20 công việc đã tuyệt chủng

3 giờ trướcBài gốc

Sự trỗi dậy của AI khiến thị trường lao động toàn cầu đối mặt nhiều biến động, dự đoán xóa sổ nhiều công việc. Nhưng lịch sử cho thấy đây không phải lần đầu nhân loại chứng kiến sự biến mất của hàng loạt ngành nghề. Trong thời kỳ Cách mạng Công nghiệp, vô số công việc từng quen thuộc với thế hệ trước đã dần lùi vào dĩ vãng khi công nghệ phát triển. Dựa trên danh mục nghề nghiệp năm 1850 của Cục Thống kê Lao động Mỹ và các tư liệu quốc tế, dưới đây là 20 nghề đã tuyệt chủng, theo Business Insider. Ảnh minh họa: @valery_ssem/IG.

“Đồng hồ báo thức” bằng người: Trước khi có báo thức, người lao động Anh - Ireland thuê “người báo thức” (knocker-up) tới gõ cửa hoặc bắn hạt đậu lên cửa sổ để đánh thức họ đúng giờ. Công việc thịnh hành từ đầu thế kỷ 19, chủ yếu do người lớn tuổi đảm nhiệm. Một số vùng công nghiệp ở Anh vẫn còn người làm nghề này tới tận thập niên 1970. Ảnh minh họa: Pexels.

Thợ cắt băng: Khi tủ lạnh chưa xuất hiện, băng được khai thác trực tiếp từ hồ bằng sức người. Một đội thợ có thể thu hoạch tới 1.500 tấn băng mỗi ngày, vận chuyển xuyên bang bằng tàu hỏa. Đầu thế kỷ 20, Mỹ đã từngcó khoảng 90.000 thợ cắt băng. Ảnh: Minnesota Historical Society.

Người xếp ki gỗ: Trước khi máy xếp ki ra đời (1936), các bé trai được thuê để xếp lại ki bowling sau mỗi lượt chơi. Khi máy móc thay thế phần lớn công việc, người vận hành chỉ còn nhiệm vụ xử lý kẹt máy. Ảnh: Library of Congress.

Người gom nông sản đem bán: Ở chợ truyền thống Anh và Mỹ, những người làm nghề này sẽ thu mua rau củ từ nông dân rồi mang ra chợ bán lại. Cách gọi này mất dần sau Nội chiến Mỹ, nhưng để lại dấu ấn trong tiếng Anh, cụm từ “badger someone” (làm phiền, chèo kéo) được cho là xuất phát từ sự dai dẳng của những người làm nghề này. Ảnh: Hennepin County Library.

Người thu hoạch đỉa: Thời y học còn tin vào phương pháp trích máu, đỉa được thu gom từ đầm lầy bằng cách cho ngựa hoặc chính người thu thập lội xuống nước để đỉa bám vào. Những con đỉa này sau đó được bán cho bác sĩ. Năm 1833, dân Pháp sử dụng tới 100 triệu con đỉa. Ảnh minh họa: Sergei L. Loiko/Los Angeles Times.

“Người đào xác”: Để phục vụ giảng dạy y khoa, các trường đại học từng mua thi thể từ những “người đào xác” (resurrectionists) chuyên đào trộm mộ. Nghề này phổ biến ở Anh thế kỷ 18-19 và bị coi là tội ác ghê tởm. Khi tình trạng trộm xác bùng nổ, chính phủ phải cho phép sử dụng thi thể người chết trong trại tế bần để hạn chế nạn đào mộ. Ảnh minh họa: Robert Pohl.

Thợ dọn phân: Ở Anh tiền Victoria, thợ dọn phân (gong farmer hay “nightman”) chuyên dọn hố xí, nhà vệ sinh và hầm chứa chất thải. Công việc nguy hiểm, nặng nhọc nhưng thường được trả công cao. Ảnh minh họa: "London labour and the London poor" (Mayhew, Henry).

Bé trai nạp thuốc súng: Trên các tàu chiến thế kỷ 18-19, những cậu bé 12-14 tuổi có nhiệm vụ chạy nhanh, tiếp thuốc súng cho pháo. Nghề đầy rủi ro, bởi chỉ cần một phát trúng pháo hạm là cả con tàu có thể nổ tung. Ảnh: Library of Congress.

