Trong quý I/2026, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế Việt Nam với mức tăng trưởng 3,58%, đóng góp 5,60% vào mức tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP). Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, GDP toàn nền kinh tế ước tăng 7,83%, cho thấy đà phục hồi mạnh mẽ hơn so với mức 7,07% của cùng kỳ năm trước.
Sản xuất nông nghiệp ghi nhận nhiều điểm sáng xuất khẩu
Hoạt động sản xuất nông nghiệp trong ba tháng đầu năm diễn ra thuận lợi với sự tăng trưởng đồng đều ở nhiều phân khúc. Nhóm cây lâu năm đạt kết quả khả quan, tiêu biểu là sầu riêng tăng 15%, mít tăng 12,8% và thanh long tăng 3,1%. Ngành chăn nuôi duy trì đà phục hồi với đàn lợn tăng 2,9%, đàn gia cầm tăng 3,3%, đưa sản lượng thịt lợn hơi đạt khoảng 1,44 triệu tấn.
Về thương mại quốc tế, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản quý I/2026 đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ. Đặc biệt, thặng dư thương mại của toàn ngành ghi nhận con số ấn tượng 4,78 tỷ USD. Rau quả tiếp tục là nhóm hàng dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng khi đạt giá trị 1,54 tỷ USD, tăng 32,1% nhờ nhu cầu cao từ thị trường Trung Quốc.
Nghịch lý sản lượng tăng nhưng giá trị giảm
Mặc dù đạt được những con số tích cực về quy mô, ngành nông nghiệp đang đối mặt với áp lực lớn về giá trị xuất khẩu. Thực tế cho thấy một nghịch lý: nhiều mặt hàng chủ lực tăng về khối lượng nhưng kim ngạch lại sụt giảm. Cụ thể, cà phê tăng 12,6% về lượng nhưng giảm 6,4% về giá trị; gạo duy trì lượng xuất khẩu ổn định nhưng kim ngạch lại giảm 7,8% do biến động giá bình quân.
Bên cạnh đó, thị trường xuất khẩu sang Hoa Kỳ ghi nhận mức giảm 5,2%, phản ánh những khó khăn từ cạnh tranh thương mại và các rào cản kỹ thuật khắt khe. Ngành thủy sản, đặc biệt là tôm, cũng đang phải ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại từ các thị trường quốc tế lớn.
Chiến lược chuyển đổi sang nông nghiệp chất lượng cao
Để giải quyết bài toán giá trị, ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh triển khai Đề án phát triển 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đây được xem là bước ngoặt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho hạt gạo Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Thứ trưởng Bộ NN&MT Trần Thanh Nam nhấn mạnh, đề án này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn thực hiện cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và liên kết vùng sẽ là nền tảng cốt lõi để phát triển nông nghiệp sinh thái và tuần hoàn.
Nâng cao chế biến giúp giảm tổn thất sau thu hoạch và đưa nông sản xuất khẩu được nhiều hơn - Ảnh: VGP/Đỗ Hương
Mục tiêu xuất khẩu 74 tỷ USD trong năm 2026
Trong năm 2026, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt từ 73–74 tỷ USD, tăng khoảng 3,7–4% so với năm 2025. Để đạt được con số này, ngành dự kiến tập trung vào nhóm rau quả với mục tiêu 9–10 tỷ USD thông qua việc đẩy mạnh chế biến sâu.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo về những thách thức từ rủi ro khí hậu, đặc biệt là hiện tượng El Ninõ gây thiếu nước tưới. Chi phí đầu vào tăng cao và tiến độ chuyển đổi số chưa đồng bộ cũng là những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến cho biết, trong quý II, toàn ngành sẽ ưu tiên hoàn thiện thể chế, thúc đẩy chuyển đổi xanh và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất để giữ vững đà tăng trưởng bền vững.
Tuệ Nhân