Nguyên liệu làm Bánh chưng cốm
Gạo nếp 2 kg. Cốm dẹp 1 kg. Thịt ba chỉ 800 gr. Đậu xanh 800 gr (cả vỏ). Dầu ăn 7 muỗng canh. Gia vị thông dụng 1 ít (muối/ tiêu/ bột ngọt).
Cách chọn mua nguyên liệu tươi ngon
Gạo nếp
Gạo nếp để gói bánh chưng bạn chọn nếp ngỗng, nếp cái hoa vàng hay nếp bắc đều được, mỗi loại gạo có độ dẻo khác nhau tùy theo tính chất gạo. Tuy nhiên nếp ngon thường có hạt tròn mập, ngắn, màu trắng ngần.
Bạn chọn những hạt mẩy, đều, dùng móng tay bấm vào hạt nếp khó vỡ thì đó là nếp ngon, còn mới không phải nếp đã cũ, dễ bị mục.
Tuy nhiên nếp ngon thường có hạt tròn mập, ngắn, màu trắng ngần.
Gạo nếp mới thường có mùi thơm đặc trưng, thoang thoảng ngọt. Tránh mua nếp có mùi mốc, ẩm hay những mùi lạ.
Cốm
Khi mua cốm bạn nên chọn cốm có màu xanh non vì nếu cốm có màu xanh hơi ngả vàng thì đó đã là cốm cũ hay màu xanh tươi là cốm đã tẩm qua màu hay hóa chất. Cốm còn tươi ngon có mùi thơm dậy đặc trưng, những hạt cốm tơi không bị dính vào nhau.
Để chọn cốm ngon bạn chọn những hạt cốm làm bằng hạt lúa nếp thường chắc, mỏng và dẻo. Bạn có thể thử cốm bằng cách cắn nhẹ, nếu cốm hơi dai dai có vị bùi và thơm mát thì đó là cốm ngon.
Thịt ba chỉ
Thịt ba chỉ tươi ngon có màu đỏ nhạt hoặc hồng tươi, bóng nhẹ và lớp mỡ xen giữa có màu trắng sáng, nhìn căng và chắc.
Bạn nên chọn thịt ba chỉ có phần thịt và mỡ dính chặt vào nhau, khi cầm lên không cảm thấy quá lỏng lẻo. Lớp da và mỡ ngoài cùng dày vừa phải khoảng từ 1,5 - 2cm.
Bên cạnh đó để chọn thịt ba chỉ để gói bánh chưng ngon bạn nên chọn miếng thịt có phần mỡ nhiều hơn phần nạc một chút để khi ăn sẽ đỡ bị khô.
Bạn có thể kiểm tra độ tươi của thịt ba chỉ bằng cách nhấn vào miếng thịt, nếu thịt có độ đàn hồi khi nhấn vào và không tạo lõm thì bạn nên chọn miếng thịt đó. Bạn không nên chọn miếng thịt nhợt nhạt, chuyển xanh tái hay có mùi hôi, mùi lạ bất thường.
Bên cạnh đó để chọn thịt ba chỉ để gói bánh chưng ngon bạn nên chọn miếng thịt có phần mỡ nhiều hơn phần nạc một chút để khi ăn sẽ đỡ bị khô.
Đậu xanh
Đậu xanh để gói bánh chưng bạn dùng đậu xanh cả vỏ. Đối với loại đậu đã cà vỏ bạn lưu ý chọn những hạt đậu sáng bóng, màu vàng tươi, kích thước và màu sắc các hạt đều nhau.
Bạn kiểm tra độ mẩy của đậu bằng cách bấm ngón tay vào hạt đâu, nếu bạn đậu giòn, dễ vỡ nhưng không tạo nhiều vụn nhỏ thì đó là đậu xanh ngon.
Đậu xanh còn mới thường có mùi thơm nhẹ, đặc trưng của đậu xanh. Tránh chọn mua đậu có mùi ẩm mốc hay những mùi lạ.
Đậu xanh để gói bánh chưng bạn dùng đậu xanh cả vỏ.
Tránh chọn những hạt đậu có nốt đen, xỉn màu, các hạt to nhỏ không đều nhau. Đặc biệt không chọn đậu xanh đã có hiện tượng bị mối, mọt ăn hay có nhiều hạt sạn đen.
Lá dong
Bạn chọn lá dong có hình elip, phiến tán lá to, rộng, có màu xanh tươi đậm. Lá dong tươi có có độ dai tốt, không bị giòn hay dễ gãy. Nên chọn lá dong loại bánh tẻ, không quá già cũng không quá non.
