Xuân về trên những bản làng người Mông ở Lâm Đồng

9 giờ trướcBài gốc

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi từng là những “ốc đảo” biệt lập giữa rừng sâu, các bản làng người Mông ở Đam Rông 2 hôm nay đang đón mùa xuân mới trong những ngôi nhà kiên cố, trên những nương rẫy xanh tốt và bên lớp học vừa dựng giữa bản.

Những mái nhà mới được dựng xây nơi "ốc đảo" tiểu khu Tây Sơn

Hẹn mãi, đến những ngày nắng ráo cuối năm, chúng tôi mới có thể cùng cán bộ Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực Đam Rông ngược rừng vào điểm trường Tây Sơn, xã Đam Rông 2.

Chặng đường vào tiểu khu Tây Sơn dài hơn 12km xuyên rừng, mặt đường đất đỏ gồ ghề, nhấp nhô như sóng lượn

Chặng đường hơn 12km xuyên rừng là chuỗi dốc dài nối tiếp dốc cao, mặt đường đất đỏ gồ ghề, nhấp nhô như sóng lượn.

Sau nhiều tháng mưa dầm, tuyến đường bị cày xới bởi xe máy cày và xe độ chế chở nông sản, tạo thành những rãnh sâu, ổ trũng chằng chịt. Có đoạn bánh xe lún nửa vành, có đoạn đá trồi lên lổn nhổn, tay lái phải ghì chặt, xe nhích từng mét một.

Chỉ hơn chục cây số nhưng phải mất hơn một giờ vật lộn mới tới nơi. Đó không chỉ là quãng đường địa lý đầy nhọc nhằn, mà còn là hành trình dẫn vào vùng đất đang âm thầm chuyển mình, nơi người dân bền bỉ dựng xây cuộc sống mới giữa đại ngàn.

Hơn 20 năm xây dựng cuộc sống mới, 120 hộ đồng bào dân tộc Mông đã bền bỉ dựng xây cuộc sống mới giữa đại ngàn Đam Rông

Tiểu khu Tây Sơn có 120 hộ dân với hơn 600 nhân khẩu, là một trong những điểm dân cư đầu tiên của đồng bào Mông di cư từ các tỉnh phía Bắc vào lập nghiệp.

Người dân tại tiểu khu Tây Sơn phấn khởi thu hoạch cà phê được mùa, được giá

Nằm lọt thỏm giữa bốn bề rừng phòng hộ, nơi đây từng được ví như một “ốc đảo” biệt lập - sóng điện thoại chập chờn, đường đi chỉ là lối mòn, mùa mưa gần như tách khỏi thế giới bên ngoài.

Những ngày cận Tết Xuân Bính Ngọ 2026, khi chúng tôi đến nơi, phần lớn các gia đình đã thu hoạch xong vụ cà phê.

Không khí trong bản rộn ràng khác hẳn tưởng tượng ban đầu về một vùng sâu heo hút. Trên gương mặt người dân ánh lên vẻ phấn khởi sau một mùa vụ tương đối thắng lợi.

Đi dọc con đường đất đỏ xuyên bản, dễ dàng nhận thấy nhiều ngôi nhà mới kiên cố, xen giữa vườn cà phê xanh tốt

Trong căn nhà gỗ mái thái còn thơm mùi mới, anh Giàng A Sùng (sinh năm 1978) đang cùng nhóm thợ hoàn thiện hệ thống điện năng lượng mặt trời. Từng tấm pin được lắp đặt cẩn thận trên mái, dây dẫn nối về bộ tích điện đặt trong góc nhà.

Trong căn nhà gỗ mái thái, anh Giàng A Sùng (sinh năm 1978) đang cùng nhóm thợ hoàn thiện hệ thống điện năng lượng mặt trời

Sau hơn 20 năm bám đất, bám rừng, hiện gia đình anh có 6ha cà phê, vụ này thu được khoảng 15 tấn cà phê nhân. Nhờ tích góp nhiều năm, anh xây căn nhà rộng hàng trăm mét vuông, trị giá hàng tỷ đồng - điều mà trước đây anh chưa từng dám nghĩ tới.

