Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3, cho biết các món từ nếp như bánh chưng, xôi gấc, xôi đậu thường chiếm vị trí chủ đạo trong dịp Tết. Song, đồ nếp có thể gây đầy bụng, khó tiêu, nhất là khi ăn quá nhiều hoặc dùng vào thời điểm không phù hợp.
Theo ghi nhận thực tế lâm sàng, sau Tết, nhiều người gặp tình trạng chướng bụng, nặng bụng, ăn kém ngon, táo bón hoặc ợ hơi. Trong đó, việc tiêu thụ nhiều đồ nếp là một yếu tố phổ biến.
Giải thích về cơ chế này, bác sĩ cho biết gạo nếp chứa hàm lượng amylopectin cao – một dạng tinh bột có cấu trúc phân nhánh phức tạp, khiến quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn so với gạo tẻ.
Khi vào dạ dày, đồ nếp dễ tạo khối dính, làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, từ đó gây cảm giác no lâu và đầy bụng.
Bên cạnh đó, bánh chưng và nhiều món nếp ngày Tết thường kết hợp với thịt mỡ, đậu xanh, gia vị đậm, làm tăng thêm gánh nặng cho hệ tiêu hóa. Việc ít vận động trong dịp lễ cũng khiến nhu động ruột giảm, khiến tình trạng khó tiêu càng rõ rệt.
Các chuyên gia khuyến cáo, người mắc bệnh lý dạ dày – tá tràng, trào ngược dạ dày – thực quản, viêm đại tràng, rối loạn tiêu hóa nên hạn chế đồ nếp. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có chức năng tiêu hóa kém hoặc đang trong giai đoạn bệnh cấp tính cũng không nên ăn nhiều.
Ngoài ra, người thừa cân, béo phì hoặc mắc bệnh chuyển hóa như đái tháo đường cần kiểm soát khẩu phần, do đồ nếp giàu năng lượng, có thể làm tăng đường huyết và tích mỡ nếu sử dụng quá mức.
Bác sĩ lưu ý, không cần kiêng hoàn toàn đồ nếp, nhưng nên sử dụng với lượng vừa phải. Mỗi lần chỉ nên ăn một phần nhỏ, tránh ăn dồn nhiều bánh chưng hoặc nhiều đĩa xôi trong cùng một bữa. Không nên ăn đồ nếp vào buổi tối muộn hoặc khi bụng đang no.
Khi dùng, nên kết hợp với rau xanh, dưa quả ít mặn và uống đủ nước để giảm cảm giác nặng bụng. Sau bữa ăn, nên vận động nhẹ như đi bộ thay vì ngồi hoặc nằm ngay.
Với người dễ đầy bụng, có thể dùng thêm các món thanh nhẹ, ấm nóng hoặc uống trà gừng, trà vỏ quýt sau ăn để hỗ trợ tiêu hóa. Theo các chuyên gia, đồ nếp không phải thực phẩm có hại, song cần kiểm soát liều lượng và thời điểm sử dụng, đặc biệt trong những ngày Tết có chế độ ăn uống nhiều và kéo dài.
(theo Nhandan)