Tết đặc biệt giữa đại ngàn Gia Lai: 'Ốc đảo' tối đèn đã bừng sáng

4 giờ trướcBài gốc

Đường bê tông và điện lưới quốc gia về Canh Tiến, khép lại những năm dài biệt lập.

Sau hàng chục năm gần như tách biệt với bên ngoài vì không đường, không điện, làng Canh Tiến (xã Canh Vinh, Gia Lai) nay đã bừng sáng ánh điện lưới quốc gia, đường bê tông nối tận từng nóc nhà. Tết Bính Ngọ 2026 vì thế trở thành cái Tết đặc biệt nhất trong ký ức người dân nơi từng được gọi là “ốc đảo” giữa đại ngàn.

Những năm tháng biệt lập giữa lòng hồ

Nhắc đến Canh Tiến, nhiều người từng gọi nơi đây là “ốc đảo” giữa rừng phòng hộ và lòng hồ Núi Một. Làng có 176 nóc nhà với gần 600 nhân khẩu, chủ yếu là người Ba Na sinh sống lâu đời. Địa thế đặc biệt khiến nơi đây gần như tách biệt với các khu dân cư khác trong nhiều năm.

Trước đây, muốn vào làng chỉ có hai cách là đi thuyền hơn 10km vượt lòng hồ Núi Một hoặc đi bộ băng rừng khoảng 3 giờ đồng hồ. Mùa nắng còn đỡ, mùa mưa nước dâng cao, gió lớn, sóng mạnh, việc qua hồ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hàng hóa, nhu yếu phẩm vì thế cũng trở nên đắt đỏ, khan hiếm hơn.

Không chỉ cách trở giao thông, Canh Tiến còn thiếu điện suốt nhiều thập kỷ. Khi mặt trời khuất sau dãy núi, cả làng chìm trong bóng tối. Ánh sáng chủ yếu đến từ đèn dầu, đèn pin hoặc vài bóng đèn năng lượng mặt trời chập chờn. Những thiết bị quen thuộc với nhiều nơi như tủ lạnh, quạt máy, tivi… từng là thứ xa xỉ với người dân nơi đây.

Bà Đinh Thị Nga vẫn nhớ như in những buổi tối cả nhà quây quần bên ngọn đèn dầu. Khói cay mắt, ánh sáng yếu, lũ trẻ học bài được một lúc lại mỏi, rồi buồn ngủ. “Chưa có điện, trẻ học cực lắm. Nhà nào khá hơn thì chạy máy nổ nhưng tốn kém nên không dám bật lâu. Mấy năm trước, tôi lắp tấm pin năng lượng mặt trời cho đỡ tối, nhưng hôm nào mưa là lại tối om”, bà Nga kể.

Thiếu điện kéo theo nhiều hạn chế trong sinh hoạt và buôn bán. Người dân không thể trữ lạnh thực phẩm, không làm được nước đá. Các quầy tạp hóa chỉ quanh quẩn vài mặt hàng khô, giá trị thấp. Thông tin đến với làng chủ yếu qua radio hoặc qua những chuyến đi hiếm hoi ra trung tâm xã. Không điện, sóng điện thoại đứt quãng khiến khoảng cách thông tin giữa làng và bên ngoài ngày càng xa.

Giao thông cách trở và thiếu điện ảnh hưởng đến việc học của trẻ em trong làng. Ông Đinh Văn Quanh - Trưởng thôn Canh Tiến cho biết, trước đây số học sinh học hết THPT rất ít. Nhiều em bỏ học giữa chừng vì đi lại khó khăn, điều kiện học tập thiếu thốn.

“Tôi là một trong số ít người học hết cấp 3. Hồi đó đi học xa, phải ở lại trường hoặc thuê nhà vì đường rừng nguy hiểm. Có năm tôi chỉ về nhà dịp Tết và hè vì chặng đường quá trắc trở”, ông Quanh nói.

Không chỉ học sinh vất vả, giáo viên bám lớp cũng đối mặt với muôn vàn khó khăn. Cô Trần Thị Kim Hoa, giáo viên điểm trường Canh Tiến, Trường Tiểu học Canh Hiệp, từng có nhiều năm dạy học tại đây khi chưa có đường, chưa có điện.

Mỗi tuần, cô vào làng từ thứ Hai và ở lại đến thứ Sáu mới về. Hành trình đến lớp đi nhiều chặng, đặc biệt phải vượt hồ Núi Một bằng thuyền. Do làng không có sóng điện thoại ổn định nên cô không thể gọi đò trước. Có hôm sát giờ dạy vẫn chưa có chuyến, cô phải thuê đò riêng với chi phí cao gấp nhiều lần.

“Những hôm thời tiết khắc nghiệt, để vào được trường phải mất gần nửa ngày. Không điện, không sóng, việc gọi điện thoại về nhà cũng khó khăn, có người còn trèo lên cây bắt sóng. Đồ ăn phải mang theo cho cả tuần, chủ yếu là đồ khô”, cô Hoa nhớ lại.

Giữa muôn vàn khó khăn, mong mỏi lớn nhất của người dân Canh Tiến suốt nhiều năm là có con đường và điện, những điều tưởng như rất bình thường ở nhiều nơi, nhưng lại là ước mơ xa xôi ở ngôi làng này.

Có điện, bà Đinh Thị Nga mạnh dạn sắm thiết bị mới, nâng chất lượng sinh hoạt.

Ánh điện về làng, học sinh Canh Tiến thêm điều kiện học tập.