Căn nhà rộng hàng trăm mét vuông, trị giá hàng tỷ đồng - điều mà trước đây anh Giàng A Sùng chưa từng dám nghĩ nay đã thành hiện thực

Không chỉ riêng gia đình anh Sùng, khoảng 5 năm trở lại đây, Tây Sơn dần trở thành điểm sáng về phát triển kinh tế ở khu vực. Nhiều hộ chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp thổ nhưỡng, chú trọng chăm sóc cà phê, sầu riêng, cây ăn trái; biết áp dụng kỹ thuật, liên kết bán sản phẩm. Cái đói, cái nghèo lùi dần phía sau.

Đời sống người dân tại tiểu khu Tây Sơn không ngừng được nâng lên

Đi dọc con đường đất đỏ xuyên bản, dễ dàng nhận thấy nhiều ngôi nhà mới kiên cố, xen giữa vườn cà phê xanh tốt. Trước hiên, bà con phơi bắp, tuốt ngô, sửa sang lại nông cụ. Không khí chuẩn bị Tết rộn ràng lan khắp bản: người dọn nhà, trẻ con í ới gọi nhau nô đùa giữa sân.

Một thay đổi đáng mừng nữa là nếp sinh hoạt dần đi vào ổn định. Qua tuyên truyền, vận động, bà con không còn giữ tập quán ăn Tết sớm và kéo dài nhiều ngày như trước. Thời gian lao động, sản xuất được đảm bảo hơn, đời sống từng bước đi vào nền nếp.

Rời Tây Sơn, chúng tôi tiếp tục hành trình vào tiểu khu 181 - nơi có 125 hộ dân người Mông với hơn 660 nhân khẩu sinh sống. Quãng đường độc đạo dài hơn 5km nhưng không hề “dễ thở”. Những con dốc cao dựng đứng, nhiều đoạn trơn trượt. Vào mùa mưa, nơi đây gần như bị cô lập.

Con đường bê tông nối liền từ trung tâm xã Đam Rông 2 vào tiểu khu 181 đã được đầu tư thi công, chỉ còn cách đích chừng 5km

Mỗi khi mưa lớn kéo dài, việc đi lại hoàn toàn trông vào sức thanh niên trong bản. Những chiếc xe máy được “độ” lại, tháo bớt khung, quấn xích quanh bánh để tăng độ bám, mới có thể vượt dốc lầy. Một chuyến ra trung tâm xã có khi mất nửa ngày.

Hai mươi năm trước, những bước chân rời vùng núi phía Bắc mang theo ước mơ đổi đời đã dừng lại nơi đây. Bà con dựng nhà, khai hoang, trồng trọt, gây dựng cuộc sống mới. Họ có sức lao động, có kinh nghiệm sản xuất, có tinh thần cộng đồng gắn bó. Nhưng thiếu hạ tầng giao thông, thiếu kết nối vẫn là điểm nghẽn lớn.

Tiểu khu 181 - nơi có 125 hộ dân người Mông với hơn 660 nhân khẩu sinh sống

“Người dân không chỉ cần hỗ trợ, mà cần một con đường” - một cán bộ địa phương nói với chúng tôi. Con đường ấy không chỉ để đi lại, mà còn để hàng hóa lưu thông, trẻ em đến trường thuận lợi, dịch vụ thiết yếu đến gần hơn với bản làng.

Tin vui là hiện nay, các dự án hạ tầng giao thông kết nối từ trung tâm xã vào các tiểu khu đang được xúc tiến chủ trương đầu tư. Khi những tuyến đường được mở, đó sẽ là cú hích quan trọng giúp khai mở tiềm năng, giải phóng sức sản xuất và rút ngắn khoảng cách phát triển.

Năm học 2025 - 2026, lần đầu tiên 94 học sinh tiểu khu Tây Sơn, thuộc Trường Tiểu học Liêng Srônh, được học ngay tại nơi mình sinh sống

Giữa những đổi thay của Tây Sơn, điểm nhấn xúc động nhất với chúng tôi chính là điểm trường mới nằm nép mình bên triền đồi. Năm học 2025 - 2026, lần đầu tiên 94 học sinh tiểu khu Tây Sơn, thuộc Trường Tiểu học Liêng Srônh, được học ngay tại nơi mình sinh sống.

