Khi Tổng thống Donald Trump quyết theo đuổi thuế đối ứng

4 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Donald Trump cảnh báo các nước không được rút khỏi các thỏa thuận thương mại đàm phán với Mỹ

Thuế quan - từ công cụ kinh tế thành đòn bẩy địa chính trị

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố theo đuổi đến cùng chính sách “thuế đối ứng” trong bối cảnh Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ cơ sở pháp lý cho loạt thuế khẩn cấp đã tạo nên một bước ngoặt mới trong cuộc tranh luận về quyền lực hành pháp, tương lai thương mại toàn cầu và vai trò của nước Mỹ trong trật tự kinh tế quốc tế. Quyết tâm “mạnh tay” với các đối tác nếu họ rút lui khỏi các thỏa thuận thương mại không chỉ là thông điệp cứng rắn về kinh tế mà còn là lời khẳng định rằng thuế quan vẫn là quân bài át chủ lực trong chiến lược đối nội và đối ngoại của ông chủ Nhà Trắng.

Ngay từ nhiệm kỳ đầu, Tổng thống Donald Trump đã xem thuế quan không đơn thuần là biện pháp điều chỉnh cán cân thương mại, mà là công cụ tái định hình quan hệ quyền lực giữa Mỹ và các đối tác. Theo ông, thâm hụt thương mại là biểu hiện của sự “bất công” mà Washington phải gánh chịu suốt nhiều thập niên. Vì vậy, việc áp thuế cao dựa theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) được coi như cách buộc các quốc gia khác phải nhượng bộ, mở cửa thị trường hoặc tăng đầu tư vào Mỹ. Thế nhưng, phán quyết của Tòa án Tối cao khẳng định IEEPA không trao quyền áp thuế rộng rãi cho Tổng thống, về mặt pháp lý đã chặn đứng một công cụ chính sách đối nội và đối ngoại quan trọng của Tổng thống Donald Trump. Vì thế, phản ứng gần như tức thì của ông là chuyển sang vận dụng Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp mức thuế 10%, rồi nâng lên 15%. Điều này cho thấy ý chí chính trị của chủ Nhà trắng không hề suy giảm, trái lại còn được củng cố thêm bằng tuyên bố sẽ tìm mọi cơ sở pháp lý khác, từ Điều khoản 232 đến 301, để duy trì sức ép thuế quan. Điều này phản ánh thực tế rằng, trong chiến lược của Tổng thống Donald Trump, thuế đối ứng không phải giải pháp tình thế mà là trụ cột dài hạn.

Với cảnh báo các quốc gia không được rút lui khỏi các thỏa thuận thương mại sau khi có phán quyết của Tòa án Tối cao, Tổng thống Donald Trump dường như muốn gửi đồng thời hai thông điệp. Thứ nhất, ông muốn ngăn chặn làn sóng tái đàm phán hoặc rút lui khỏi các thỏa thuận đã đạt được. Thứ hai, ông muốn chứng minh rằng quyền lực của Nhà Trắng trong lĩnh vực thương mại vẫn còn nguyên giá trị. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ, phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đã phần nào làm suy yếu vị thế mặc cả của ông Donald Trump. Nếu trước đây các đối tác tin rằng Nhà Trắng có thể đơn phương áp thuế diện rộng dựa trên tình trạng “khẩn cấp”, thì nay họ hiểu rằng quyền lực đó có giới hạn. Điều này mở ra khả năng các nước sẽ cứng rắn hơn trên bàn đàm phán. Chính vì vậy, lời cảnh báo “cao hơn nhiều và tệ hơn” mà Tổng thống Donald Trump đưa ra không chỉ là phản ứng tức thời mà còn là nỗ lực tái thiết lập yếu tố răn đe. Ông muốn chứng minh rằng, dù mất một công cụ pháp lý, ông vẫn còn nhiều “vũ khí” khác trong tay.

