Các hộ, cá nhân kinh doanh và khoảng trống nhận thức về thuế

2 giờ trướcBài gốc

Khoảng trống nhận thức về thuế

Trong bối cảnh hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ và bán hàng qua nền tảng số ngày càng phát triển, nhận thức về nghĩa vụ thuế của một bộ phận cá nhân vẫn còn nhiều hạn chế.

Không ít người kinh doanh cho rằng quy mô nhỏ, doanh thu thấp chưa cần đăng ký hay thực hiện nghĩa vụ thuế, dẫn đến tình trạng chậm trễ hoặc bỏ sót các thủ tục theo quy định. Chính thực tế này đang tạo ra khoảng trống đáng kể giữa quy định pháp luật và mức độ tuân thủ trong đời sống kinh doanh.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, chị Đỗ Thảo Nguyên, bán hàng qua mạng xã hội hơn 2 năm, cho biết, việc kinh doanh của mình chủ yếu dựa vào các kênh như: Facebook, TikTok, khách quen là chính.

“Tôi bán không nhiều đơn, doanh thu không cao. Khi có khách nhắn qua trang Facebook đặt mua, tôi mới nhập hàng về bán.Tôi chưa thực hiện đăng ký kinh doanh, thấy nhiều người xung quanh cũng vậy nên cũng chưa tìm hiểu”, chị Nguyên chia sẻ.

Chị Đỗ Thảo Nguyên kinh doanh qua mạng xã hội. Ảnh: Phương Hà

Khi được hỏi về nghĩa vụ thuế, chị tỏ ra lúng túng: “Thuế tôi chưa đăng ký. Tôi biết là cần thiết, nhưng chưa rõ quy trình thực hiện”.

Câu trả lời có phần dè dặt của chị Nguyên cũng nêu lên tâm lý chung của nhiều người bán hàng online hiện nay. Thực tế cho thấy, nhiều cá nhân kinh doanh online hiện vẫn mơ hồ về nghĩa vụ thuế, thậm chí nhầm lẫn giữa việc không đăng ký kinh doanh với việc không phải thực hiện nghĩa vụ thuế.

Trái với tâm lý trên, một số cá nhân sau thời gian kinh doanh đã chủ động tìm hiểu và thực hiện đăng ký hộ kinh doanh để đảm bảo hoạt động ổn định.

Chị Lê Thu Hằng, kinh doanh mỹ phẩm tại Hà Nội cho biết: “Hồi đầu tôi cũng bán như mọi người, khá mơ hồ nên tôi không đăng ký gì cả. Nhưng sau này bán đều, đơn nhiều hơn tôi cũng bắt đầu chủ động đi tìm hiểu, sau đó đi đăng ký hộ kinh doanh”.

Theo chị Hằng, quá trình đăng ký không quá phức tạp như suy nghĩ ban đầu. “Làm rồi thì cũng phải kê khai, đóng thuế theo hướng dẫn. Mức thuế cũng không quá lớn, chủ yếu dựa vào doanh thu. Quan trọng là mình thấy yên tâm hơn khi kinh doanh lâu dài”, chị Hằng chia sẻ.

Ghi nhận của phóng viên Báo Công Thương tại cửa hàng Tạp hóa Minh Nguyên nằm trong một con ngõ thuộc phường Nghĩa Đô (Hà Nội), anh Đỗ Minh cho biết việc buôn bán chủ yếu phục vụ người dân quanh khu vực, quy mô không lớn.

“Cửa hàng mình mở được hơn 10 năm rồi, dù kinh doanh nhỏ lẻ nhưng mình đã chủ động đi tìm hiểu và đăng ký hộ kinh doanh từ những ngày đầu khai trương”, anh Minh nói.

Khi đề cập đến nghĩa vụ thuế, anh Minh chia sẻ: “Khác với trước đây, khi còn áp dụng thuế khoán, bây giờ chúng tôi đều kê khai thuế doanh thu trên điện tử. Vợ chồng tôi chủ động, tự tìm hiểu và hoàn thành nghĩa vụ đóng thuế đầy đủ bằng điện thoại cá nhân”.

