Không cần mâm cao cỗ đầy, bữa cơm Rằm tháng 11 vẫn tròn vị với những món ăn thanh đạm, dễ nấu, gửi gắm mong ước bình an, khép lại năm cũ nhẹ nhõm và mở ra năm mới đủ đầy.
Rằm cuối năm không chỉ là thời khắc tâm linh quan trọng trong văn hóa Á Đông mà còn là dịp để mỗi gia đình hướng về sự tĩnh tại, sum vầy và biết ơn. Trong mâm cơm ngày Rằm, những món ăn thanh đạm, giản dị nhưng tinh tế luôn hiện diện, gửi gắm ước mong bình an, nhẹ lòng khép lại năm cũ và đón chào năm mới an hòa.
Mâm cơm Rằm cuối năm (Ảnh: Phụ nữ Việt Nam)
Ý nghĩa của bữa ăn thanh đạm trong ngày Rằm tháng 11
Khác với mâm cỗ ngày Tết cầu kỳ, Rằm cuối năm đề cao sự giản đơn và tinh khiết. Bữa ăn không nặng về vật chất mà hướng tới sự cân bằng giữa thân và tâm, giữa quá khứ và tương lai. Những món thanh đạm giúp cơ thể nhẹ nhàng, đồng thời phản ánh tinh thần tiết chế, hướng thiện và tri ân tổ tiên.
Ở nhiều gia đình, mâm cúng Rằm tháng 11 thường là mâm chay hoặc bán chay. Dù cách bày biện có khác nhau theo vùng miền, tinh thần chung vẫn là “ít mà tinh”, chú trọng hương vị tự nhiên, màu sắc hài hòa và ý nghĩa tốt lành.
Canh rau củ thanh ngọt vị nền không thể thiếu
Canh rau củ là món gần như luôn có trong ngày Rằm cuối năm. Một bát canh nóng hổi, thanh trong từ củ cải, cà rốt, su su, bắp ngọt hay nấm tươi mang lại cảm giác dễ chịu, ấm áp. Vị ngọt tự nhiên của rau củ không chỉ dễ ăn mà còn tượng trưng cho sự thuần khiết, mong một năm mới êm đềm, suôn sẻ.
Ở miền Bắc, nhiều gia đình chọn canh cải nấu nấm; miền Trung chuộng canh bí đỏ hoặc canh rong biển; miền Nam lại quen với canh khổ qua nhồi chay gửi gắm mong ước “khổ qua”, điều không may sớm ở lại phía sau.
Cách làm canh rau củ thanh ngọt
Nguyên liệu chuẩn bị
Củ cải trắng, cà rốt, su su, bắp ngọt, nấm hương hoặc nấm rơm, hành boa-rô.
Cách làm
Rau củ rửa sạch, cắt miếng vừa ăn. Phi thơm boa-rô với chút dầu ăn, cho rau củ vào xào sơ để dậy mùi. Thêm nước vừa đủ, nấu đến khi rau mềm. Nêm muối hoặc hạt nêm chay vừa ăn, rắc thêm ít tiêu. Canh nên giữ vị thanh, không nêm đậm để cảm nhận rõ vị ngọt tự nhiên.
Đậu phụ và các món từ đậu giản dị mà sâu sắc
Đậu phụ là nguyên liệu quen thuộc trong mâm cơm Rằm bởi tính mát, dễ chế biến và giàu dinh dưỡng. Đậu phụ hấp nấm, đậu phụ sốt cà chua chay, đậu phụ chiên sả hay đậu phụ kho tương đều mang hương vị nhẹ nhàng, dễ ăn.
Không cầu kỳ gia vị, các món từ đậu phụ nhấn mạnh sự tinh khiết, khiêm nhường đúng tinh thần của ngày Rằm tháng 11. Nhiều người quan niệm rằng ăn đậu trong ngày này giúp tâm trí tĩnh lặng, lòng người bớt nặng nề trước vòng quay bận rộn của cuộc sống.
Cách làm đậu phụ hấp nấm
Nguyên liệu
Đậu phụ non, nấm hương, nấm kim châm, xì dầu.
Cách làm
Đậu phụ cắt miếng vuông, xếp ra đĩa. Nấm rửa sạch, thái nhỏ, xào sơ với chút dầu cho thơm rồi rải lên mặt đậu. Rưới ít xì dầu, hấp cách thủy khoảng 10 phút. Món ăn mềm, ngọt nhẹ, rất dễ ăn.
