Bài 5 - Để công nghiệp văn hóa trở thành trụ cột phát triển kinh tế

2 giờ trướcBài gốc

Biển Nha Trang rất đẹp, được đánh giá rất phù hợp cho nhiều bối cảnh phim

- PV: Thưa ông, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định văn hóa phải đặt ngang hàng với kinh tế. Đối với một địa phương vốn có thế mạnh vượt trội về du lịch biển như Khánh Hòa, việc 'đánh thức' các trầm tích văn hóa nghìn năm để chuyển mình thành một đô thị di sản văn hóa và sinh thái đẳng cấp quốc tế đang được tỉnh cụ thể hóa bằng những bước đi đột phá nào để không còn xem văn hóa là yếu tố 'phụ trợ' cho kinh tế?

- Ông Nguyễn Long Biên: Để văn hóa thực sự là nguồn lực nội sinh, động lực cho sự phát triển và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội tại Khánh Hòa, cần thống nhất nhận thức một số nội dung chủ yếu sau:

Một là, văn hóa là nền tảng toàn diện của sự phát triển của tỉnh, Khánh Hòa không chỉ coi văn hóa là nền tảng tinh thần mà phải nâng lên thành nền tảng toàn diện, song song với kinh tế biển, du lịch và công nghiệp. Với lợi thế di sản văn hóa phong phú, văn hóa phải trở thành trụ cột quan trọng để xây dựng tỉnh thành cực tăng trưởng, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc trung ương với du lịch biển đẳng cấp quốc tế.

Ông Nguyễn Long Biên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Khánh Hòa

Hai là, văn hóa là nguồn lực nội sinh và động lực phát triển bền vững của tỉnh. Văn hóa phải được xem là sức mạnh nội sinh mạnh mẽ, khơi dậy khát vọng phát triển, bản lĩnh, sáng tạo của con người Khánh Hòa - vùng đất anh hùng, năng động, mến khách. Phát triển công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn, gắn chặt với du lịch, góp phần nâng cao GRDP, tạo việc làm và sinh kế bền vững cho người dân.

Ba là, văn hóa phải thấm sâu vào mọi lĩnh vực đời sống và phát triển của Khánh Hòa. Văn hóa không chỉ dừng ở di sản, lễ hội mà phải thấm sâu vào chính sách du lịch, quy hoạch đô thị, sản xuất kinh doanh, giáo dục chuyển đổi số và đời sống hàng ngày. Bên cạnh đó, xây dựng môi trường văn hóa văn minh, thân thiện, mến khách, hiền hòa, hạnh phúc - thương hiệu đặc trưng của con người Khánh Hòa.

Bốn là, xây dựng con người Khánh Hòa phát triển toàn diện, tập trung phát huy giá trị cốt lõi và xây dựng hệ giá trị văn hóa Khánh Hòa tiên tiến, đậm đàn bản sắc.

Năm là, đổi mới tư duy, thống nhất hành động và hoàn thiện thể chế tại địa phương, trong đó tập trung vào việc đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút đầu tư vào công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa bền vững, hoàn thiện cơ chế chính sách đặc thù cho Khánh Hòa. Đồng thời huy động nguồn lực nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng và hợp tác quốc tế, tăng cường chuyển đổi số, bảo tồn di sản gắn với phát triển.

Du khách quốc tế tham quan không gian triển lãm ảnh tại Khánh Hòa

Xác định phát triển công nghiệp văn hóa; chuyển đổi số toàn diện lĩnh vực văn hóa; xây dựng và lan tỏa hệ giá trị con người, vùng đất Khánh Hòa là ba nội dung trọng tâm về phát triển văn hóa giai đoạn 2026 - 2030 và trong thập niên nâng tầm phát triển. Mục tiêu cụ thể như sau:

Đến năm 2030:100% cấp xã có thiết chế văn hóa, nhà văn hóa, trung tâm thể thao hoặc điểm sinh hoạt cộng đồng; trên 90% thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở hoạt động hiệu quả.

Đến năm 2028: Hoàn thành số hóa 100% di tích được xếp hạng; trong năm 2027 hoàn thành cơ sở dữ liệu số nền tảng về di sản văn hóa trên địa bàn toàn tỉnh. 100% cơ sở giáo dục phổ thông triển khai giáo dục văn hóa, nghệ thuật và di sản văn hóa địa phương.

