Bước chuyển mới cho y tế cơ sở (Bài 2) - Sáp nhập trạm y tế cơ sở: 'Nút thắt' cần tháo gỡ

2 giờ trướcBài gốc

Thanh Hóa sẽ sắp xếp 547 trạm y tế để thành lập 166 trạm y tế xã, phường là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND xã, phường.

Sẵn sàng thực hiện sáp nhập

Trên cơ sở Thông tư số 43/2025/TT-BYT và Thông tư số 53/2025/TT-BYT của Bộ Y tế về việc mở rộng chức năng, nhiệm vụ của trạm y tế xã, phường và nâng cao vai trò của tuyến y tế cơ sở, Thanh Hóa sẽ giải thể 26 trung tâm y tế, sắp xếp lại 547 trạm y tế để thành lập 166 trạm y tế xã, phường là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND xã, phường. Toàn bộ 3.866 viên chức và 35 lao động hợp đồng từ các trung tâm y tế sẽ được điều chuyển về các trạm y tế xã, phường, bảo đảm hoạt động liên tục ngay sau khi thành lập. Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp với Sở Y tế và các đơn vị liên quan tham mưu trình UBND tỉnh quyết định điều chuyển nhân sự, hoàn thành trước ngày 15/5/2026. Dự kiến việc giải thể các trung tâm y tế và thành lập các trạm y tế xã, phường mới sẽ hoàn thành trước ngày 1/6/2026. Đây không đơn thuần là tinh gọn bộ máy, mà còn là cơ hội tái cấu trúc nguồn lực, nâng cao hiệu quả hoạt động của tuyến y tế cơ sở.

Những ngày cuối tháng 4, tại Trạm Y tế Tân Thành – đơn vị được thành lập trên cơ sở sáp nhập từ hai xã Luận Khê và Tân Thành với 18 thôn, hơn 12.000 dân – nhịp làm việc vẫn diễn ra đều đặn. Dù phương án sắp xếp đang từng bước được triển khai, đội ngũ bác sĩ, nhân viên y tế nơi đây vẫn miệt mài với công việc chuyên môn, không để việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân bị gián đoạn.

Ông Hà Văn Minh, phụ trách Trạm Y tế Tân Thành, cho biết: Hiện hai trạm y tế Tân Thành và Luận Khê có tổng cộng 13 cán bộ, nhân viên. Theo đề án sắp xếp, sau hợp nhất, trạm sẽ được bổ sung thêm 1 bác sĩ đa khoa, nâng tổng số lên 14 người. Song, trạm vẫn còn thiếu bác sĩ chuyên khoa. “Chúng tôi mong muốn tiếp tục được quan tâm, bổ sung cả về nhân lực và cơ sở vật chất để đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân”, ông Minh chia sẻ.

Gắn bó nhiều năm với y tế cơ sở, bác sĩ đa khoa Cầm Bá Xuân, Trạm Y tế Tân Thành, nhìn nhận việc tổ chức lại hệ thống trạm y tế là cần thiết. Với ông, đây không chỉ là sự thay đổi về tổ chức mà còn là cơ hội để tuyến y tế cơ sở gần dân hơn, vững hơn. Tuy nhiên, để mô hình mới vận hành hiệu quả, rất cần sự đầu tư đồng bộ về nhân lực, trang thiết bị và cơ sở hạ tầng – nhất là ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Và những trăn trở

Tại xã Mường Lý, câu chuyện thiếu bác sĩ vẫn là nỗi trăn trở thường trực khi triển khai mô hình trạm y tế mới theo Thông tư 43, 53. Ông Ngân Văn Long, Trạm trưởng Trạm Y tế xã, cho biết đơn vị hiện vẫn chưa có bác sĩ. Sau khi giải thể Trung tâm Y tế Mường Lát, dự kiến trạm sẽ được bổ sung 1 bác sĩ y tế dự phòng. Đây là địa bàn vùng cao đặc biệt khó khăn, dân cư đông, chủ yếu là đồng bào Mông, Thái, Mường, với nhiều bản nằm xa trung tâm, giao thông cách trở - khiến việc tiếp cận dịch vụ y tế càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Việc sắp xếp các trạm y tế góp phần nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ y tế cơ sở.

