1. Vì sao những ngày bắt đầu nóng cơ thể dễ ‘nóng trong’?
Khi thời tiết chuyển sang nóng, tình trạng nội nhiệt có thể gia tăng, ảnh hưởng đến tâm và tỳ. Theo ThS. BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh, chế độ ăn uống không hợp lý như nhiều đồ cay nóng, uống ít nước và thức khuya sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng này. Việc thanh nhiệt là cần thiết để duy trì sức khỏe, giúp cơ thể cân bằng và phòng tránh các bệnh lý.
Một số biểu hiện thường gặp của tình trạng nội nhiệt gồm: nổi mụn, nhiệt miệng; táo bón, khô miệng; cảm giác bứt rứt, dễ cáu gắt; nước tiểu vàng, người nóng. Trong giai đoạn này, việc ăn các món canh từ rau củ có tính mát không chỉ giúp bổ sung nước và khoáng chất mà còn hỗ trợ thanh nhiệt, lợi tiểu, giải độc.
Canh rau má giúp thanh nhiệt, giải độc.
2. Một số món canh giúp thanh nhiệt, giải độc
2.1. Canh rau má: Rau má có vị hơi đắng, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, làm hạ hỏa can nhiệt. Đây là loại rau quen thuộc thường được dùng khi cơ thể bị nóng trong hoặc nổi mụn; có thể nấu canh rau má với thịt nạc băm hoặc tôm tươi. Món canh này vừa thanh mát, dễ ăn lại giúp bổ sung nhiều vitamin và khoáng chất.
Cách nấu:
• Nguyên liệu: 1 nắm rau má tươi (100 g), 50 g thịt nạc băm hoặc tôm tươi, gia vị vừa đủ.
• Rau má nhặt bỏ rễ, rửa sạch, cắt khúc.
• Thịt băm hoặc tôm tươi bóc vỏ, ướp chút muối và hành; phi thơm hành, cho tôm hoặc thịt xào săn, đổ nước vào. Khi thịt hoặc tôm gần chín, cho rau má vào nấu khoảng 2–3 phút.
• Nêm gia vị vừa ăn rồi tắt bếp.
Món canh thanh mát, dễ ăn, thích hợp khi cơ thể bị nóng trong.
Canh bí đao giúp giải nhiệt trong những ngày oi nóng.
2.2. Canh bí đao: Bí đao có vị ngọt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, tiêu khát, lợi tiểu và hỗ trợ giải độc. Theo kinh nghiệm dân gian, bí đao còn giúp giảm cảm giác nóng bức, khô miệng khi thời tiết oi nóng. Canh bí đao có thể nấu với tôm khô, thịt băm hoặc xương. Món canh nhẹ, ít dầu mỡ, phù hợp với bữa ăn gia đình trong những ngày bắt đầu nắng nóng.
Cách nấu:
• Nguyên liệu: 200 g bí đao, 50 g tôm tươi hoặc thịt băm, hoặc 200 g xương sườn, hành lá, gia vị.
• Bí đao gọt vỏ, bỏ ruột, cắt miếng vừa ăn.
• Tôm bóc vỏ, rửa sạch, có thể giã hoặc băm nhẹ. Nếu nấu với thịt thì băm hoặc xay nhẹ hoặc xương chần qua nước sôi rồi hầm khoảng 20–30 phút.
• Phi thơm hành, cho tôm hoặc thịt vào xào sơ, thêm nước rồi đun sôi.
• Cho bí đao vào nấu khoảng 5–7 phút đến khi mềm, nêm gia vị và rắc hành lá.
Món canh có vị ngọt nhẹ, giúp giải nhiệt trong những ngày oi nóng.
Canh đậu xanh là món ăn giúp làm mát cơ thể.
2.3. Canh đậu xanh: Đậu xanh có vị ngọt, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, trừ phiền và lợi tiểu. Đây là thực phẩm thường được dùng trong các món ăn giúp làm mát cơ thể; có thể nấu canh đậu xanh với bí đỏ, vừa tạo vị ngọt tự nhiên vừa giúp dễ tiêu hóa. Món canh này đặc biệt phù hợp với người hay bị nóng trong, táo bón nhẹ.
Cách nấu:
• Nguyên liệu: 50 g đậu xanh đã cà vỏ, 100–150 g bí đỏ, gia vị.
