Yếu tố then chốt quyết định đến cục diện xung đột Ukraine năm 2026

một ngày trướcBài gốc

Một trong những đơn vị nòng cốt của Lực lượng Xung kích Ukraine là Trung đoàn 425, hay còn được gọi là Skelia. Đây là binh chủng mới được thành lập cuối năm 2025, tập hợp từ các đơn vị tấn công vốn nổi tiếng với cường độ tác chiến cao.

Trong suốt năm 2025, Skelia được xem là lực lượng "chữa cháy", thường xuyên được điều động tới các điểm nóng để chặn đứng các cuộc tiến công đột phá của Nga. Tuy nhiên, cùng với danh tiếng là những lo ngại ngày càng tăng về việc sử dụng binh sĩ được huy động trong các nhiệm vụ tấn công có tỷ lệ tổn thất cao, trong khi nhiều lữ đoàn cơ giới phòng thủ lại thiếu quân bổ sung.

Binh linh Ukraine bên cạnh hệ thống tên lửa BM-21 Grad trên tiền tuyến tại vùng Donetsk. Ảnh: Reuters

Khi mùa đông khắc nghiệt khiến nhịp độ tác chiến tạm chững lại, giới quân sự đều hiểu rằng các chiến dịch sẽ tăng tốc trở lại vào mùa xuân và mùa hè. Trong bối cảnh đó, tình trạng thiếu hụt nhân lực của Ukraine, vốn đã kéo dài có nguy cơ trở thành điểm yếu mang tính hệ thống, khi cuộc chiến tiêu hao kéo dài chưa có dấu hiệu kết thúc.

Xung đột kéo dài và những áp lực nội tại

Kể từ khi cuộc phản công mùa hè năm 2023 không đạt được mục tiêu chiến lược, xung đột Ukraine bước vào cuộc chiến tiêu hao, trong đó cả hai bên đều tìm cách làm suy giảm không chỉ năng lực tấn công mà cả ý chí chiến đấu của đối phương.

Về phía Nga, mục tiêu chiến lược vẫn là làm suy yếu lực lượng quân sự Ukraine để buộc Kiev phải chấp nhận những điều kiện bất lợi. Trong khi đó, Ukraine phải duy trì phòng tuyến kéo dài hơn 1000km và đối mặt với đối thủ có lợi thế về hỏa lực, nguồn lực và khả năng duy trì các đợt tấn công bộ binh quy mô lớn.

Ngay cả khi viện trợ quân sự và tài chính từ phương Tây tiếp tục được duy trì, sản xuất quốc phòng trong nước tăng trưởng, hay hậu phương không sụp đổ vì các đòn tấn công vào hạ tầng năng lượng thì nỗ lực chiến đấu của Ukraine vẫn phụ thuộc quyết định vào yếu tố con người. Nếu lực lượng bảo vệ phòng tuyến không còn đủ số lượng, thể lực hoặc động lực thì cục diện chiến trường có thể thay đổi nhanh chóng.

Những điểm mạnh và khoảng trống trên chiến tuyến

Trong phần lớn giai đoạn của cuộc chiến tiêu hao, Ukraine đã chứng minh khả năng phân bổ lực lượng một cách linh hoạt, tập trung các nhóm tác chiến để chặn đứng các mũi tiến công của Nga trước khi đối phương giành được lợi thế trên chiến trường. Việc Nga tập trung cao độ vào tỉnh Donetsk, ở một mức độ nhất định, lại giúp Ukraine có thể bố trí các lữ đoàn tinh nhuệ và đơn vị máy bay không người lái mạnh nhất, biến những khu vực đô thị như Pokrovsk hay Kostiantynivka thành chiến trường tiêu hao kéo dài, làm hao mòn một lượng lớn nhân lực và trang thiết bị của Nga.

Tại những khu vực được Ukraine bố trí phòng thủ tốt nhờ sự phối hợp hiệu quả giữa bộ binh, UAV và chỉ huy cấp cấp quân đoàn, lực lượng Nga vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tạo ra bước đột phá thực sự. Nếu mô hình này được duy trì trên toàn chiến tuyến, Ukraine có thể tiếp tục cầm cự trong thời gian dài, khi chi phí mà Nga phải trả cho mỗi km lãnh thổ trở nên quá lớn.

Tuy nhiên, bản đồ chiến sự lại diễn ra không đồng đều trên toàn mặt trận. Trong năm 2025, ngày càng nhiều yếu điểm xuất hiện ở những khu vực vốn được coi là ổn định. Điển hình là mặt trận phía Nam, gần thị trấn Huliaipole thuộc tỉnh Zaporizhzhia, nơi lực lượng Nga giành quyền kiểm soát trong giai đoạn cuối năm.

