Gan lợn từ lâu đã là thực phẩm quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. Đây là nguyên liệu phổ biến, dễ mua, dễ chế biến. Thế nhưng, không ít người lại e dè, thậm chí thẳng thắn từ chối ăn gan lợn vì cho rằng đây là bộ phận "độc". Tuy nhiên ít ai biết rằng, việc quay lưng với gan lợn cũng đồng nghĩa với việc tự bỏ qua một nguồn dinh dưỡng rất giá trị, đặc biệt là sắt và vitamin A.
Gan lợn có giá trị dinh dưỡng cao bởi có nhiều chất đạm, sắt, vitamin nhóm B, các loại men như men tiêu hóa, men thải độc, tốt cho người thiếu máu, mù màu, còi xương. Chưa hết, vitamin A có trong gan còn có tác dụng bổ mắt, tăng cường sức đề kháng, sinh trưởng và phát triển ở trẻ. Nghiên cứu của y học hiện đại cũng cho thấy, trong 100g gan lợn chứa 21,3 g protein, 25 mg sắt, 8.700 mcg vitamin A, vitamin B, D, axit folic, nicotilic…
Gan lợn rất giàu sắt. Ảnh minh họa.
Theo Đông y, gan lợn có tên là trư can, có vị ngọt đắng, tính ấm, nhập kinh can. Gan lợn có các tác dụng bổ can, dưỡng huyết, làm sáng mắt, bổ khí kiện tỳ, thường được sử dụng điều trị các chứng mờ mắt do can hư, quáng gà, chứng cam mắt, cam tích ở trẻ nhỏ, tỳ vị hư nhược, cước khí phù thũng, thủy thũng, thoát giang, đới hạ.
Theo số liệu từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trong 100g gan lợn có tới 25mg sắt. Trong khi đó, 100g thịt bò - loại thực phẩm vốn nổi tiếng giàu sắt - chỉ cung cấp khoảng 2,6mg sắt. Như vậy, hàm lượng sắt trong gan lợn cao gần gấp 10 lần thịt bò.
Không chỉ vậy, gan lợn còn chứa lượng vitamin A lên tới 6.000mcg/100g, con số vượt trội nếu so với thịt lợn (loại nửa nạc nửa mỡ), vốn chỉ có khoảng 10mcg vitamin A trong cùng khối lượng.
Cách sơ chế và khử mùi gan
Sau khi mua về, gan nên được cắt lát mỏng, rửa sạch dưới nước lạnh để loại bỏ máu ứ, sau đó thấm khô.
Có thể ngâm gan trong nước muối loãng khoảng 10 - 30 phút, hoặc ngâm trong sữa tươi để giảm mùi và giúp gan mềm hơn.
Điều quan trọng nhất đó là gan phải được nấu chín kỹ, tuyệt đối không ăn gan tái hay chưa qua chế biến. Một lưu ý khác là không nên kết hợp gan lợn với các thực phẩm quá giàu vitamin C như giá đỗ, cải xoăn. Nguyên nhân là trong gan có nhiều ion kim loại như đồng, sắt, dễ làm oxy hóa vitamin C, khiến loại vitamin này mất tác dụng.
Theo khuyến cáo, người lớn nên ăn 2 - 3 lần gan lợn mỗi tuần; mỗi lần khoảng 50 - 70g, trẻ em chỉ nên ăn 30 - 50g mỗi bữa.
Lưu ý, khi ăn gan lợn, bạn cần biết:
- Người mắc bệnh tim mạch, huyết áp cao, đái tháo đường, bệnh gout, thận hư nhiễm mỡ, suy tim không nên ăn các loại phủ tạng.
- Gan tốt nhưng bạn không nên ăn quá nhiều, mỗi tuần chỉ nên ăn 2-3 lần, mỗi lần 50-70g đối với người lớn, trẻ em chỉ ăn 30-50g/bữa.
- Không ăn gan lợn cùng thực phẩm giàu vitamin C do hàm lượng đồng trong gan làm mất tác dụng của vitamin C, như xào gan lợn với giá đỗ, rau cần, cải xoăn. Thành phần trong gan lợn khiến vitamin trong giá đỗ bị oxy hóa, mất chất.
- Không ăn gan lợn sống, tái vì cơ quan này có thể nhiễm độc, giun sán.
- Khi mua gan, bạn chọn gan đỏ bóng, không ăn gan lợn thâm đen, ấn tay vào chảy nước, mặt gồ ghề. Gan lợn mua về ngâm qua sữa tươi hoặc muối khử mùi tanh, bóp sạch máu đọng. Chế biến gan chín thật kỹ.
Trúc Chi (t/h)