Không nên chọn những lá héo, sờ vào có cảm giác khô cứng, không mềm dai như lá tươi. Chọn những lá còn nguyên vẹn, không bị tưa lá hay rách ở bất kì phần nào.
Cách chế biến
Nếp và đậu xanh bạn vo sạch với nước 3 - 4 lần rồi đổ nước ngập hơn mặt nếp và đậu 2 lóng tay, để yên và ngâm trong vòng 4 tiếng.
Nếp đã nở bạn chắt ráo nước, cho ra tô rồi thêm 1 muỗng cà phê muối, 1 muỗng cà phê dầu ăn vào và trộn đều. Tiếp theo bạn rửa sạch cốm rồi trộn với nếp.
Nếp và đậu xanh bạn vo sạch với nước 3 - 4 lần rồi đổ nước ngập hơn mặt nếp và đậu 2 lóng tay, để yên và ngâm trong vòng 4 tiếng.
Đậu xanh ngâm nở, bạn vớt ra cho vào xửng rồi đem hấp chín. Sau đó tán nhuyễn rồi trộn đều với 1.5 muỗng cà phê muối, 3 muỗng cà phê dầu ăn và 1 muỗng cà phê tiêu.
Thịt ba chỉ heo mua về, rửa sạch rồi cắt thành từng miếng dày khoảng 1 lóng tay và dài khoảng 5 - 7cm. Sau đó ướp thịt với 1 muỗng cà phê muối, 1 muỗng cà phê tiêu, 1 muỗng cà phê bột ngọt và 3 muỗng canh dầu ăn.
Chia mỗi nguyễn liệu đã chuẩn bị làm 10 phần đều nhau cho 10 cái bánh. Trộn mỗi phần gạo nếp với 100gr cốm dẹp cho mỗi cái bánh.
Lá dong bạn rửa sạch rồi dùng khăn ấm lau sạch hai mặt lá, tiếp theo bạn rọc bỏ bớt phần sống lá cứng, già phía sau.
Mỗi bánh bạn cần 3 chiếc lá dong. Bạn xếp lá theo thứ tự 1 lá dọc, 1 lá ngang rồi đến 1 lá dọc (mặt xanh đặt, lá dưới cùng sẽ đặt mặt xanh lá xuống dưới, hai lá còn lại thì đặt mặt xanh lá lên trên.
Để xếp nhân bạn cần cho 1/2 chén ăn cơm nếp trộn cốm vào giữa lá, tiếp theo đặt lên trên lần lượt là đậu xanh và thịt ba chỉ. Sau đó bạn phủ lên trên thịt thêm 1 ít đậu xanh và nếp trộn cốm.
Để gói bánh, trước tiên bạn túm hai mép lá dong lại rồi gấp chặt, tiếp theo bạn bẻ vuông một phần đầu lá xuống, vuốt phẳng tạo nếp rồi gấp lên thật khít với nhân bên trong. Lúc này bạn dựng bánh đứng lên, dằn bánh cho phần bên trong chắc lại rồi gấp chặt phần lá của đầu còn lại.
Bánh chưng cốm bóc ra thơm lừng mùi cốm tươi mát, bánh có màu xanh tươi tự nhiên nhìn rất đẹp.
Sau đó bạn dùng dây lạt quấn bánh rồi xoắn lại và cột chặt. Mỗi bánh bạn cột 4 sợi dây dan xen nhau tạo hình bàn cờ là được.
Bạn chuẩn bị một nồi nước lớn, cho lá dong vào phủ đáy nồi rồi cho khoảng 4 - 5 chiếc bánh chưng cốm vào (tùy thuộc độ to của nồi), 10 phút đầu bạn luộc bánh chưng với lửa lớn rồi giảm xuống lửa nhỏ và đun khoảng từ 3 - 3.5 tiếng. Sau đó tắt bếp và để nguyên bánh trong nồi thêm 45 phút nữa là bánh chưng chín hoàn toàn.
Sau đó bạn vớt bánh ra khỏi nồi, rửa sạch, lau khô rồi để bánh ở nơi thoáng khí, khô ráo. Chờ bánh nguội hẳn là có thể bóc ra thưởng thức.
Bánh chưng cốm bóc ra thơm lừng mùi cốm tươi mát, bánh có màu xanh tươi tự nhiên nhìn rất đẹp. Khi cắn vào thì cảm nhận được vị ngọt, dẻo của nếp cùng cốm, vị bùi bùi của đậu xanh và không thể thiếu lớp mỡ béo mọng nước của thịt ba chỉ.