Ảnh minh họa
Rau luộc chấm trở về với vị nguyên bản
Rau luộc chấm tưởng chừng đơn giản nhưng lại là “linh hồn” của bữa ăn thanh đạm. Đĩa rau xanh gồm bông cải, đậu que, cà rốt, súp lơ… được luộc vừa chín tới, giữ nguyên màu sắc và dưỡng chất.
Đi kèm là bát nước chấm chay pha nhẹ từ xì dầu, tương bần hoặc muối vừng. Vị mộc mạc ấy gợi nhớ bữa cơm gia đình xưa, nơi mọi thứ đều chậm rãi, đủ đầy theo cách rất riêng.
Cách làm rau luộc chấm tương
Nguyên liệu
Bông cải, đậu que, cà rốt, súp lơ.
Cách làm
Rau rửa sạch, luộc từng loại để giữ màu xanh tự nhiên. Chấm cùng tương bần, muối vừng hoặc xì dầu pha chút ớt. Món ăn mộc mạc nhưng giúp bữa cơm trở nên nhẹ nhàng, dễ chịu.
Nấm - biểu tượng của sự thanh khiết và trường thọ
Nấm thường xuyên xuất hiện trong các món Rằm cuối năm như nấm xào rau củ, nấm kho chay, nấm hấp gừng hay nấm nấu canh. Với hương vị thanh nhẹ, nấm không lấn át mà hòa quyện cùng các nguyên liệu khác, tạo nên tổng thể hài hòa.
Trong quan niệm dân gian, nấm còn tượng trưng cho sự trường thọ và sức khỏe. Bởi vậy, thêm món nấm vào mâm cơm Rằm cũng là cách gửi gắm mong ước về một năm mới khỏe mạnh, an yên.
Món xào chay nhẹ đủ đầy mà không nặng nề
Một đĩa xào chay từ rau củ thập cẩm, miến xào chay hay bún xào chay giúp mâm cơm thêm phần tròn vị. Các món này thường được nêm nếm vừa phải, không nhiều dầu mỡ, giữ trọn vị ngọt tự nhiên của nguyên liệu.
Sự kết hợp màu sắc từ cà rốt, đậu Hà Lan, nấm, bắp non… không chỉ đẹp mắt mà còn mang ý nghĩa sung túc, hài hòa điều ai cũng mong trong những ngày cuối năm.
Xôi chay hoặc cơm trắng nền tảng của sự no đủ
Xôi đỗ xanh, xôi gấc chay hoặc đơn giản là bát cơm trắng dẻo thơm thường được đặt trang trọng trên mâm cúng. Hạt gạo tượng trưng cho thành quả lao động, cho sự đủ đầy và gắn kết gia đình.
Xôi hay cơm không cần cầu kỳ mà chú trọng độ dẻo, thơm, thể hiện sự trân trọng những điều căn bản nhất trong đời sống.
Cách làm xôi đỗ xanh đơn giản
Gạo nếp và đỗ xanh ngâm riêng vài giờ, hấp chín cùng chút muối. Xôi dẻo thơm, không cần thêm dầu mỡ.
Nếu đơn giản hơn, một bát cơm trắng nấu dẻo, nóng cũng đủ thể hiện sự trang trọng trong mâm cúng Rằm.
Tráng miệng nhẹ nhàng, kết thúc bằng vị ngọt an nhiên
Bữa ăn Rằm thường khép lại bằng trái cây tươi theo mùa hoặc món chè chay thanh mát như chè đậu xanh, chè hạt sen. Vị ngọt dịu không chỉ dễ ăn mà còn mang ý nghĩa viên mãn, mong những điều tốt đẹp sẽ theo ta sang năm mới.
Những món ăn thanh đạm trong ngày Rằm cuối năm không phô trương, không cầu kỳ, nhưng lại chứa đựng chiều sâu văn hóa và cảm xúc. Đó là cách người Việt gìn giữ nhịp sống chậm, nhắc nhau biết đủ, biết ơn và hướng thiện trước khi bước sang một chu kỳ mới.
Dù mâm cơm lớn hay nhỏ, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và ấm áp. Trong hương khói dịu nhẹ, bên những món ăn giản dị, ngày Rằm cuối năm trở thành khoảnh khắc để mỗi người lắng lại, nhẹ nhàng khép lại năm cũ và mở ra hy vọng an lành cho năm mới.
Hoàng Ly