Xuân về trên những lá chè xanh

3 giờ trướcBài gốc

Xuân về trên những đồi chè Thái Nguyên không ồn ào. Không pháo hoa, không trống hội dập dềnh. Chỉ có sương sớm mỏng tang, như một lớp khăn voan phủ lên từng đồi chè Tân Cương, La Bằng, Trại Cài, Phú Lương, Sông Cầu…

Màu xanh mướt của những nương chè Thái Nguyên.

Tiếng chè trong nếp nghĩ người trồng

Buổi sáng đầu năm, người hái chè ra đồi từ lúc trời còn bảng lảng hơi sương. Bàn tay chạm vào búp chè non, nhẹ lắm, khẽ lắm. Nhẹ như sợ đánh thức cả quả đồi đang thở.

Một bác nông dân ở Tân Cương cười hiền, vừa bứt búp vừa nói: “Chè cũng như người, qua đông là phải cho nó nghỉ. Sang xuân, thấy đất ấm, lá mở, cây mới chịu dậy. Không vội được đâu”. Nói rồi bác đưa tay vuốt nhẹ lên hàng chè trước mặt, như vuốt mái tóc đứa con vừa lớn.

Ở vùng chè, người ta không đo mùa xuân bằng lịch, mà đo bằng lá. Lá mở dày hay thưa. Lá mỏng hay dày. Gân lá nổi hay chìm. Hoa chè năm ấy có nở đều hay không.

Những điều ấy không có trong giáo trình, mà nằm trong ký ức của đất và trong mắt người trồng chè. Một bà cụ ở La Bằng bảo: “Chè mà lá đứng, xanh sâu là biết đất còn lực. Lá ngả vàng, mỏng tang là đất mệt rồi, phải cho nó nghỉ”.

Tri thức ấy, nếu không được giữ lại, sẽ mất dần theo tuổi người trồng chè.

Doanh nghiệp khởi nghiệp - mang câu chuyện chè đi xa

Hợp tác xã - nơi người làm chè ngồi lại với nhau. Ở Trại Cài, buổi họp đầu năm của hợp tác xã (HTX) không bắt đầu bằng báo cáo, mà bằng ấm trà nóng. Mỗi nhà mang đến một ít trà của mình. Pha lên, uống, rồi cùng nhau bàn. Chủ nhiệm HTX chậm rãi nói: “Mỗi nhà làm một kiểu thì chè ngon đấy, nhưng đi xa thì khó. Phải ngồi lại với nhau, thống nhất từ cách chăm cây đến cách sao chè, thì mới giữ được hương”.

HTX ở đây không chỉ là nơi gom sản phẩm, mà là nơi gom niềm tin. Tin rằng nếu cùng giữ chất chè, thì giá chè sẽ không còn bấp bênh. Tin rằng nếu làm ăn đàng hoàng, thì thương hiệu vùng chè sẽ không bị trà kém chất lượng, giả nhãn hiệu làm tổn thương.

Giữa những đồi chè, đã bắt đầu xuất hiện những người trẻ nơi phố thị trở về. Không ồn ào, không khẩu hiệu lớn. Một bạn trẻ khởi nghiệp nói: “Chúng cháu không muốn làm trà thật nhiều, chỉ muốn làm trà thật rõ. Rõ nguồn gốc, rõ câu chuyện, rõ người trồng”.

Bạn mở điện thọai, chỉ cho bà con xem mã QR trên bao trà. Quét vào đó là hình ảnh đồi chè, là tên hộ trồng, là ngày hái, ngày sao. Bạn chia sẻ: “Khách ở xa không chỉ mua trà, họ mua cả câu chuyện của làng chè mình”.

Đổi mới sáng tạo, ở đây, không phải là máy móc hiện đại choáng ngợp, mà là cách kể lại câu chuyện cũ bằng ngôn ngữ mới.

Lãnh đạo địa phương - đứng giữa đồi chè mà nghĩ chính sách

Có những buổi sáng đầu xuân, lãnh đạo địa phương không họp trong phòng, mà đứng giữa đồi chè, uống trà cùng nông dân.

Một lãnh đạo địa phương chia sẻ:“Chính sách mà không hiểu cây chè sống ra sao, người trồng chè nghĩ gì, thì dễ trượt. Phải đứng ở đây, nghe chè nói, nghe người nói, mới biết nên làm gì”. Với họ, chính sách không phải là mệnh lệnh, mà là luồng gió xuân. Gió không làm cây chè lớn thay người trồng, nhưng giúp cây đón nắng, giữ ẩm, bén rễ sâu hơn.

