Yak-38, tiêm kích cất hạ cánh thẳng đứng độc đáo nhưng nhiều hạn chế của Liên Xô

6 giờ trướcBài gốc

Trong lịch sử hàng không quân sự Liên Xô, Yakovlev Ytiêm kích ak-38 là một thiết kế đặc biệt, phản ánh rõ tư duy chiến lược và những giới hạn kỹ thuật của thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Đây là máy bay tiêm kích cất hạ cánh thẳng đứng và cất cánh đường băng ngắn, được phát triển để hoạt động trên các tàu tuần dương mang máy bay của Hải quân Liên Xô, trong đó tiêu biểu là lớp Kiev.

Khác với các tàu sân bay truyền thống, tàu lớp Kiev không có boong phóng lớn và máy phóng, buộc Liên Xô phải phát triển một loại máy bay có thể cất hạ cánh thẳng đứng.

Yak-38 ra đời từ yêu cầu đó, trở thành máy bay cất hạ cánh thẳng đứng đầu tiên của Liên Xô được sản xuất hàng loạt và đưa vào phục vụ chính thức.

Tiêm kích Yak-38 sử dụng cấu hình động cơ đặc trưng với 1 động cơ phản lực chính tạo lực đẩy và 2 động cơ nâng đặt phía trước thân máy bay. Khi cất cánh thẳng đứng, cả 3 động cơ hoạt động đồng thời để tạo lực nâng.

Khi chuyển sang bay ngang, 2 động cơ nâng sẽ tắt và chỉ còn động cơ chính duy trì lực đẩy. Cách bố trí này giúp máy bay cất hạ cánh được trên boong tàu nhỏ, nhưng đồng thời làm tăng trọng lượng và giảm hiệu suất bay.

Về kích thước, tiêm kích Yak-38 có chiều dài khoảng 14,7 m, sải cánh gần 7,3 m và chiều cao hơn 4,4 m.

Trọng lượng rỗng của máy bay vào khoảng 7.400 kg, trong khi trọng lượng cất cánh tối đa đạt khoảng 11.300 kg.

Do mang theo 2 động cơ nâng không tạo lực đẩy khi bay ngang, tiêm kích Yak-38 bị hạn chế nghiêm trọng về tầm bay và tải trọng.

Tốc độ tối đa của tiêm kích Yak-38 đạt khoảng 1.100 km/h, thấp hơn nhiều so với các tiêm kích phản lực cùng thời của Liên Xô.

Trần bay tối đa vào khoảng 11.000 m, bán kính chiến đấu chỉ đạt khoảng 200 km khi cất cánh thẳng đứng, buộc máy bay phải hoạt động rất gần tàu mẹ.

Về vũ khí, tiêm kích Yak-38 không được thiết kế như một tiêm kích không chiến thực thụ mà thiên về nhiệm vụ tấn công mặt đất và yểm trợ hải quân. Máy bay có 4 điểm treo vũ khí dưới cánh, mang được tối đa khoảng 1.000 kg vũ khí.

Các loại vũ khí trang bị bao gồm bom hàng không không điều khiển, rocket không điều khiển và tên lửa không đối đất điều khiển sơ cấp.

Ngoài ra, tiêm kích Yak-38 có thể mang pod pháo treo ngoài với pháo hàng không cỡ nòng 23 mm, do bản thân máy bay không được tích hợp pháo cố định.

Khả năng không chiến của tiêm kích Yak-38 rất hạn chế. Máy bay chỉ có thể mang tên lửa không đối không tầm ngắn dẫn đường hồng ngoại, chủ yếu để tự vệ.

Do không được trang bị radar điều khiển hỏa lực, tiêm kích Yak-38 phải phụ thuộc nhiều vào chỉ thị mục tiêu từ bên ngoài và tầm nhìn của phi công.

Trong quá trình vận hành, tiêm kích Yak-38 bộc lộ nhiều nhược điểm. Động cơ nâng tiêu hao nhiên liệu lớn nhưng không đóng góp vào khả năng bay ngang, khiến hiệu suất tổng thể thấp.

Thời gian bay ngắn làm giảm đáng kể giá trị tác chiến, trong khi tải trọng vũ khí hạn chế khiến máy bay khó đảm nhiệm các nhiệm vụ phức tạp.

Điều kiện hoạt động trên biển, đặc biệt ở khu vực khí hậu nóng, càng làm các nhược điểm này trở nên rõ rệt.

Dù vậy, tiêm kích Yak-38 vẫn giúp Hải quân Liên Xô tích lũy kinh nghiệm vận hành máy bay cất hạ cánh thẳng đứng, dẫn tới việc phát triển dòng Yak-141 sau này, một thiết kế tham vọng hơn với khả năng bay siêu thanh và tải trọng lớn hơn.

Yak-38 được biên chế trong nhiều năm và tham gia một số nhiệm vụ triển khai xa bờ, nhưng chưa chứng minh được năng lực vượt trội trong chiến đấu thực tế.

Tuy nhiên, xét trong bối cảnh lịch sử, đây là bước đi cần thiết của Liên Xô trong nỗ lực xây dựng năng lực không quân hạm, dù còn nhiều hạn chế so với các cường quốc hải quân khác như Mỹ.

Tiêm kích Yak-38 vì thế được nhìn nhận như một giải pháp thỏa hiệp giữa tham vọng chiến lược và khả năng kỹ thuật, phản ánh rõ con đường phát triển đầy thử nghiệm của hàng không quân sự Liên Xô trong nửa sau thế kỷ 20.

Việt Hùng

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/yak-38-tiem-kich-cat-ha-canh-thang-dung-doc-dao-nhung-nhieu-han-che-cua-lien-xo-post636203.antd