Trước đây, để đi học, nhiều em phải xuống khu trung tâm, ở trọ cách nhà hàng chục km trong điều kiện thiếu thốn. Nay lớp học dựng lên giữa bản, tiếng ê a đọc bài vang giữa rừng sâu, mang theo hy vọng về một tương lai khác.

Thay vì phải xuống khu trung tâm, ở trọ cách nhà hàng chục km trong điều kiện thiếu thốn để học, giờ đây trẻ em tại Tây Sơn được đến trường ngay cạnh nhà

Thầy giáo trẻ Mùa A Vừ (sinh năm 2003) phụ trách dạy lớp 2 và lớp 3. Thầy nhớ lại buổi đầu vào bản nhận lớp: con đường bùn đất, rừng cây im ắng, lác đác vài mái nhà. Trẻ con thấy người lạ thì rụt rè, có em còn chạy trốn sau lưng mẹ.

“Khó khăn nhiều lắm, nhưng nhìn học trò đến lớp đều hơn mỗi ngày là thấy vui”, thầy Vừ chia sẻ.

Thầy giáo trẻ Mùa A Vừ (sinh năm 2003) bám điểm trường dạy học cho các em học sinh tại tiểu khu Tây Sơn

Cùng bám lớp còn có thầy giáo Cil Ha Quyl (sinh năm 1997), dạy lớp 1 và lớp 4. Hai thầy giáo trẻ thay nhau vượt đường rừng vào lớp, mang theo sách vở, đồ dùng dạy học. Điện còn thiếu, điều kiện sinh hoạt còn hạn chế, nhưng các thầy vẫn kiên trì bám bản.

Giờ đây, họ đã quen với con đường bụi mù mùa nắng, nhão nhoẹt mùa mưa. Điều giữ chân các thầy không chỉ là trách nhiệm, mà còn là tình thương dành cho học trò và mong muốn góp phần thay đổi tương lai vùng đất này bằng con chữ.

Giữa không gian vốn tĩnh lặng của rừng sâu, tiếng cười nói của học sinh mỗi sớm mai như tín hiệu của một khởi đầu mới.

Ông Nguyễn Văn Chính, Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2 cho biết, những năm gần đây, nhờ sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, đời sống người dân tại các vùng di dân tự do đã dần ổn định và phát triển. Nhiều mô hình sản xuất cà phê, sầu riêng cho năng suất cao, tạo nguồn thu bền vững.

Các công trình thiết yếu về giáo dục, dân sinh đang được xã Đam Rông ưu tiên đầu tư

Song song đó, chính quyền địa phương tăng cường vận động, hướng dẫn người dân đăng ký cư trú, ổn định pháp lý, tiếp cận chính sách, từng bước hòa nhập vào hệ thống quản lý chung. Các công trình thiết yếu về giáo dục, dân sinh được ưu tiên đầu tư.

Điều dễ nhận thấy nhất không chỉ nằm ở những ngôi nhà mới hay những vườn cây xanh tốt, mà ở sự thay đổi trong tư duy của người dân: chú trọng học hành cho con cái, quan tâm kỹ thuật canh tác, chủ động vươn lên bằng sức lao động của mình.

Mùa xuân về trên các bản làng vùng di dân tự do Đam Rông 2

Xuân về trên Tây Sơn và các tiểu khu của Đam Rông 2 không chỉ mang theo sắc trời ấm áp, mà còn mang theo niềm tin. Trong làn khói bếp chiều, trong mùi cà phê mới rang, trong tiếng trẻ đọc bài nơi lớp học nhỏ, một vòng quay mới của hy vọng đang bắt đầu.

Giữa đại ngàn Nam Tây Nguyên, những bản làng người Mông năm nào còn nhiều thiếu thốn nay đang bừng lên sức sống mới. Con đường phía trước vẫn còn dốc dài, nhưng từ những gì đang chuyển động, có thể tin rằng, với nội lực, với khát vọng vươn lên và với những “lối mở” đang dần hình thành, mùa xuân ấm no sẽ còn đến gần hơn với Tây Sơn, 181 nói riêng và với Đam Rông 2 nói chung trong những mùa xuân tiếp theo.