Theo Bộ GD&ĐT, thông tư được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời tham chiếu có chọn lọc các chuẩn mực quốc tế, đặc biệt là bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng của Mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á (AUN-QA).
Một trong những điểm đổi mới nổi bật là việc tinh gọn bộ tiêu chuẩn đánh giá: từ 25 tiêu chuẩn, 111 tiêu chí xuống còn 15 tiêu chuẩn, 60 tiêu chí. Cách tiếp cận này giúp giảm trùng lặp, tập trung vào các yêu cầu cốt lõi và phản ánh đầy đủ chu trình quản trị chất lượng của cơ sở giáo dục đại học.
Bên cạnh đó, phương thức đánh giá cũng được đổi mới theo hướng thực chất, dựa trên vận hành và hiệu quả của hệ thống bảo đảm chất lượng, thay vì chỉ dừng lại ở việc kiểm tra sự tuân thủ hồ sơ.
Thông tư xác lập rõ việc chuyển từ kiểm định dựa trên “tuân thủ quy định” sang “cải tiến chất lượng liên tục”. Theo đó, chất lượng được đánh giá không chỉ ở mức đáp ứng tiêu chuẩn tối thiểu, mà còn ở mức độ cơ sở giáo dục đạt được mục tiêu do chính mình xác lập, phù hợp với yêu cầu pháp luật và nhu cầu xã hội.
Với quy định mới, các cơ sở giáo dục đại học phải xây dựng và vận hành hiệu quả hệ thống bảo đảm chất lượng.
Đáng chú ý, thông tư quy định một cách rõ ràng về các tiêu chuẩn về nguồn nhân lực, tài chính, tầm nhìn, quan hệ đối ngoại, chính sách đào tạo, nghiên cứu khoa học… và quy trình, chu kỳ kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đại học.
Có 3 mức đánh giá cơ sở giáo dục đại học gồm: đạt, đạt có điều kiện và không đạt. Cơ chế “đạt có điều kiện” cho phép các cơ sở giáo dục có thời gian hoàn thiện những tiêu chí còn hạn chế, bảo đảm vừa duy trì chuẩn chất lượng, vừa tạo điều kiện cải tiến kịp thời.
Trường ĐH, ĐH có trách nhiệm nâng cao chất lượng đối với các tiêu chí đạt và cải tiến chất lượng đối với tiêu chí “không đạt để không quá 24 tháng sẽ xét lại.
Quy định mới tăng cường yêu cầu công khai, minh bạch: các cơ sở giáo dục phải công bố báo cáo tự đánh giá và báo cáo đánh giá ngoài, nâng cao trách nhiệm giải trình trước xã hội. Công tác hậu kiểm và cơ chế thu hồi giấy chứng nhận kiểm định cũng được bổ sung nhằm bảo đảm chất lượng được duy trì thực chất.
Trong đó, các trường phải xây dựng và vận hành hiệu quả hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong (IQA), gắn với chiến lược phát triển, dựa trên dữ liệu và các chỉ số đo lường cụ thể.
Theo thông tư, chu kì kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đại học là 5 năm, đồng thời quy định rõ quy trình tự đánh giá, đánh giá ngoài và công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng.
Các quy định mới nhằm đổi mới căn bản công tác kiểm định chất lượng, chuyển từ cách tiếp cận “đạt chuẩn” sang “cải tiến chất lượng liên tục”, tiệm cận các chuẩn mực khu vực và quốc tế, qua đó nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Hà Linh