Do đặc thù địa bàn rộng, xã Mường Lý không thực hiện sáp nhập trạm. Theo phương án của tỉnh, sau ngày 1/6/2026, Trạm Y tế xã Mường Lý tiếp tục hoạt động độc lập với tư cách pháp nhân đầy đủ. Đây được xem là phương án phù hợp với thực tiễn, giúp đồng bào dân tộc thiểu số ở các bản xa tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời, thuận lợi hơn. Khi có tư cách pháp nhân, địa phương kỳ vọng trạm sẽ chủ động hơn trong quản lý, điều hành, nâng cao khả năng huy động nguồn lực và cải thiện chất lượng khám, chữa bệnh. Địa phương kiến nghị cấp trên bổ sung biên chế bác sĩ, hỗ trợ nâng cấp cơ sở vật chất, đồng thời ban hành các chính sách ưu đãi đủ sức thu hút nhân lực y tế về vùng khó.

Tại vùng biển, bác sĩ CKI Trịnh Danh Minh, Giám đốc Trung tâm Y tế Hậu Lộc, cho biết đơn vị đã hoàn thành rà soát, xây dựng đề án sắp xếp và báo cáo Sở Y tế từ tháng 3/2026. Quá trình triển khai được thực hiện đồng bộ qua nhiều cuộc họp cấp ủy, ban giám đốc, tạo sự thống nhất cao trong toàn thể cán bộ, viên chức. Hiện, trung tâm có 48 viên chức và 2 lao động hợp đồng; các trạm y tế có 119 viên chức. Các nhiệm vụ chuyên môn trọng yếu như cung ứng vắc-xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng, duy trì cơ sở điều trị Methadone, phòng chống dịch bệnh mùa hè vẫn được thực hiện đầy đủ, không để gián đoạn dịch vụ y tế.

Theo phương án sắp xếp, sau hợp nhất, mỗi trạm y tế ở huyện Hậu Lộc cũ dự kiến có từ 5 đến 6 bác sĩ, quy mô nhân lực từ 22 đến 42 người, vượt mức tối thiểu theo quy định. Toàn huyện có 22 điểm trạm trên 5 xã sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Song khó khăn lớn hiện nay là nhiều trạm chưa đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất như diện tích sàn cần đạt khoảng 660 - 700m2, trong khi phần lớn trạm hiện tại chưa đảm bảo, có 4 trạm hoàn toàn không đủ điều kiện. Chỉ có Trạm Y tế Hậu Lộc - tiếp quản từ trụ sở trung tâm cũ - là đáp ứng tốt với hệ thống cơ sở điều trị Methadone và dây chuyền lạnh được đầu tư đồng bộ.

Bài toán nhân lực và chất lượng chuyên môn cũng đặt ra nhiều thách thức. Số lượng bác sĩ trên đầu dân còn thiếu; đội ngũ có trình độ chuyên sâu về xét nghiệm, siêu âm, chẩn đoán hình ảnh còn hạn chế. Để đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu mới cần ít nhất 2 – 3 năm, với điều kiện phải thu hút được bác sĩ về địa phương. Đáng lo ngại hơn, cơ chế, chính sách đối với cán bộ y tế cơ sở vẫn chưa thực sự rõ ràng. Việc chuyển đổi mô hình tổ chức kéo theo thay đổi về chế độ, phụ cấp, song các văn bản hướng dẫn cụ thể chưa được ban hành đầy đủ. Thực tế này đã ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý cán bộ, khi có trường hợp không mặn mà với vị trí quản lý do lo ngại về chế độ đãi ngộ.

Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy rõ, để chủ trương sắp xếp, sáp nhập y tế cơ sở thực sự đi vào cuộc sống, cần sự đồng bộ từ cơ chế, chính sách đến đầu tư nguồn lực. Trước mắt, cần sớm hoàn thiện các quy định về chế độ đãi ngộ để ổn định tâm lý đội ngũ cán bộ y tế cơ sở; đẩy mạnh đào tạo nhân lực gắn với các chính sách thu hút bác sĩ về vùng khó; đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các trạm y tế được giao thay thế chức năng của trung tâm y tế trước đây. Những “nút thắt” đó cần sớm được tháo gỡ, để dù ở miền xuôi hay miền ngược, người dân đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngày càng chất lượng hơn.

Bài và ảnh: Ngọc Huấn

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/buoc-chuyen-moi-cho-y-te-co-so-bai-2-sap-nhap-tram-y-te-co-so-nut-that-can-thao-go-43316.htm