Ai chiến thắng trong cuộc chiến thuế quan tại Tòa án Mỹ?

3 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa của Victoria Sunday/The Daily Beast/Getty Images

Quyết định gây chấn động này được đưa ra chỉ vài tuần trước khi Tổng thống Donald Trump dự kiến có cuộc gặp thượng đỉnh kéo dài ba ngày với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào ngày 31/3. Các nội dung trọng tâm của hội nghị bao gồm thương mại, công nghệ và vấn đề Đài Loan, vốn là những điểm nóng định hình quan hệ song phương trong nhiệm kỳ còn lại của nhà lãnh đạo Mỹ.

Tòa án bác bỏ công cụ thuế quan chủ lực

Thuế quan vốn là công cụ đàm phán kinh tế quen thuộc của ông Trump. Tuy nhiên, trong phán quyết hôm thứ Sáu, các thẩm phán Tòa án Tối cao cho rằng ông đã vượt quá thẩm quyền khi viện dẫn Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) để áp đặt mức thuế diện rộng đối với gần như toàn bộ các đối tác thương mại, bao gồm cả Trung Quốc.

Ngay sau đó, Nhà Trắng nhanh chóng tìm cách tái áp thuế toàn cầu ở mức 15% dựa trên một đạo luật thương mại khác. Tuy nhiên, biện pháp này chỉ có hiệu lực tạm thời và phải được Quốc hội phê chuẩn trong vòng 150 ngày.

Trong khi nhiều quốc gia chờ đợi sự rõ ràng về tác động của mức thuế mới, Trung Quốc dường như là một trong những bên hưởng lợi lớn nhất từ việc thu hẹp khoảng cách thuế quan. Phán quyết của Tòa án cũng làm suy giảm một trong những đòn bẩy quan trọng nhất của Washington trong đàm phán với Bắc Kinh.

Hồ Tích Tiến, cựu Tổng biên tập tờ báo nhà nước Global Times nhận định trên mạng xã hội rằng, trong thế cân bằng mong manh hiện nay, “ông Trump đã mất một quân bài, trong khi Trung Quốc vẫn giữ nguyên các quân bài của mình”.

Đòn bẩy ngày càng "nặng ký" của Bắc Kinh

Kể từ khi ông Donald Trump phát động cuộc chiến thương mại đầu tiên năm 2018, Trung Quốc đã chủ động giảm thiểu tác động của các vòng thuế quan tiếp theo. Bắc Kinh đa dạng hóa nguồn nhập khẩu nông sản như ngô và đậu tương, đồng thời đáp trả các mức thuế mới của Mỹ bằng việc áp thuế lên toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ.

Năm ngoái, Trung Quốc ghi nhận mức thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD nhờ chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường khác - dấu hiệu cho thấy khả năng thích ứng ngày càng cao của nền kinh tế này.

Trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc tích cực đàm phán các gói thương mại và đầu tư trị giá hàng trăm tỷ USD để đổi lấy mức thuế thấp hơn từ Washington, vị thế cường quốc xuất khẩu của Trung Quốc cho phép nước này duy trì lập trường cứng rắn và sẵn sàng đáp trả.

Bên cạnh thuế quan, Bắc Kinh còn sử dụng một công cụ gây sức ép khác: hạn chế xuất khẩu đất hiếm và nam châm - các vật liệu thiết yếu cho sản xuất điện tử, ô tô và cả vũ khí hiện đại như tiêm kích F-35 Lightning II. Trung Quốc hiện chiếm ưu thế trong khâu chế biến đất hiếm toàn cầu, tạo lợi thế chiến lược đáng kể.

Ngày 26/2, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết đang tiến hành đánh giá toàn diện phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ và sẽ theo dõi sát mọi biện pháp thay thế mà chính quyền Trump có thể triển khai, đồng thời khẳng định sẽ bảo vệ lợi ích quốc gia.

“Thực tế đã nhiều lần cho thấy hợp tác mang lại lợi ích cho cả hai bên, trong khi đối đầu gây tổn hại cho cả hai”, tuyên bố của bộ này nêu rõ, đồng thời kêu gọi Mỹ dỡ bỏ các mức thuế đơn phương.

Bên được lợi lớn nhất

Theo ông Julian Evans-Pritchard, Trưởng bộ phận kinh tế Trung Quốc tại Capital Economics, dù các mức thuế mới giúp giảm gánh nặng cho nhiều nền kinh tế châu Á, “người chiến thắng lớn nhất vẫn là Trung Quốc”. Khoảng cách thuế quan giữa Trung Quốc và các nước trong khu vực đã được thu hẹp đáng kể.

Các nhà kinh tế của Morgan Stanley ước tính mức thuế bình quân gia quyền áp lên hàng hóa Trung Quốc có thể giảm từ 32% xuống còn 24%.

Dù chính quyền Tổng thống Trump có thể tìm kiếm những cơ sở pháp lý khác như cáo buộc hành vi thương mại không công bằng hoặc viện dẫn lý do an ninh quốc gia để tiếp tục áp thuế, giới phân tích nhận định đỉnh điểm thuế quan đối với châu Á có thể đã qua.

Trong bối cảnh đó, cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình tại Bắc Kinh được đánh giá có thể định hình quan hệ Mỹ - Trung trong phần còn lại của nhiệm kỳ. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng, “thỏa thuận đình chiến thương mại” giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn hết sức mong manh.

Tại Trung Quốc, giới học giả và bình luận viên coi phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ là một đòn giáng mạnh vào chương trình nghị sự thương mại của ông Trump. Một số ý kiến cho rằng, chính quyền Mỹ có thể đối mặt với làn sóng yêu cầu hoàn thuế từ các doanh nghiệp đã nộp thuế kể từ năm ngoái.

Chuyên gia thương mại Thôi Phàm nhận định, Bắc Kinh có thể cân nhắc điều chỉnh các biện pháp đáp trả nếu Mỹ thực sự hạ thuế, song cũng để ngỏ khả năng triển khai biện pháp tương ứng nếu Washington áp đặt các mức thuế mới bằng công cụ pháp lý khác.

Trong bối cảnh tương quan quyền lực dường như nghiêng về Bắc Kinh, cuộc gặp thượng đỉnh cuối tháng 3 tới không chỉ là phép thử cho chiến lược thương mại của ông Trump mà còn là thời điểm then chốt định đoạt cục diện cạnh tranh Mỹ - Trung trong giai đoạn mới.

Quỳnh Vũ

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/ai-chien-thang-trong-cuoc-chien-thue-quan-tai-toa-an-my-10407589.html