• Đậu xanh rửa sạch, ngâm khoảng 30 phút rồi nấu mềm.
• Bí đỏ gọt vỏ, rửa sạch và cắt miếng vừa ăn.
• Khi đậu xanh đã chín, cho bí đỏ vào nấu thêm 5–7 phút.
• Nêm gia vị vừa ăn rồi tắt bếp.
Món canh giúp thanh can, giải nhiệt cơ thể và hỗ trợ tiêu hóa.
Canh mướp thanh nhiệt, nhuận tràng.
2.4. Canh mướp: Mướp có vị ngọt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, nhuận tràng, hỗ trợ tiêu hóa. Trong những ngày nóng, mướp là loại thực phẩm dễ ăn, giúp cơ thể cảm thấy nhẹ nhàng, dễ chịu hơn. Canh mướp thường được nấu với tôm tươi hoặc cua đồng, vừa tăng hương vị vừa bổ sung thêm đạm cho bữa ăn.
Cách nấu:
• Nguyên liệu: 1 quả mướp, 100 g tôm tươi hoặc 200–300 g cua đồng tươi, hành khô, gia vị.
• Mướp gọt vỏ, rửa sạch, cắt lát.
• Tôm bóc vỏ, băm hoặc giã nhẹ. Cua đồng rửa sạch, gỡ bỏ mai, giã hoặc xay, lọc lấy nước.
• Phi thơm hành, cho tôm vào xào sơ rồi thêm nước đun sôi. Nếu nấu với cua, đun nước lọc cua với lửa nhỏ và khuấy nhẹ để cua không bị dính đáy nồi; khi gạch cua nổi lên thì vớt ra trước.
• Cho mướp vào nấu khoảng 3–4 phút, nêm gia vị vừa ăn.
Canh mướp có vị ngọt tự nhiên, rất dễ ăn trong mùa nóng.
Canh atiso thanh nhiệt, mát gan.
2.5. Canh atiso: Atiso được biết đến với tác dụng thanh nhiệt, mát gan, hỗ trợ giải độc và kích thích tiêu hóa. Theo kinh nghiệm dân gian, atiso còn giúp cơ thể giảm cảm giác nóng bức, mệt mỏi khi thời tiết thay đổi. Hoa atiso có thể nấu canh với giò heo, thịt nạc hoặc xương hầm, tạo nên món canh vừa thanh mát vừa bổ dưỡng.
Cách nấu:
• Nguyên liệu: 1–2 bông atiso tươi, 300 g xương heo hoặc giò heo, hoặc 100 g thịt nạc, gia vị.
• Xương rửa sạch, chần qua nước sôi rồi hầm khoảng 30–40 phút. Nếu nấu với thịt thì ướp thịt nạc, phi hành xào thơm rồi đổ nước vào.
• Atiso rửa sạch, cắt làm đôi hoặc làm bốn.
• Khi xương đã mềm, cho atiso vào hầm thêm khoảng 15–20 phút. Nếu nấu với thịt nạc, khi nước sôi vớt bọt rồi cho atiso vào hầm khoảng 15–20 phút.
• Nêm gia vị vừa ăn trước khi tắt bếp.
Món canh vừa thanh mát vừa bổ dưỡng, thích hợp cho những ngày cơ thể mệt mỏi do thời tiết nóng.
3. Lưu ý khi sử dụng các món canh thanh nhiệt
Các món canh thanh mát có lợi cho sức khỏe, tuy nhiên cần sử dụng hợp lý:
• Không nên lạm dụng quá nhiều thực phẩm tính mát nếu cơ thể dễ lạnh bụng, tiêu chảy.
• Nên kết hợp đa dạng thực phẩm để đảm bảo dinh dưỡng.
• Hạn chế ăn quá nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ trong những ngày thời tiết nóng.
• Uống đủ nước, ngủ đủ giấc và duy trì vận động nhẹ nhàng.
Theo ThS. BS. Nguyễn Quang Dương, chế độ ăn uống hợp lý, kết hợp với sinh hoạt điều độ sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn khi thời tiết chuyển sang nóng, hạn chế tình trạng nóng trong và duy trì sức khỏe ổn định.
Xem bài đang được quan tâm:
Hải Long