Zohran Mamdani và một chương mới trong lịch sử 'Quả táo lớn'

một ngày trướcBài gốc

Ở tuổi 34, chính trị gia gốc Nam Á này không chỉ là thị trưởng trẻ nhất của “Quả táo lớn” (Big Apple - biệt danh của New York) sau gần 1 thế kỷ, mà còn là biểu tượng cho sự chuyển mình lịch sử: Một nhân vật thuộc thế hệ Millennial, theo đạo Hồi, mang tư duy cấp tiến, chính thức chèo lái con thuyền kinh tế - văn hóa quan trọng bậc nhất thế giới.

Khoảnh khắc lịch sử và hành trình đặc biệt

Lễ nhậm chức của ông Zohran Mamdani tại Tòa Thị chính New York chiều 1/1 không giống bất kỳ tiền lệ nào. Giữa bầu không khí giá lạnh của mùa đông nước Mỹ, hàng nghìn người dân đã đổ về chứng kiến khoảnh khắc mang tính bước ngoặt. Hình ảnh ông Mamdani đặt tay lên 2 cuốn kinh Quran - một của gia đình ông và một được mượn từ Thư viện công cộng New York, từng thuộc sở hữu của nhà lưu trữ da đen lỗi lạc Arturo Schomburg - đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về sự hòa hợp.

Ông Zohran Mamdani đặt tay lên cuốn kinh Quran để tuyên thệ nhậm chức Thị trưởng New York, ngày 1/1. Ảnh: Sunday Guardian

Như bà Hiba Abid, giám tuyển tại Thư viện công cộng New York nhận định: “Đây là sự hội tụ tuyệt vời giữa đức tin, bản sắc và lịch sử của New York”, thông điệp của tân Thị trưởng Mamdani không nhấn mạnh khác biệt tôn giáo, mà phản ánh sự giao thoa lịch sử của các cộng đồng đã cùng định hình New York suốt hơn một thế kỷ. Cách lựa chọn biểu tượng này phù hợp với tinh thần của thành phố: đa dạng, phức hợp nhưng luôn tìm cách dung hòa mọi khác biệt.

Hành trình tiến tới chiếc ghế quyền lực nhất New York của ông Mamdani là một hiện tượng chính trị đặc biệt. Xuất thân là một người nhập cư gốc Ấn Độ, sinh ra tại Uganda, chuyển đến New York từ khi còn nhỏ, Mamdani mang trong mình sự thấu hiểu sâu sắc về đời sống của những tầng lớp lao động bình dân. Trong cuộc bầu cử vừa qua, ông đã giành được hơn 1,1 triệu phiếu bầu - con số kỷ lục kể từ những năm 1960. Đối thủ của ông là những gương mặt kỳ cựu, dày dạn kinh nghiệm chính trường. Tuy nhiên, chiến thắng của ông Mamdani cho thấy một bộ phận lớn cử tri New York mong muốn một phong cách lãnh đạo khác: trẻ hơn, gần gũi hơn và sẵn sàng đặt lại những câu hỏi cốt lõi về cách vận hành thành phố.

Sự hiện diện của các chính khách tầm cỡ và đang có ảnh hưởng mạnh mẽ như Thượng nghị sĩ Bernie Sanders hay Hạ nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez trong buổi lễ không chỉ nhằm chúc mừng, mà còn bảo chứng cho một xu thế chính trị đang trỗi dậy tại các đô thị lớn của Mỹ. Trong bài phát biểu nhậm chức đầy hào sảng, Mamdani cũng khẳng định: "Tôi được bầu chọn với tư cách là một người theo đuổi các giá trị tiến bộ vì dân sinh và tôi sẽ quản trị thành phố theo đúng những nguyên tắc đó. Tôi sẽ không từ bỏ lý tưởng của mình vì nỗi sợ bị coi là cấp tiến".

Phản ứng ban đầu từ giới chính trị, doanh nghiệp và xã hội dân sự vì thế khá đa chiều. Trong khi nhiều tổ chức cộng đồng và các nhóm vận động xã hội coi đây là “khoảnh khắc được nhìn thấy”, thì một số lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư vẫn giữ thái độ thận trọng, chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn về cách tiếp cận điều hành của vị thị trưởng mới. Dù vậy, điểm chung dễ nhận thấy là sự kiện ông Mamdani nhậm chức đã thu hút sự chú ý vượt ra ngoài biên giới nước Mỹ, củng cố vị thế của New York như một “phòng thí nghiệm chính trị” có sức lan tỏa toàn cầu.

