Yêu tuồng theo cách của Nguyễn Tấn Đông

2 giờ trướcBài gốc

NSƯT Nguyễn Tấn Đông hướng dẫn vẽ mặt tuồng cho các nghệ sĩ trẻ. Ảnh: NGỌC HÀ

Đó là thành quả của những tháng ngày nỗ lực đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và kết tinh của tình yêu mãnh liệt với nghệ thuật truyền thống xứ Quảng.

Dấn thân theo tuồng

Tốt nghiệp Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Đà Nẵng (nay là Trường Cao đẳng Đà Nẵng) năm 1997, nghệ sĩ trẻ Nguyễn Tấn Đông đầu quân cho Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh với nhiều hoài bão.

“Tôi rất yêu tuồng, rất mê tuồng. Thấy các thầy, anh chị đi trước diễn là mình nghĩ sẽ làm được ngay. Nhưng không phải. Tôi từng ngồi cánh gà học hỏi, rồi được các thầy bẻ làn, nắn điệu, từ từ khổ luyện, tích lũy kinh nghiệm. Cũng có đôi lần muốn bỏ nghề vì thấy mình không có duyên với nghề, theo không nổi. Nhưng rồi đã yêu thì không dứt ra được, cứ thế dấn thân”, NSƯT Nguyễn Tấn Đông chia sẻ.

Hơn 10 năm lăn lộn trong nghề, lần đầu tiên nghệ sĩ Nguyễn Tấn Đông được đảm nhận vai “có tên trong kịch bản”, dù chỉ là một trích đoạn nhưng được xem là bước ngoặc lớn trong nghề. Được đào tạo vai chính diện nhưng anh lại vào vai phản diện rất “ngọt” và bén duyên với tạo hình nhân vật này. Nhận được những lời khích lệ, động viên của đồng nghiệp, khán giả chính là động lực thôi thúc anh.

Đến bây giờ nhìn lại, anh tự hào dù mình không là kép chính nhưng được chọn “đóng khung” cho các vai phản diện. Nhân vật phản diện đất diễn nhiều, tính cách đa dạng, màu sắc khá phong phú, đó cũng là cơ hội để anh thể hiện được khả năng “nhập vai độc”, bung xõa hết mình với nhân vật. Những nỗ lực không ngừng nghỉ với nghề đã giúp nghệ sĩ Nguyễn Tấn Đông được phong tặng NSƯT vào năm 2023.

Biểu diễn vũ điệu Apsara tại Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh. Ảnh: V.L

Lặng lẽ giữ “nghề trong nghề”

Không chỉ những tháng ngày miệt mài với các vai diễn, NSƯT Nguyễn Tấn Đông còn được đồng nghiệp và các nghệ sĩ trẻ yêu mến bởi sự chăm chút đối với vẽ mặt tuồng.

Theo NSƯT Nguyễn Tấn Đông, với tuồng, hóa trang không đơn thuần là làm đẹp cho nhân vật mà là một hệ thống ký hiệu sân khấu đã được định hình qua nhiều thế hệ. Chỉ cần nhìn màu sắc, bố cục khuôn mặt hay kiểu râu, khán giả có thể nhận ra đâu là trung thần, gian thần hay võ tướng. Chẳng hạn, những nhân vật kinh điển như Kim Lân, Đào Tam Xuân, Cao Hoài Đức hay Linh Tá đều có khuôn mẫu hóa trang riêng đã được các thế hệ trước nghiên cứu và lưu giữ.

“Các thầy ngày xưa nghiên cứu kỹ lắm rồi. Bây giờ mình cố giữ cho đúng, cho đẹp là đã khó. Dù vậy, trong quy chuẩn ấy vẫn có dấu ấn riêng của từng nghệ sĩ. Cùng một dạng vai nhưng mỗi người lại có cách xử lý khác nhau tùy theo gương mặt, ánh mắt hay nét cọ khi hóa trang. Mười người diễn Linh Tá thì sẽ có mười nét khác nhau. Cái chung vẫn phải giữ, nhưng cái thần là ở người diễn viên”, NSƯT Nguyễn Tấn Đông lý giải.

Suốt nhiều năm hoạt động nghệ thuật, NSƯT Nguyễn Tấn Đông còn lặng lẽ gìn giữ “nghề trong nghề” - kỹ thuật làm râu hóa trang cho các nhân vật tuồng cổ. Trên sân khấu, anh biến hóa đa dạng nhiều dạng vai bằng bản lĩnh và kỹ thuật biểu diễn. Sau ánh đèn sân khấu, đôi tay ấy lại kiên nhẫn kết từng sợi râu, chăm chút từng chi tiết nhỏ. Bởi với nghệ thuật tuồng, râu không chỉ là đạo cụ mà còn là “ngôn ngữ tạo hình”, góp phần thể hiện khí chất nhân vật: trung hay nịnh, cương hay nhu, chính hay tà.

Theo anh, đạo cụ sân khấu không chỉ phục vụ cho một đêm diễn mà còn gắn với tinh thần và lịch sử của từng nhân vật. “Ông râu dài phải đúng kiểu râu dài, ông võ tướng phải đúng kiểu võ tướng. Không thể lẫn được”, NSƯT Nguyễn Tấn Đông khẳng định.

NGỌC HÀ - TRỌNG HOÀNG

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/yeu-tuong-theo-cach-cua-nguyen-tan-dong-3336917.html