Các cuộc tấn công bằng xuồng cao tốc hiện nay là một phần của "hệ thống đe dọa nhiều lớp", cùng với "tên lửa đặt trên bờ, máy bay không người lái, thủy lôi và hệ thống nhiễu điện tử nhằm tạo ra sự bất ổn và làm chậm quá trình ra quyết định" - công ty an ninh hàng hải Hy Lạp Diaplous nhận định với hãng tin Reuters.
Theo các chuyên gia an ninh hàng hải, trước chiến tranh, Iran ước tính có hàng trăm, nếu không muốn nói là hàng nghìn chiếc xuồng máy cao tốc loại này, thường được giấu trong các đường hầm ven biển, căn cứ hải quân hoặc giữa các tàu dân sự.
Corey Ranslem - Giám đốc điều hành của tập đoàn an ninh hàng hải Dryad Global cho biết khoảng 100 chiếc hoặc hơn có thể đã bị phá hủy kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu vào ngày 28/2.
Trước đó, Iran đã dựa vào các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái để tấn công giao hoạt động thông vận tải đường thủy quanh eo biển, tuyến đường có 1/5 nguồn cung dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng hàng ngày của thế giới đi qua. Những cuộc tấn công đó đã dừng lại với thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần với Mỹ có hiệu lực vào ngày 8/4.
Việc Iran bắt giữ hai tàu container diễn ra sau khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa thương mại đường biển của Iran và bắt đầu chặn bắt các tàu chở dầu và các tàu khác có liên hệ với Iran.
Xuồng máy cao tốc của Lực lượng vũ trang Iran hoạt động trên eo biển Hormuz - Ảnh: cắt từ clip do chính quyền Iran công bố
Một chiếc xuồng máy cao tốc tiếp cận một tàu container
“Ngành vận tải biển dân sự không được trang bị để ngăn chặn lực lượng vũ trang Iran bắt giữ tàu thuyền” -Daniel Mueller, một nhà phân tích cấp cao tại công ty an ninh hàng hải Ambrey của Anh cho biết.
Thông thường, khoảng một chục xuồng máy cao tốc được sử dụng trong một chiến dịch bắt giữ.
Các xuồng máy cao tốc của Iran hiện đóng vai trò là “xương sống” trong chiến lược hải quân của Iran vì chúng là phương tiện có khả năng triển khai nhanh chóng như một phần của “cuộc chiến bất đối xứng” - theo một quan chức an ninh cấp cao của Iran nói với Reuters.
“Do tốc độ rất cao, những chiếc xuồng này có thể thực hiện thành công các cuộc tấn công chớp nhoáng mà không bị phát hiện” - quan chức này cho biết, với điều kiện giấu tên.
Tính cả các vụ tàu container bị bắt giữ trong tuần này, Iran đã sử dụng các xuồng cao tốc có kích thước nhỏ ít nhất bảy lần kể từ năm 2019.
Gió mạnh và sóng lớn ở vùng biển ngoài khơi Iran vào mùa hè khiến việc tiến hành các hoạt động như vậy trở nên khó khăn, theo một nguồn thạo tin về hoạt động hàng hải của Iran cho biết. “Khi biển động dữ dội, họ (lực lượng vũ trang trên xuồng) không thể bắn” - nguồn tin này chỉ ra.
Họ cũng không được trang bị đầy đủ để đối đầu trực diện với tàu chiến, và có khả năng sẽ chịu “thương vong rất nặng nề” trong bất kỳ cuộc tấn công trực tiếp nào vào tàu chiến, như ông Jeremy Binnie - chuyên gia về Trung Đông tại công ty tình báo quốc phòng Janes cho biết.
“Ngay cả khi họ cố gắng làm quá tải hệ thống phòng thủ của tàu bằng cách tấn công từ nhiều hướng, họ vẫn sẽ cực kỳ dễ bị tổn thương trước sự hỗ trợ trên không được điều động đến” – chuyên gia Binnie chỉ ra.
Xuồng máy cao tốc giờ thành vũ khí đáng gờm trong chiến thuật chiến tranh bất đối xứng của Iran với Mỹ
Trên lý thuyết, các cuộc tấn công bằng tên lửa dẫn đường sẽ dễ dàng phá hủy những chiếc xuồng này, nhưng các bệ phóng tên lửa vác vai sẽ gây ra mối đe dọa cho máy bay Mỹ bay ở tầm thấp - ông Binnie cho biết.
Ông Binnie nhận định: “Việc loại bỏ mối đe dọa từ các xuồng cao tốc nhỏ sẽ khó khăn hơn nhiều so với việc phá hủy các tàu hải quân lớn hơn của Iran, vốn là những mục tiêu lớn, tương đối dễ tìm và theo dõi, và cùng lắm chỉ có khả năng phòng thủ hạn chế trước các cuộc tấn công trên không”.
Nhưng việc tấn công bằng dàn xuồng máy cao tốc đủ sức khiến ngành vận tải biển “lao đao” khi nó gây sự gián đoạn cũng như khiến chi phí bảo hiểm tăng cao. Sau cái gọi là "cuộc chiến tàu chở dầu" những năm 1980, Iran ngày càng sử dụng các chiến thuật bất đối xứng, theo Duncan Potts - Giám đốc của công ty tư vấn Universal Defence and Security Solutions và là cựu phó đô đốc Hải quân Hoàng gia Anh nhận định.
"Hải quân Mỹ đã quên rằng đối phương của các ông đã sử dụng chiến thuật bất đối xứng. Và họ đã hoàn thiện nó" - Duncan Potts kết luận.
Anh Duy