“Máy tính sống”: Trước khi máy tính điện tử xuất hiện, “Human computer” là một chức danh chỉ các “máy tính sống”. Những người này đa phần là nữ, họ tính toán bằng tay cho các dự án khoa học, tiên phong như NASA. Nghề này biến mất dần khi máy tính được đưa vào văn phòng từ thập niên 1970. Ảnh: NASA.

Người “đọc tính cách qua sọ đầu” (Phrenologist): Phrenology (tạm dịch: thuật tướng sọ) từng là trào lưu khoa học sai lầm thế kỷ 19, tin rằng hình dạng hộp sọ quyết định trí tuệ và tính cách. Dù bị bác bỏ, trào lưu này từng ảnh hưởng đến tâm lý học hiện đại. Ảnh minh họa: Frank Dadd.

Người đọc sách cho công nhân: Trong các nhà máy xì gà Cuba và Mỹ, công nhân góp tiền thuê một người đọc báo, tiểu thuyết để giúp họ bớt nhàm chán. Nhiều cuộc đình công đã nổ ra khi doanh nghiệp muốn bỏ vị trí này. Ảnh: Library of Congress.

Thợ sơn giả phong cách Nhật: Thế kỷ 17–18, phương Tây chuộng “japanning”, kỹ thuật mô phỏng lớp sơn mài Nhật Bản lên đồ nội thất. Nghề này từng phát triển thành ngành lớn, nhưng biến mất khi kỹ nghệ sản xuất hiện đại lên ngôi. Ảnh minh họa: @suigenkyo.official/IG.

Người giao sữa: Khi sữa dễ hỏng và tủ lạnh chưa phổ biến, người giao sữa là nhân viên quen thuộc mỗi sáng ở Anh và Mỹ suốt đầu thế kỷ 20. Sự xuất hiện của tủ lạnh khiến dịch vụ này gần như biến mất. Ảnh: Library of Congress.

Thợ vệ sinh ống khói: Đây là công việc nặng nhọc và độc hại khi thợ dễ bị hít phải khói, bỏng, thậm chí ung thư. Nghề này từng rất phổ biến từ châu Âu đến Mỹ. Hiện nay, nó chỉ sống lại ở một số nơi do nhu cầu dùng bếp củi. Ảnh: HPBA Canada.

Thợ sản xuất chì trắng: Chì trắng từng được sản xuất đại trà để làm sơn, khiến công nhân tiếp xúc với chất độc mà không có bảo hộ. Khi tác hại được nhận diện, ngành sản xuất này bị xóa sổ. Ảnh minh họa: Jackson's Art.

Thợ chụp ảnh daguerreotype: Trước phim âm bản và ảnh kỹ thuật số, daguerreotype là công nghệ nhiếp ảnh đầu tiên, phổ biến giữa thế kỷ 19. Khi phương pháp rẻ hơn ra đời, nghề này biến mất chỉ sau vài chục năm. Ảnh minh họa: National Portrait Gallery.

Thợ bắt chuột: Từng là lực lượng quan trọng trong cuộc chiến chống bệnh dịch hạch châu Âu. Một số thành phố như New York hiện vẫn duy trì đội săn chuột hiện đại nhưng nghề truyền thống đã không còn. Ảnh: Library of Congress.

Người dát vàng thủ công: Dùng búa dập vàng thành lá vàng siêu mỏng là một kỹ nghệ từng thịnh hành ở Đức và Italy. Ngày nay, chỉ còn vài nghệ nhân giữ nghề. Ảnh minh họa: Craftsmanship Magazine.

Người thắp đèn đường: Trước đèn điện, việc thắp - dập - bảo trì đèn khí gas là nhiệm vụ của các thợ thắp đèn. Khi điện hóa lan rộng cuối thế kỷ 19, nghề này hầu như biến mất, ngoại trừ vài nơi giữ lại vì giá trị truyền thống. Ảnh: Eman Abdel Salam/FB.

“Cận thần của nhà vệ sinh hoàng gia”: Đây là một trong những vị trí kỳ lạ nhất, công việc của các cận thần là đáp chuyện, ghi chép và phục vụ nhà vua khi ông đi vệ sinh. Theo thời gian, chức vụ trở thành vị trí cố vấn quyền lực trong triều đình Anh, trước khi bị bãi bỏ. Ảnh minh họa: A Advanced Septic.

Như Phương

Nguồn Znews : https://lifestyle.znews.vn/20-cong-viec-da-tuyet-chung-post1631538.html