Mức chi ngân sách hàng năm cho sự nghiệp văn hóa cao hơn mức chi bình quân của cả nước; có các chính sách ưu đãi về văn hóa ngang bằng hoặc trên mức bình quân chung của cả nước. Các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 4-5% GRDP; hình thành 3 đến 5 sản phẩm, thương hiệu văn hóa đặc trưng có tầm quốc gia và quốc tế.

Điệu múa Apsara được trình diễn trên sân khấu Quảng trường 2/4, tỉnh Khánh Hòa

Duy trì, nâng cao chất lượng các lễ hội truyền thống, liên hoan văn hóa nghệ thuật, thi đấu thể thao đặc trưng của tỉnh, Festival Biển Khánh Hòa, Lễ hội Nho - Vang, Lễ hội Vịnh ánh sáng quốc tế, Giải bơi biển “Sea Star Nha Trang Bay” tỉnh Khánh Hòa, Giải lướt ván diều quốc tế Khánh Hòa. Xây dựng Khánh Hòa trở thành trung tâm thể thao biển - Lễ hội văn hóa biển quốc gia và quốc tế.

Bảo vệ, phát huy hiệu quả các di sản văn hóa phi vật thể gắn với phát triển du lịch bền vững đã được UNESCO ghi danh như Nghệ thuật Bài chòi Trung bộ Việt Nam, Đờn ca tài tử Nam Bộ, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm, các di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia: Lễ hội Tháp Bà Pô Nagar Nha Trang, Lễ hội Cầu Ngư, Lễ hội Yến Sào, Tri thức khai thác và chế biến Yến sào Khánh Hòa, Tri thức khai thác và chế biến Trầm hương ở Khánh Hòa, Lễ bỏ mả của người Raglay, Lễ hội Katê của người Chăm…

Xây dựng hồ sơ đề nghị Bộ VHTTDL đề xuất Thủ tướng Chính phủ đệ trình UNESCO xem xét đưa di sản văn hóa Thực hành nghi lễ tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Biểu diễn nghệ thuật phục vụ du khách

Đến năm 2045:Công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trở thành trụ cột phát triển bền vững,đóng góp tối thiểu 7% GRDP hằng năm; năm 2045 đóng góp tối thiểu 10% GRDP.Nâng cấp các sự kiện, lễ hội: Festival Biển Nha Trang - Khánh Hòa, Lễ hội Vịnh ánh sáng quốc tế, Giải bơi biển quốc tế “Sea Star Nha Trang Bay” tỉnh Khánh Hòa, Giải lướt ván diều quốc tế trở thành sự kiện văn hóa, thể thao gắn với thương hiệu văn hóa Khánh Hòa mang tầm vóc quốc tế.

Hình thành ít nhất 06 liên hoan, lễ hội, chương trình nghệ thuật, thể dục thể thao (do tỉnh chủ trì tổ chức hoặc do doanh nghiệp đầu tư, xã hội hóa) mang thương hiệu Khánh Hòa quy mô khu vực và quốc tế: Liên hoan các Vịnh đẹp thế giới, Giải bóng chuyền bãi biển quốc tế, Liên hoan Múa quốc tế, Liên hoan Điện ảnh quốc tế về du lịch khu vực Châu Á - Thái Bình Dương…

Xây dựng Trung tâm biểu diễn nghệ thuật và thực hành trình diễn đương đại có tầm cỡ khu vực và quốc tế (trên cơ sở phát triển từ Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh) với các chương trình biểu diễn nghệ thuật mang đậm màu sắc văn hóa Khánh Hòa.

Làm gì để gốm Chăm đến với bạn bè quốc tế là câu hỏi lớn được đặt ra

Xây dựng Bảo tàng tổng hợp tỉnh Khánh Hòa trở thành công trình điểm nhấn về kiến trúc tạo điểm đến cho người dân, du khách thụ hưởng văn hóa là cầu nối văn hóa kết nối hiện tại với quá khứ, quảng bá về tỉnh Khánh Hòa.

- PV: Nghị quyết 80 được kỳ vọng là bệ phóng vững chắc cho sự phát triển bền vững. Ông đánh giá thế nào về tác động của quyết sách này đối với việc định vị lại thương hiệu xứ Trầm Hương trên bản đồ thế giới? Liệu đây có phải là chìa khóa để Khánh Hòa giải quyết bài toán hài hòa giữa bảo tồn các giá trị di sản đặc trưng với tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế thần tốc hiện nay?