Cây chè - một di sản sống. Cây chè Thái Nguyên không chỉ là cây kinh tế. Nó là ký ức của làng. Là mùi hương trong gian bếp ngày Tết. Là ấm trà đặt giữa nhà khi có khách. Hoa chè trắng, nhỏ, nở lặng lẽ giữa những tán lá xanh. Ít ai để ý, nhưng hoa chè là lời nhắc nhở rằng: cây chè cũng cần được để yên, để sống chậm, để tích tụ. Nếu chỉ nhìn chè bằng sản lượng, bằng tấn, bằng giá, thì dễ bỏ quên những điều tinh tế ấy.

Nương chè trong nắng sớm.

Xuân mới - niềm tin mới

Xuân rồi sẽ qua, nhưng những đồi chè Thái Nguyên thì ở lại, lặng lẽ xanh qua năm tháng. Từ những bàn tay chai sần của người trồng chè trên sườn đồi Tân Cương, La Bằng, Trại Cài…, hương trà đã đi một hành trình dài hơn cả con đường xuất khẩu. Nó đi từ nếp sống, từ văn hóa uống trà mỗi sớm, từ câu chuyện làng xóm, từ những phiên họp hợp tác xã, từ giọt mồ hôi lẫn niềm tự hào âm thầm của bao thế hệ.

Rồi sẽ có một ngày, trà Thái Nguyên không chỉ hiện diện trên kệ hàng của những thị trường khó tính nhất, mà còn xuất hiện như một “đại sứ văn hóa” mang theo hình ảnh con người và một vùng đất. Trong mỗi chén trà pha ở một thành phố xa xôi, người ta không chỉ cảm nhận vị chát dịu rồi ngọt hậu, mà còn thấy thấp thoáng những đồi chè uốn lượn trong sương sớm, những con người ngồi xếp bằng bên ấm trà, chậm rãi kể nhau nghe câu chuyện làm ăn tử tế.

Và khi trà Thái Nguyên đi ra thế giới một cách đàng hoàng, có căn cước, có câu chuyện, thì chính Thái Nguyên cũng bước ra thế giới bằng con đường của bản sắc. Không ồn ào, không vội vã, mà bền bỉ như cách cây chè bám rễ vào đất, chịu nắng mưa để tích tụ hương vị cho đời.

Mai này, khi du khách tìm về Thái Nguyên, sẽ không chỉ đi thăm những đồi chè xanh mướt hay ngồi thưởng trà giữa gió xuân, mà còn bước vào một bảo tàng của ký ức. Ở đó, lịch sử hàng trăm năm làm trà được kể lại bằng những nông cụ cũ, những mẻ chè sao tay, những trang tư liệu, những câu chuyện đời người gắn với cây chè. Một không gian để hiểu rằng hương vị nức tiếng ấy không tự nhiên mà có, mà được chưng cất từ tri thức bản địa, từ lao động cần mẫn, từ sự sáng tạo của bao người và từ khát vọng vươn lên của cả một vùng đất.

Xuân vẫn về trên những lá chè Thái Nguyên như bao đời nay. Nhưng nếu biết lắng nghe đồi chè, biết để khoa học đứng cạnh tri thức bản địa, biết để doanh nghiệp dẫn dắt, biết để HTX là chỗ dựa, biết để doanh nghiệp khởi nghiệp kể câu chuyện chè tử tế, biết để chính sách mềm như gió xuân, thì mùa xuân ấy sẽ không chỉ là mùa chồi non. Đó sẽ là mùa của niềm tin mới.

Niềm tin rằng từ những búp chè xanh bình dị, Thái Nguyên có thể đi xa, đi bền, đi chậm mà chắc, như chính hương trà lan tỏa, không gấp gáp, nhưng đọng lại rất lâu sau mỗi ngụm đầu năm. Rồi đến một ngày khách phương xa đến thăm, trải nghiệm trọn hương vị tách trà, sẽ thốt lên: À khám phá ra rồi, có một “Thái Nguyên xanh từ những lá chè xanh”.

Khi mỗi chén trà xanh nâng lên cũng là một lời chào mộc mạc, chân thành và đầy tự trọng của người Thái Nguyên gửi đến thế giới.

Lê Minh Hoan

Nguồn Thái Nguyên : https://baothainguyen.vn/kinh-te/202602/xuan-ve-tren-nhung-la-che-xanh-e3a08bf/