Đáng chú ý, anh nhấn mạnh thêm không phải ai cũng theo kịp sự thay đổi này: “Xung quanh đây, nhiều hộ, cá nhân kinh doanh, đặc biệt là người lớn tuổi, bỏ hẳn việc thực hiện, không làm, vì họ thấy rắc rối. Nhất là những người buôn bán nhỏ, không nhanh nhạy với công nghệ”.

Tâm lý “bán nhỏ không sao” vẫn khá phổ biến trong nhóm kinh doanh truyền thống. Nhiều người dựa vào quy mô nhỏ, tính chất quen biết trong khu dân cư để cho rằng hoạt động của mình chưa cần tuân thủ đầy đủ các thủ tục pháp lý.

Không đăng ký kinh doanh vẫn phải nộp thuế

Thực tế trên cho thấy, khoảng trống trong nhận thức về nghĩa vụ thuế vẫn tồn tại ở cả nhóm kinh doanh online và truyền thống, ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ tuân thủ pháp luật. Nhiều cá nhân kinh doanh đang dựa vào suy nghĩ chủ quan như “bán nhỏ”, “chưa bị kiểm tra” hoặc “mọi người xung quanh cũng vậy” để trì hoãn việc tìm hiểu và thực hiện nghĩa vụ.

Trước thực trạng này, Cục Thuế thông tin, Căn cứ khoản 1 Điều 30 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 ngày 13/6/2019 quy định về đối tượng đăng ký thuế và cấp mã số thuế. Người nộp thuế có trách nhiệm thực hiện đăng ký thuế và được cơ quan thuế cấp mã số thuế trước khi bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc ngay khi phát sinh nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Mã số thuế được sử dụng thống nhất, xuyên suốt nhằm thực hiện các nghĩa vụ thuế theo quy định.

Cục Thuế cho biết thêm, theo Thông tư số 86/2024/TT-BTC, việc đăng ký thuế được thực hiện đồng thời với đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh, hoặc đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế trong trường hợp cá nhân không thuộc diện đăng ký kinh doanh theo cơ chế một cửa liên thông.

Liên quan đến hoạt động kinh doanh của cá nhân, theo Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, tại Điều 82 và Điều 83, hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập. Tuy nhiên, nghị định này cũng quy định một số trường hợp không bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh, như cá nhân sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động hoặc hoạt động dịch vụ có thu nhập thấp, trừ các ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Ngược lại, theo hướng dẫn tại Thông tư số 86/2024/TT-BTC, đối với cá nhân chưa đăng ký hộ kinh doanh, vẫn phải thực hiện đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế để được cấp mã số thuế và thực hiện các nghĩa vụ liên quan.

Thông tin từ Cục Thuế, theo quy định hiện hành, pháp luật không bắt buộc cá nhân phải đăng ký kinh doanh. Đây được xem là cơ chế tạo điều kiện cho các hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ, khởi sự linh hoạt.

Tuy nhiên, việc không đăng ký kinh doanh không đồng nghĩa với việc cá nhân được miễn trừ nghĩa vụ thuế. Khi phát sinh hoạt động kinh doanh, cá nhân vẫn phải thực hiện đăng ký thuế và nghĩa vụ thuế theo quy định.

Trường hợp cá nhân chưa đăng ký hộ kinh doanh, việc đăng ký thuế được thực hiện trực tiếp với cơ quan thuế. Nếu đã đăng ký hộ kinh doanh, nghĩa vụ thuế sẽ được áp dụng theo cơ chế dành cho hộ kinh doanh, bao gồm kê khai và nộp thuế định kỳ.

Theo Cục Thuế, ranh giới cần được hiểu rõ là: không bắt buộc đăng ký kinh doanh, nhưng không có nghĩa là không bị quản lý về thuế.

Phương Hà

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/cac-ho-ca-nhan-kinh-doanh-va-khoang-trong-nhan-thuc-ve-thue-453050.html