- Ông Nguyễn Long Biên: Nghị quyết 80 được kỳ vọng là bệ phóng chiến lược vững chắc, vì đưa ra được những chuyển biến nhận thức và cơ chế mạnh mẽ khi xác lập văn hóa là trụ cột và nguồn lực nội sinh. Tỉnh đã ban hành Chương trình hành động triển khai Nghị quyết 80, trong đó tập trung vào 08 nhóm nhiệm vụ, giải pháp, bao gồm:

(1) Đổi mới mạnh mẽ tư duy, thống nhất cao về nhận thức và hành động nhằm phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới.

(2) Hoàn thiện chính sách tạo đột phá chiến lược, khơi thông nguồn lực phát triển văn hóa.

(3) Chú trọng xây dựng con người Khánh Hòa phát triển toàn diện, xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, văn minh.

(4) Đổi mới phương thức quản lý văn hóa theo hướng kiến tạo, phục vụ; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tạo động lực bứt phá cho phát triển văn hóa.

(5) Xây dựng hệ sinh thái văn hóa, thúc đẩy sáng tạo, trong đó doanh nghiệp là động lực, người dân vừa là chủ thể vừa là trung tâm, nhận diện và ứng xử thích hợp với tài nguyên văn hóa.

(6) Thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, thị trường văn hóa, định vị sản phẩm văn hóa thương hiệu quốc gia, gắn với phát triển du lịch văn hóa.

Bộ VHTTDL phối hợp UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức Triển lãm ảnh "Sắc màu các dân tộc Việt Nam" tại Khánh Hòa

(7) Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới.

(8) Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, phát huy giá trị văn hóa Khánh Hòa, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, góp phần xứng đáng gia tăng sức mạnh mềm quốc gia.

Nghị quyết 80 là bệ phóng và kim chỉ nam chiến lược, cung cấp nhận thức, định hướng và cơ chế để Khánh Hòa giải quyết bài toán hài hòa một cách bền vững. Nó giúp chuyển từ “bảo tồn thụ động” sang “bảo tồn phát triển”, coi di sản là động lực phát triển bền vững.

Đây là chìa khóa quan trọng nhưng không phải là chìa khóa duy nhất mà cần sự đồng bộ thực thi quyết liệt từ chính quyền. Nếu triển khai tốt, Khánh Hòa hoàn toàn có thể trở thành mô hình điển hình về “văn hóa dẫn dắt phát triển” trong cả nước.

- PV: Để văn hóa thực sự trở thành "sức mạnh nội sinh" như tinh thần Nghị quyết 80, trong thời gian tới, tỉnh sẽ có những cơ chế, chính sách đặc thù gì để thu hút nguồn lực xã hội hóa vào công nghiệp văn hóa? Đặc biệt, làm thế nào để mỗi người dân Khánh Hòa không chỉ là người thụ hưởng mà còn là chủ thể sáng tạo, góp phần đưa những giá trị văn hóa độc bản của địa phương vươn tầm quốc tế?

- Ông Nguyễn Long Biên: Ngày 14.11.2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2486/QĐ-TTg Phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Để cụ thể hóa các nội dung, nhiệm vụ và giải pháp tại Chiến lược này, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 4159/KH-UBND ngày 19.3.2026 về việc triển khai Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Một số định hướng cụ thể bao gồm:

Tập trung phát triển trọng tâm, trọng điểm 06 ngành công nghiệp văn hóa, hình thành kết nối, gia tăng giá trị sản phẩm, thúc đẩy khả năng khai thác và chuyển hóa các giá trị văn hóa trở thành sức mạnh mềm quốc gia.

Biểu diễn đàn đá

Điện ảnh: Tăng cường khai thác các yếu tố văn hóa, lịch sử, đất nước, con người, danh lam thắng cảnh... để kết nối phát triển du lịch và các sản phẩm công nghiệp văn hóa. Tạo điều kiện thu hút các đoàn làm phim quốc tế đến Khánh Hòa hợp tác, liên kết, nâng cao chất lượng quảng bá thương hiệu du lịch Khánh Hòa qua điện ảnh.