Con đường mở lối, dòng điện sáng đổi thay

Bước ngoặt đến vào ngày 22/1/2024, khi tuyến đường bê tông dài hơn 13km nối làng với bên ngoài chính thức được khởi công, với tổng mức đầu tư 156 tỷ đồng. Công trình vượt qua địa hình đồi núi phức tạp, nhiều đoạn phải xử lý nền, mở taluy, gia cố mái dốc.

Tiếp nối hạ tầng giao thông, từ cuối năm 2024, dự án điện lưới quốc gia cho Canh Tiến được triển khai với kinh phí hơn 9 tỷ đồng, gồm gần 13km đường dây 22kV và 3 trạm biến áp. Ngày 26/4/2025, Canh Tiến chính thức hòa vào lưới điện quốc gia và đây cũng là “đêm không ngủ” của cả làng.

Khi bóng đèn đầu tiên sáng lên, tiếng reo vang khắp xóm nhỏ bên hồ. Từ đó đến nay, diện mạo Canh Tiến thay đổi từng ngày. Đường bê tông giúp việc đi lại thuận lợi, xe máy, ô tô có thể vào tận làng.

Điện lưới mang đến nguồn năng lượng ổn định, mở ra hàng loạt thay đổi trong sinh hoạt và sản xuất. Ngày điện vừa đấu nối, bà Đinh Thị Nga quyết định mua hai chiếc tủ lạnh, mở rộng quầy tạp hóa gia đình.

“Không có điện, mua tủ lạnh cũng không dùng được. Giờ có điện rồi, tôi bán thêm nước mát, sữa, thực phẩm đông lạnh. Khách ghé đông hơn, thu nhập cũng khấm khá”, bà Nga phấn khởi.

Không riêng gia đình bà Nga, nhiều hộ dân đã sắm quạt điện, nồi cơm điện, tivi, máy bơm nước, máy xay xát nhỏ. Buổi tối ở Canh Tiến giờ đây không còn chìm trong bóng tối tĩnh lặng. Tiếng tivi, tiếng nói cười, tiếng trẻ học bài vang lên. Người lớn xem thời sự, cập nhật thông tin, còn thanh niên theo dõi chương trình giải trí và đặc biệt, trẻ nhỏ có đủ ánh sáng để học hành.

Sau thời gian chuyển công tác, khi có dịp quay lại điểm trường cũ, cô Trần Thị Kim Hoa gần như không nhận ra nơi mình từng gắn bó. Lớp học có điện sáng, có quạt, nhiều thiết bị dạy học được sử dụng hiệu quả.

“Có điện, điều kiện dạy và học tốt hơn rất nhiều. Giáo viên có thể dùng thêm thiết bị hỗ trợ giúp học sinh tiếp cận bài giảng trực quan”, cô Hoa tâm sự.

Giao thông thuận lợi mở lối cho du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng ở Canh Tiến.

Ánh sáng mở ra tương lai mới

Khi điều kiện học tập được cải thiện, nhận thức của phụ huynh về giáo dục cũng thay đổi. Nhiều gia đình bắt đầu tính chuyện cho con học cao hơn, đi xa hơn, thay vì nghỉ sớm phụ giúp gia đình.

Cùng với giáo dục, cơ hội phát triển kinh tế ở Canh Tiến cũng dần mở ra khi hạ tầng giao thông, điện lực được hoàn thiện. Canh Tiến sở hữu lợi thế cảnh quan tự nhiên hiếm có khi nằm bên hồ Núi Một thơ mộng, bao quanh bởi rừng nguyên sinh, gần các thắng cảnh như Thác Đổ, suối Bông Trang.

Không gian trong lành, văn hóa bản địa còn được gìn giữ khá nguyên vẹn. Khi đường sá thuận lợi, tiềm năng du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng bắt đầu được đánh thức.

Ông Vũ Trọng Tiến - Phó Chủ tịch UBND xã Canh Vinh cho hay, làng Canh Tiến được quy hoạch theo hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa. Khoảng 60 người dân đã tham gia các lớp tập huấn về du lịch, lữ hành, kỹ năng đón khách, chế biến ẩm thực.

Những giá trị truyền thống như cồng chiêng, xoang, dệt thổ cẩm được khuyến khích bảo tồn và giới thiệu tới du khách. Một số hộ dân bắt đầu cải tạo nhà cửa, chuẩn bị điều kiện làm homestay, dịch vụ trải nghiệm.

“Trước đây, Canh Tiến gần như biệt lập. Nay đường thông, điện sáng đã rút ngắn khoảng cách địa lý và cơ hội phát triển. Trẻ em học hành tốt hơn, người dân tiếp cận thông tin, y tế, dịch vụ cũng thuận lợi.

Xã đang lập đề án quy hoạch phát triển du lịch cộng đồng, gắn bảo tồn văn hóa với sinh kế để người dân có thể thoát nghèo bền vững”, ông Tiến nhấn mạnh.

Mùa Xuân này, Canh Tiến đón Tết trong một diện mạo khác. Không còn là ngôi làng tối đèn giữa rừng sâu, nơi đây đã có ánh điện, có con đường. Ánh sáng ấy thắp lên hy vọng về một tương lai rộng mở cho ngôi làng từng bị xem là “ốc đảo” giữa đại ngàn.

Dung Nguyễn

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/tet-dac-biet-giua-dai-ngan-gia-lai-oc-dao-toi-den-da-bung-sang-post767281.html