Tại đây, việc rút quân thiếu trật tự cộng với thực tế khu vực phòng thủ do một lữ đoàn phòng vệ lãnh thổ thiếu quân, thiếu trang bị và năng lực chỉ huy hạn chế đảm nhiệm, đã đặt toàn bộ thế phòng thủ Zaporizhzhia vào tình thế rủi ro. Những diễn biến tương tự cũng được ghi nhận tại Siversk, một cứ điểm quan trọng ở phía Bắc Donetsk, hay dọc biên giới tỉnh Sumy, nơi nguy cơ hình thành các mặt trận mới đang gia tăng.

Tổng tư lệnh Ukraine Oleksandr Syrskyi thừa nhận quân đội buộc phải ưu tiên bổ sung quân cho những đơn vị ở điểm nóng và chịu tổn thất cao nhất. Ảnh: Reuters

Nhân lực – điểm tựa mong manh của cuộc chiến tiêu hao

Trong các cuộc thảo luận công khai, vấn đề thiếu nhân lực thường được quy về câu chuyện huy động: có nên gọi nhập ngũ thêm và liệu xã hội có chấp nhận việc huy động những người thuộc nhóm tuổi trẻ hơn hay không. Trên thực tế, dù đa số người dân Ukraine vẫn phản đối một thỏa thuận hòa bình mang tính nhượng bộ nhưng căng thẳng xã hội liên quan đến huy động quân ngũ vẫn gây nhiều tranh cãi. Nhiều dấu hiệu cho thấy sự mệt mỏi và chia rẽ trong xã hội khi xung đột kéo dài.

Tuy nhiên, theo nhiều nhà phân tích, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở số lượng binh sĩ được huy động, mà còn ở cách Ukraine sử dụng nguồn nhân lực hiện có. Thực tế cho thấy phần lớn binh sĩ mới được huy động bước vào năm 2026 là những người trên 40 tuổi, sức khỏe hạn chế và động lực chiến đấu không đồng đều.

Hệ thống huấn luyện, vốn chịu ảnh hưởng của cơ sở vật chất lạc hậu và phương pháp lỗi thời, gặp khó trong việc biến họ thành lực lượng tác chiến bền bỉ. Nghiêm trọng hơn là tình trạng phân bổ nhân lực không đồng đều giữa các đơn vị.

Cuối tháng 12, Tổng tư lệnh Ukraine Oleksandr Syrskyi thừa nhận quân đội buộc phải ưu tiên bổ sung quân cho những đơn vị ở điểm nóng và chịu tổn thất cao nhất. Theo giới quan sát, cách tiếp cận này vô tình tạo ra một vòng luẩn quẩn khi binh sĩ được huấn luyện hạn chế được đưa vào các đơn vị có nguy cơ tổn thất lớn, làm gia tăng tình trạng đào ngũ và suy giảm mức tín nhiệm.

Số liệu cho thấy trong 10 tháng đầu năm 2025, hơn 165.000 vụ đào ngũ hoặc tự ý rời đơn vị đã được ghi nhận – con số tương đương tổng số của toàn bộ giai đoạn trước đó của cuộc chiến.

Những bước ngoặt trong năm 2026

Bước sang năm 2026, cán cân chiến trường vẫn là yếu tố quyết định cho bất kỳ kịch bản kết thúc nào của xung đột. Một lực lượng Ukraine được tổ chức tốt, phòng thủ vững chắc và duy trì tinh thần có thể buộc Nga phải cân nhắc giữa việc dừng chiến sự hoặc chấp nhận huy động sâu hơn với nền kinh tế đang ngày càng gặp nhiều khó khăn.

Ngược lại, nếu Ukraine không giải quyết các vấn đề nhân lực thì nguy cơ phòng tuyến rạn nứt sẽ gia tăng, tạo lợi thế cho Nga trên bàn đàm phán hoặc trên chiến trường.

Từ góc nhìn này, câu hỏi nhân lực không chỉ là bài toán quân sự, mà còn là thước đo cho khả năng duy trì ý chí chiến đấu của một quốc gia khi xung đột kéo dài. Việc cải thiện điều kiện huy động, huấn luyện, phân bổ binh sĩ và xây dựng văn hóa chỉ huy đặt con người làm trung tâm được xem là chìa khóa để Ukraine tránh được kịch bản bất lợi.

Sau cùng, như nhiều nhà phân tích nhấn mạnh, mục tiêu cốt lõi của mọi chiến lược vẫn là bảo vệ nguồn nhân lực – bởi chính con người mới là nền tảng quyết định sức bền của cuộc chiến chứ không phải các loại vũ khí hiện đại.

Giang Bùi/VOV.VN Tổng hợp

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/yeu-to-then-chot-quyet-dinh-den-cuc-dien-xung-dot-ukraine-nam-2026-post1259555.vov