Ông Zohran Mamdani thấu hiểu sâu sắc về tầng lớp lao động. Ảnh: Catie Savage

Tại khu vực Nam Á và Trung Đông, sự kiện này được coi là một cột mốc về sự hiện diện của người Hồi giáo trong đời sống công chính tại phương Tây. Bà Shahana Hanif, thành viên Hội đồng thành phố, chia sẻ rằng khoảnh khắc này đã bù đắp cho "sự vắng bóng quá lâu" của cộng đồng người Hồi giáo trong các cấu trúc quyền lực cốt lõi. Trong khi đó, các tờ báo lớn từ London đến Singapore đều nhìn nhận đây là một thí nghiệm chính trị quan trọng: Liệu một lãnh đạo trẻ tuổi với tư duy đổi mới có thể vận hành hiệu quả một bộ máy khổng lồ và phức tạp như New York?

Bài toán quản trị và những kỳ vọng thay đổi

Tuy nhiên, sau ánh hào quang của buổi lễ nhậm chức là một thực tế đầy khắc nghiệt. New York năm 2026 không phải là một thành phố dễ quản lý. Những thách thức về chi phí sinh hoạt đắt đỏ, khủng hoảng nhà ở và sự phân hóa giàu nghèo sâu sắc đang đặt lên vai tân thị trưởng những áp lực nghẹt thở.

Liệu nhà lãnh đạo trẻ tuổi với tư duy đổi mới có thể vận hành hiệu quả một bộ máy khổng lồ và phức tạp như New York? Ảnh: Nitin Mukul/Shruti Ganguly

Thách thức lớn nhất đối với ông Mamdani chính là việc hiện thực hóa chương trình nghị sự "Khả năng chi trả và Sự dồi dào" (Affordability and Abundance). Ông cam kết mang lại dịch vụ chăm sóc trẻ em toàn dân, xe buýt miễn phí và đóng băng giá thuê nhà. Đây là những mục tiêu đòi hỏi nguồn ngân sách khổng lồ. Giáo sư Robert Shapiro từ Đại học Columbia nhận định: "Rào cản lớn nhất đối với Mamdani là năng lực tài chính của bang và sự sẵn lòng hợp tác chính trị của thống đốc. Để có tiền cho xe buýt miễn phí hay chăm sóc trẻ em, ông ấy cần những thay đổi về luật thuế mà quyền quyết định lại nằm ở Albany (thủ phủ bang New York)".

Kế hoạch tăng thuế doanh nghiệp từ 7,25% lên 11,5% để huy động khoảng 9 tỷ USD của ông Mamdani đã khiến giới tinh hoa tài chính tại Phố Wall lo ngại. Một số nhà lãnh đạo doanh nghiệp thậm chí đã đe dọa rời bỏ thành phố. Tuy nhiên, bằng sự khéo léo và thực dụng, ông đã bắt đầu những bước đi hòa giải. Việc ông giữ lại Ủy viên Cảnh sát Jessica Tisch - một người có kinh nghiệm từ chính quyền tiền nhiệm - được giới phân tích tại Bloomberg và The Financial Times đánh giá là một tín hiệu trấn an thị trường và đảm bảo tính liên tục trong vấn đề an ninh công cộng.

Bên cạnh bài toán kinh tế, mối quan hệ với chính quyền liên bang tại Washington cũng là một ẩn số. Dù có những khác biệt sâu sắc về quan điểm chính sách, đặc biệt là trong vấn đề nhập cư, nhưng những tương tác ban đầu giữa Mamdani và tổng thống đương nhiệm cho thấy một tinh thần đối thoại thực dụng. New York cần sự hỗ trợ của liên bang cho hạ tầng và an ninh, trong khi Washington không thể bỏ qua tầm ảnh hưởng của thành phố lớn nhất quốc gia.