Thắng - thua trong cục diện mới

Dù sao, phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ và việc tái cấu trúc chính sách thuế đã tạo ra những thay đổi đáng kể. Các nền kinh tế từng chịu thuế cao như Trung Quốc, Ấn Độ hay Brazil được hưởng lợi khi mức thuế trung bình giảm. Brazil thậm chí được đánh giá là nước hưởng lợi lớn nhất về mức giảm tương đối. Trong khi đó, những quốc gia từng ở mức 10% nay phải đối mặt với mức 15%, như

Australia hay Anh, lại rơi vào thế bất lợi hơn. Với Trung Quốc, việc bãi bỏ một số mức thuế liên quan đến fentanyl cũng làm giảm tổng gánh nặng. Tuy nhiên, tổng thể quan hệ thương mại Mỹ - Trung vẫn chịu tác động từ các mức thuế khác còn hiệu lực. Thuế quan vì thế không biến mất, mà chỉ thay đổi cấu trúc.

Tại châu Á, nhiều nền kinh tế như Thái Lan, Malaysia… được “dễ thở” hơn trong ngắn hạn. Song sự dễ thở này có thể chỉ là tạm thời nếu chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục mở các cuộc điều tra theo Điều khoản 301 và áp thuế theo ngành. Điều đó cho thấy môi trường thương mại toàn cầu vẫn đầy bất định. Một khía cạnh đáng chú ý là tác động đối với các đồng minh truyền thống. Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc - những đối tác an ninh chiến lược - đều phải cân nhắc giữa lợi ích kinh tế và quan hệ chính trị với Washington. Khi mức thuế đồng loạt 15% được áp dụng, “sân chơi” phần nào được thiết lập lại, nhưng đồng thời cũng xóa bỏ lợi thế tương đối của một số nước.

Việc Nghị viện châu Âu hoãn bỏ phiếu về thỏa thuận thương mại với Mỹ cho thấy tâm lý thận trọng gia tăng. Các quốc gia từng ký thỏa thuận với mức thuế cao hơn 15% có thể đặt câu hỏi liệu họ có nên đàm phán lại. Sự thiếu chắc chắn trong quá trình phê chuẩn nội bộ của các nước càng khiến tình hình phức tạp. Trong bối cảnh đó, cảnh báo của Tổng thống Donald Trump mang tính phòng ngừa nhằm ngăn chặn làn sóng “xét lại” khi một công cụ quan trọng của ông có dấu hiệu suy giảm hiệu lực.

Theo các chuyên gia, nhìn về kinh tế, thuế đối ứng của chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể tạo nguồn thu ngân sách và bảo vệ một số ngành sản xuất nội địa. Song nó cũng có thể làm tăng chi phí nhập khẩu, đẩy giá tiêu dùng lên cao và làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp Mỹ, đặc biệt là các công ty phụ thuộc vào linh kiện và nguyên liệu nhập khẩu, có thể chịu áp lực lớn. Với quốc tế, chính sách thuế mạnh tay có thể thúc đẩy xu hướng đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào Mỹ. Nếu các đối tác của Mỹ cảm thấy môi trường thương mại quá bất định, họ có thể tăng cường liên kết với nhau thay vì dựa vào thị trường Mỹ.

Các chuyên gia cũng cho rằng, không thể tách rời chính sách thuế của Tổng thống Donald Trump khỏi yếu tố chính trị nội địa. Thông điệp cứng rắn về thương mại thường nhận được sự ủng hộ của những cử tri lo ngại về mất việc làm và cạnh tranh từ nước ngoài. Việc thể hiện quyết tâm theo đuổi tới cùng sắc thuế này bất chấp phán quyết của Tòa án Tối cao có thể củng cố hình ảnh của ông Donald Trump như một nhà lãnh đạo “không lùi bước”. Tuy nhiên, nếu thuế quan dẫn đến biến động thị trường, lạm phát gia tăng hoặc phản ứng trả đũa từ các đối tác lớn, cái giá chính trị mà Tổng thống Donald Trump cũng như đảng Cộng hòa của ông phải trả cũng không nhỏ.

Trong một thế giới ngày càng liên kết, thuế quan có thể tạo ra lợi thế ngắn hạn, nhưng về dài hạn, sự ổn định và tính dự đoán được của chính sách mới là yếu tố quyết định. Thuế đối ứng vì thế không chỉ là vấn đề kinh tế, mà là phép thử đối với vai trò của Mỹ dưới chính quyền Tổng thống Donald Trump trong trật tự thương mại quốc tế đang biến động mạnh mẽ.

Hoàng Tuấn

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/khi-tong-thong-donald-trump-quyet-theo-duoi-thue-doi-ung-post638940.antd