Nghệ thuật biểu diễn: Ứng dụng công nghệ hiện đại trong âm nhạc và một số loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống để tăng giá trị trải nghiệm cho công chúng, khách du lịch trong nước và quốc tế. Nâng cao chất lượng, số lượng và quy mô các chương trình biểu diễn âm nhạc, biểu diễn nghệ thuật, đặc biệt là những lễ hội âm nhạc đáp ứng nhu cầu của thị trường, từng bước tạo dựng thương hiệu trong khu vực và trên thế giới. Hình thành cộng đồng công chúng yêu nghệ thuật văn minh; nghệ sĩ có trách nhiệm với nghề nghiệp, ý thức trách nhiệm đối với các sản phẩm sáng tạo để tôn vinh các giá trị văn hóa Việt Nam.

Phần mềm và các trò chơi giải trí: Tạo điều kiện thúc đẩy hoạt động sản xuất và phát hành trò chơi điện tử trên mạng theo hướng đa dạng hóa nội dung, có giá trị giáo dục về lịch sử, văn hóa Việt Nam, các trò chơi thể thao điện tử… để cung ứng đa dạng các sản phẩm công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí cho người dân.

Hội nghị bàn về phát triển du lịch qua điện ảnh tại Nha Trang do Bộ VHTTDL phối hợp UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức

Quảng cáo: Ưu tiên phát triển các sản phẩm quảng cáo trên nền tảng số, ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến, bảo đảm nội dung trung thực, sáng tạo, hấp dẫn, dễ hiểu, dễ tiếp cận và gia tăng giá trị cho các sản phẩm được quảng cáo. Đẩy mạnh loại hình quảng cáo tương tác, đặc biệt là quảng cáo giàu tính cảm xúc và tích hợp giữa các loại hình quảng cáo; đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ chiến lược như: Trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi khối (Blockchain), dữ liệu lớn (Big Data)... trong quảng cáo.

Thủ công mĩ nghệ: Tăng cường liên kết giữa các làng nghề thủ công mĩ nghệ, kết hợp các nguyên liệu, vật liệu tạo ra các sản phẩm mới, độc đáo, có tính nghệ thuật. Khuyến khích sử dụng nguyên liệu mới, có nguồn gốc rõ ràng, thân thiện với môi trường thay thế cho các nguyên liệu truyền thống đang dần khan hiếm. Đầu tư nghiên cứu, thiết kế các mẫu mã sản phẩm mang giá trị văn hóa truyền thống và có tính ứng dụng cao, phù hợp với thị hiếu và nhu cầu của người tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Du lịch văn hóa: Ưu tiên phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng, mang bản sắc Khánh Hòa, cá biệt hóa trải nghiệm của du khách, nhằm tăng giá trị các sản phẩm du lịch văn hóa và kết nối với các ngành công nghiệp văn hóa khác. Phát huy giá trị văn hóa truyền thống, di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh, tinh hoa văn hóa ẩm thực, y dược cổ truyền, tôn vinh sự độc đáo, đặc sắc của văn hóa bản địa trong các sản phẩm du lịch văn hóa.

Xây dựng các chương trình hỗ trợ các hoạt động giải trí gắn với cộng đồng; hình thành một số khu vui chơi giải trí để phát triển kinh tế của địa phương. Gắn du lịch văn hóa với tăng trưởng xanh, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, tôn vinh các giá trị con người, đất nước Khánh Hòa.

Tiết mục nghệ thuật đặc sắc tại Lễ hội "Về nguồn" ở Khánh Hòa

Tỉnh sẽ nghiên cứu ban hành thêm các chính sách ưu đãi riêng phù hợp thực tiễn (đất đai cho không gian văn hóa, quỹ hỗ trợ sáng tạo…). Việc gắn kết chặt chẽ giữa nhà nước - doanh nghiệp - nhà khoa học - cộng đồng dân cư là yếu tố then chốt.

Đây là bước chuyển quan trọng giúp Khánh Hòa biến di sản phong phú (trầm hương, yến sào, văn hóa Chăm, biển đảo…) thành lợi thế cạnh tranh bền vững. Nếu thực thi quyết liệt, mỗi người dân không chỉ tự hào về bản sắc mà còn trực tiếp tham gia sáng tạo, góp phần đưa xứ trầm hương vươn tầm quốc tế, đồng thời đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn và phát triển kinh tế.

- PV: Xin cám ơn ông về cuộc phỏng vấn này.

XUÂN HƯỚNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/van-hoa/bai-5-de-cong-nghiep-van-hoa-tro-thanh-tru-cot-phat-trien-kinh-te-234683.html