Vấn đề an ninh và trật tự xã hội cũng là thước đo quyết định thành bại của nhiệm kỳ này. Ông Mamdani đề xuất thành lập Bộ An ninh cộng đồng, tập trung vào sức khỏe tâm thần và ứng phó khủng hoảng thay vì chỉ dựa vào lực lượng cảnh sát truyền thống. Đây là một cách tiếp cận nhân văn nhưng đầy rủi ro. Chuyên gia chiến lược Howard Wolfson, cựu cố vấn của Thị trưởng Mike Bloomberg, nhận xét trên tờ South China Morning Post: "An ninh công cộng là điều kiện tiên quyết. Nếu người dân cảm thấy an toàn, họ có thể bao dung cho nhiều thách thức khác. Nếu không, mọi chương trình nghị sự khác đều trở nên vô nghĩa".

Sức nặng của kỳ vọng còn đến từ việc ông Mamdani được xem như một "người hàn gắn". Trong một thành phố bị chia rẽ bởi các cuộc biểu tình và căng thẳng sắc tộc, tôn giáo, việc ông cam kết bảo vệ mọi người dân, kể cả những người không bỏ phiếu cho mình, là một thông điệp quan trọng. Việc ông nhanh chóng ký các sắc lệnh hành chính về nhà ở và rà soát đất công ngay trong những giờ đầu nhậm chức cho thấy một sự quyết liệt hành động, thay vì chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu chính trị.

Có thể thấy, ông Zohran Mamdani không chỉ đang lãnh đạo một thành phố, ông đang thực hiện một nhiệm vụ lịch sử: Chứng minh rằng một người nhập cư trẻ tuổi, mang niềm tin tôn giáo thiểu số, có thể dùng sự chân thành và tư duy đổi mới để làm hài hòa những lợi ích đối lập. New York luôn là nơi khởi nguồn của những giấc mơ Mỹ, và với ông Mamdani, giấc mơ đó giờ đây mang gương mặt của sự bao trùm và công bằng xã hội.

Cảm hứng cho thế hệ chính khách mới

Tương lai của New York dưới thời ông Zohran Mamdani vẫn là một trang sách đang viết dở. Có 2 hướng đi chính mà các nhà bình luận quốc tế dự báo. Hướng thứ nhất lạc quan hơn, cho rằng ông Mamdani sẽ trở thành một "Laguardia của thế kỷ 21", người có thể xây dựng một hệ thống phúc lợi đô thị bền vững, biến New York thành hình mẫu cho các thành phố trên khắp thế giới về việc kết hợp giữa cạnh tranh và công bằng xã hội. Ở kịch bản này, sự ủng hộ của tầng lớp lao động và các liên đoàn lao động sẽ là điểm tựa vững chắc để ông vượt qua các rào cản từ giới tài phiệt.

Ông Mamdani vận động tranh cử trước các cử tri là người Hồi giáo gốc Nam Á nhập cư tại New York. Ảnh: New York Times

Hướng thứ hai, mang tính thực tế và thận trọng, dự báo rằng ông Mamdani sẽ phải đối mặt với một cuộc chiến tiêu hao quyền lực giữa các nhóm lợi ích. Trong kịch bản này, ông có thể phải điều chỉnh đáng kể các mục tiêu tham vọng của mình để đổi lấy sự ổn định tài chính cho thành phố.

Tuy nhiên, dù đi theo hướng nào, sự xuất hiện của ông Zohran Mamdani đã thay đổi định nghĩa về quyền lực tại New York. Ông không còn là một "ngôi sao mới nổi" trên chính trường, mà đã trở thành một biểu tượng cho sự trưởng thành của một thế hệ chính trị gia mới tại Mỹ - những người dám mơ lớn và dám hành động để thay đổi số phận của những cộng đồng mà họ đại diện.

“Cuộc thử nghiệm” mang tên Mamdani tại New York sẽ là lời đáp cho câu hỏi: Liệu sự đa dạng và lòng trắc ẩn có thể trở thành công cụ quản trị hiệu quả trong một thế giới đầy biến động? Câu trả lời đó không chỉ quan trọng với New York hay chính trị gia 34 tuổi này, mà còn với nhiều chính khách thế hệ Millennial khác đang muốn tạo ra dấu ấn lịch sử của riêng mình.

Nguyễn Khánh

Nguồn ANTG : https://antg.cand.com.vn/hau-truong/zohran-mamdani-va-mot-chuong-moi-trong-lich-su-qua-tao-lon-i793458/