Ai thực sự cần bổ sung viên dầu cá?

4 giờ trướcBài gốc

Viên dầu cá là một trong những thực phẩm chức năng phổ biến nhất hiện nay. Sản phẩm này chứa axit béo omega-3, chủ yếu là EPA (eicosapentaenoic acid) và DHA (docosahexaenoic acid), được cho là có lợi cho tim mạch, não bộ và tình trạng viêm trong cơ thể. Tuy nhiên, việc bổ sung dầu cá không nên dựa trên xu hướng mà cần căn cứ vào nhu cầu thực tế của từng người.

Nội dung

1. Dầu cá có tác dụng gì?

2. Những ai thực sự nên cân nhắc bổ sung dầu cá?

2.1 Người có triglyceride máu cao nên bổ sung dầu cá

2.2 Một số bệnh nhân có bệnh tim mạch

2.3 Người hầu như không ăn cá

3. Ai không nhất thiết phải dùng viên dầu cá?

3.1 Người khỏe mạnh, ăn cá đều đặn

3.2 Người kỳ vọng cải thiện trí nhớ nhanh chóng

4. Một số lưu ý khi dùng dầu cá

1. Dầu cá có tác dụng gì?

Dầu cá được chiết xuất từ các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi. Thành phần chính là EPA và DHA – hai axit béo omega-3 chuỗi dài có vai trò trong cấu trúc màng tế bào, điều hòa phản ứng viêm và hỗ trợ chức năng tim mạch.

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), omega-3 có tác dụng làm giảm nồng độ triglyceride trong máu. Triglyceride là một dạng chất béo trong máu; khi tăng cao sẽ làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp và góp phần vào nguy cơ bệnh tim mạch.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng omega-3 từ thực phẩm tự nhiên và từ viên nang không hoàn toàn giống nhau về tác động sinh học. Cá nguyên con ngoài EPA và DHA còn cung cấp protein, vitamin D, selen và các vi chất khác có lợi cho sức khỏe. Thực phẩm chức năng không thể thay thế hoàn toàn giá trị dinh dưỡng của thực phẩm tự nhiên.

Việc bổ sung dầu cá không nên dựa trên xu hướng mà cần căn cứ vào nhu cầu thực tế của từng người.

2. Những ai thực sự nên cân nhắc bổ sung dầu cá?

2.1 Người có triglyceride máu cao nên bổ sung dầu cá

Đây là nhóm có bằng chứng rõ ràng nhất về lợi ích. Nhiều nghiên cứu cho thấy bổ sung omega-3 liều cao (thường từ 2–4g/ngày EPA+DHA) có thể giúp giảm đáng kể triglyceride ở người tăng cao.

Một số chế phẩm omega-3 theo đơn đã được phê duyệt tại nhiều quốc gia để điều trị tăng triglyceride nặng. Đáng chú ý, thử nghiệm lâm sàng lớn REDUCE-IT sử dụng EPA tinh khiết liều cao cho thấy giảm nguy cơ biến cố tim mạch ở nhóm bệnh nhân nguy cơ cao. Tuy nhiên, kết quả này áp dụng cho thuốc kê đơn, không phải cho các viên dầu cá không kê đơn sử dụng tùy ý.

Vì vậy, người có triglyceride cao nên được bác sĩ đánh giá, chỉ định liều phù hợp và theo dõi xét nghiệm định kỳ.

2.2 Một số bệnh nhân có bệnh tim mạch

Ở bệnh nhân đã được chẩn đoán bệnh tim mạch, đặc biệt có rối loạn lipid máu đi kèm, bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung omega-3 trong một số trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, đây không phải khuyến cáo thường quy cho tất cả bệnh nhân tim mạch.

Các hướng dẫn điều trị tim mạch gần đây nhấn mạnh rằng kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol LDL, bỏ thuốc lá và duy trì vận động vẫn là nền tảng chính trong phòng ngừa biến cố tim mạch.

