ta “bắt gặp” những câu chuyện đẹp về người xứ Thanh vượt nghịch cảnh, vươn lên trong học tập.

6 năm đã trôi qua song đến nay, nhắc đến câu chuyện của đôi bạn Ngô Văn Hiếu và Nguyễn Tất Minh từng ròng rã 10 năm đưa nhau đến trường vẫn khiến nhiều người cảm phục. Sinh ra với một phần cơ thể không trọn vẹn, vậy nhưng ý chí và khát vọng được đến trường, được đi học đã khiến Nguyễn Tất Minh không đầu hàng số phận. Và một điều thật đẹp, ước mơ đến trường của em được người bạn gần nhà “chắp cánh”. Mỗi ngày, Ngô Văn Hiếu đều đặn cõng bạn, chở bạn Nguyễn Tất Minh đến trường. Năm 2020, hai chàng trai Hiếu và Minh đã cùng nhau bước vào giảng đường đại học. Phía sau câu chuyện tình bạn đẹp của Hiếu và Minh, còn là sự khẳng định truyền thống hiếu học, tinh thần ham học của hai chàng trai xứ Thanh. Chính khát vọng chinh phục tri thức đã giúp chàng trai Nguyễn Tất Minh chiến thắng chính mình, làm chủ cuộc đời.

Câu chuyện cảm động về tấm gương nghị lực vươn lên của cô giáo không tay Lê Thị Thắm - giáo viên Trường TH&THCS Đông Thịnh cũng là minh chứng cho tinh thần hiếu học của đất và người xứ Thanh. Sinh ra với cơ thể khiếm khuyết, Thắm không đầu hàng số phận, không sống trong bóng tối, em - với khát vọng được học, đã tự mình vẽ nên sắc màu tươi vui cho cuộc đời, bồi đắp thêm truyền thống hiếu học của người quê Thanh.

3. Người xưa vẫn nói: “Không thầy đố mày làm nên”, để có những thế hệ học sinh xuất sắc, đâu thể thiếu đi những người thầy mẫu mực, uyên thâm, những môi trường học tập chất lượng tốt. Nhắc đến những trường học nổi tiếng ở xứ Thanh, Trường THPT chuyên Lam Sơn là ngôi trường không chỉ có bề dày lịch sử lâu đời, mà còn có chất lượng giáo dục mũi nhọn xếp hàng đầu trong cả nước. Mỗi năm, ngôi trường mang tên cuộc khởi nghĩa đánh đuổi giặc Minh xâm lược do người Anh hùng Lê Lợi lãnh đạo đều gặt hái được nhiều thành tích xuất sắc.

Nhắc đến Trường THPT chuyên Lam Sơn, người ta nhớ đến một “biểu tượng”, một “bảo chứng” cho sức học xứ Thanh. Dưới mái Trường THPT chuyên Lam Sơn, những thế hệ học sinh với nền tảng tri thức xuất sắc đã thành tài, thành danh, đem sự tinh anh để phát triển bản thân, phụng sự Tổ quốc.

Gần đây nhất, Lê Thu Hà, học sinh lớp 12 Anh 1 đã xuất sắc giành được học bổng toàn phần trị giá khoảng 11 tỷ đồng từ Trường Wesleyan University (Top 13 Liberale Arts Colleges Hoa Kỳ).

Tiến sĩ Nguyễn Thanh Sơn, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lam Sơn, chia sẻ: “Lam Sơn là ngôi trường có bề dày lịch sử và truyền thống dạy và học. Những thế hệ thầy và trò nhà trường luôn nỗ lực, cố gắng không ngừng nghỉ trong dạy và học để viết tiếp vẻ vang, xứng danh ngôi trường có giáo dục mũi nhọn dẫn đầu cả tỉnh”.

Bên cạnh Trường THPT chuyên Lam Sơn, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa còn nhiều ngôi trường với chất lượng dạy và học đã được khẳng định, như: Trường THPT Hàm Rồng; THPT Lương Đắc Bằng; THPT Lê Lợi... Và Thanh Hóa hiện nằm trong nhóm 6 tỉnh thành có chất lượng giáo dục mũi nhọn dẫn đầu cả nước. Tuy nhiên bên cạnh đó, vẫn có những trường, cơ sở giáo dục mà khi nhắc đến chất lượng, người ta không khỏi trăn trở.

4. Thân Nhân Trung, một danh sĩ thời Lê Sơ khi nói về hiền tài cũng như tầm quan trọng của việc giáo dục, đào tạo nhân tài cho đất nước đã có câu nói nổi tiếng: “Hiền tài là nguyên khí quốc gia. Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh. Nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp hèn. Vì thế các bậc đế vương thánh minh không đời nào không coi trọng việc giáo dục nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí quốc gia làm công việc cần kíp...”. Lịch sử dân tộc đã minh định, thời nào cũng vậy, khi người đứng đầu đất nước coi trọng việc học - thì thời đó sẽ có nhiều nhân tài ra giúp nước, làm cho đất nước hưng thịnh. Và chẳng phải ngẫu nhiên, đất nước dưới thời vua Lê Thánh Tông trị vì, giáo dục lại đạt được nhiều thành tựu rực rỡ đến thế. Soi chiếu vào lịch sử để thấy rằng, xưa nay học hành vốn không phải chỉ là chuyện của một cá nhân, mà rộng hơn còn liên quan đến sự phát triển của quê hương, đất nước.

Mới đây trong một chia sẻ, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn khẳng định: Muốn có nhân lực chất lượng cao, gốc vẫn là giáo dục phổ thông. Cây muốn vươn cành phát triển vững chãi thì đâu thể thiếu đi sự chăm chút căn bản cho bộ gốc khỏe mạnh. Con người cũng vậy, thật khó để đi xa, nghĩ về những điều lớn lao nếu không có nền tảng tri thức. Quê hương, đất nước thật khó để vươn mình phát triển, nếu giáo dục không đi trước - dẫn đường.

Bài và ảnh: Trang Bùi

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/xu-thanh-dat-hoc-bai-3-nbsp-tiep-noi-mach-nguon-tri-thuc-43033.htm