2.3 Người hầu như không ăn cá

Khuyến cáo dinh dưỡng hiện nay thường đề nghị ăn cá béo ít nhất 2 lần mỗi tuần. Nếu chế độ ăn không có cá hoặc rất ít thực phẩm chứa omega-3, có thể cân nhắc bổ sung với liều vừa phải. Tuy nhiên, giải pháp ưu tiên vẫn là cải thiện chế độ ăn: Tăng cường cá, các loại hạt, dầu thực vật giàu omega-3. Thực phẩm chức năng chỉ nên xem là biện pháp bổ sung khi không thể đáp ứng đủ qua ăn uống.

3. Ai không nhất thiết phải dùng viên dầu cá?

3.1 Người khỏe mạnh, ăn cá đều đặn

Ở người trưởng thành khỏe mạnh, ăn cá 2–3 lần mỗi tuần, không có rối loạn lipid máu và không có yếu tố nguy cơ tim mạch đáng kể, lợi ích bổ sung từ viên dầu cá là hạn chế. Một số nghiên cứu lớn do chính phủ tài trợ tại Mỹ cho thấy việc bổ sung omega-3 thường xuyên ở người khỏe mạnh không làm giảm đáng kể nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc tử vong do tim mạch. Điều này cho thấy thực phẩm chức năng không phải là biện pháp phòng ngừa chung cho toàn bộ dân số.

3.2 Người kỳ vọng cải thiện trí nhớ nhanh chóng

Omega-3 thường được quảng cáo là giúp tăng cường trí nhớ hoặc giảm căng thẳng. Tuy nhiên, các nghiên cứu về chức năng nhận thức cho kết quả không đồng nhất. Nếu có lợi ích, tác động thường nhỏ và cần thời gian dài. Omega-3 không phải là chất kích thích, không có tác dụng tức thì trong vài ngày hoặc vài tuần. Do đó, không nên đặt kỳ vọng quá mức vào hiệu quả ngắn hạn.

4. Một số lưu ý khi dùng dầu cá

- Dầu cá nhìn chung an toàn khi dùng ở liều khuyến cáo. Tuy nhiên, liều cao có thể làm tăng nguy cơ chảy máu do ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu.

- Người đang sử dụng thuốc chống đông (như warfarin, DOAC) hoặc thuốc kháng kết tập tiểu cầu (như aspirin, clopidogrel) cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung.

- Tác dụng phụ thường gặp gồm ợ chua, đầy bụng, buồn nôn nhẹ, vị tanh sau khi uống. Những triệu chứng này thường không nghiêm trọng nhưng có thể gây khó chịu.

- Chất lượng sản phẩm cũng là vấn đề cần lưu ý. Thực phẩm chức năng không phải lúc nào cũng được kiểm soát chặt như thuốc kê đơn. Người tiêu dùng nên chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm nghiệm về độ tinh khiết và hàm lượng.

- Trước khi quyết định bổ sung dầu cá, người dân nên kiểm tra mỡ máu, đặc biệt là triglyceride. Xét nghiệm lipid máu đơn giản có thể giúp xác định nhu cầu thực sự.

Trong nhiều trường hợp, cải thiện lối sống mang lại hiệu quả rõ rệt hơn như: Giảm chất béo bão hòa và đường tinh luyện; tăng rau xanh, cá, ngũ cốc nguyên hạt; tập thể dục ít nhất 150 phút/tuần; duy trì cân nặng hợp lý; ngủ đủ giấc… Đây là những biện pháp có bằng chứng rõ ràng trong phòng ngừa bệnh tim mạch.

Dầu cá có thể mang lại lợi ích cho một số nhóm cụ thể như người tăng triglyceride máu, một số bệnh nhân tim mạch hoặc người ít ăn cá. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần bổ sung. Việc sử dụng nên dựa trên đánh giá cá nhân, xét nghiệm và tư vấn của bác sĩ. Thực phẩm chức năng không thay thế được chế độ ăn cân bằng và lối sống lành mạnh. Đầu tư cho thực phẩm tươi, cá béo và thói quen sinh hoạt khoa học vẫn là nền tảng quan trọng trong bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.

Mời độc giả xem thêm:

DS. Hương Giang

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/ai-thuc-su-can-bo-sung-vien-dau-ca-169260224155212249.htm