Cần cơ chế đặc thù xử lý nhà, đất dôi dư

một giờ trướcBài gốc

Hơn 10.000 cơ sở thuộc diện phải tiếp tục xử lý ở bước 2

Bộ Tài chính cho biết, theo báo cáo của các địa phương, đến hết tháng 1/2026, các địa phương đã xử lý xong bước 1 bảo đảm xác định rõ chủ thể quản lý, sử dụng và khai thác đối với gần 26.000 cơ sở nhà, đất. Tuy nhiên, đối với hơn 10.000 cơ sở nhà, đất xử lý theo hình thức thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý cần tiếp tục xử lý ở bước 2. Khi các địa phương bước vào giai đoạn tăng tốc để xử lý bước 2, qua việc nắm bắt tình hình thực tiễn và báo cáo của các bộ, ngành, địa phương còn có một số khó khăn khi xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư.

Một công sở dôi dư tại Thanh Hóa. Ảnh: Nguyễn Nam/TTXVN

Cụ thể, các cơ sở nhà, đất dôi dư là trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp của cơ quan, tổ chức, đơn vị nên thiết kế, công năng sử dụng không còn phù hợp để đưa vào khai thác khi giao cho tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà địa phương (sau đây gọi là Tổ chức kinh doanh nhà) theo quy định tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP. Do đó, cần có cơ chế, chính sách đặc thù về trình tự, thủ tục giao, đơn giá cho thuê nhà, thời hạn niêm yết giá để đẩy nhanh tiến độ đưa các cơ sở nhà, đất này vào khai thác, không để hư hỏng, xuống cấp, lãng phí.

Bên cạnh đó, nhiều trường hợp nhà, đất không có hoặc mất giấy tờ pháp lý về nhà, đất, một số trường hợp đã bố trí làm nhà ở hoặc bị lấn chiếm. Tuy nhiên, việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý về nhà, đất theo quy định cần có thời gian; đồng thời, việc tổ chức cưỡng chế di dời các hộ dân, trả lại mặt bằng sạch trước khi xử lý gặp nhiều khó khăn do các cơ quan, đơn vị có nhà, đất không có thẩm quyền, chức năng. Đó là chưa kể, một số nhà, đất dôi dư chưa đưa ngay vào sử dụng mục đích công trình công cộng như: thư viện, công viên, thiết chế văn hóa, thể thao,... do phải thực hiện các thủ tục chuyển đổi công năng, thanh lý tài sản trên đất, điều chỉnh quy hoạch.

Đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư chuyển giao về địa phương và được xử lý theo hình thức giao đất, cho thuê đất theo pháp luật về đất đai, trường hợp bán tài sản gắn liền với đất cho người được giao đất, cho thuê đất thì giá trị tài sản trên đất bảo đảm phù hợp với giá trị thực tế còn lại của tài sản. Tuy nhiên, thực tế tài sản gắn liền với đất thường không phù hợp với mục đích sử dụng của người được giao đất, cho thuê đất nên việc xác định lại giá để bán tài sản sẽ không thu hút được người quan tâm, đồng thời phải có thời gian, chi phí để thực hiện xác định giá.

Gỡ nút thắt đẩy nhanh tiến độ xử lý nhà, đất dôi dư

Để đáp ứng yêu cầu về tiến độ cũng như chất lượng của việc xử lý, khai thác đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư, Bộ Tài chính cho rằng, cần phải có cơ chế, chính sách đặc thù để giải quyết các vấn đề thực tiễn phát sinh.

Theo đó, dự thảo Nghị quyết quy định, đối với cơ sở nhà, đất dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp, trên cơ sở đề xuất của cơ quan, tổ chức, đơn vị có cơ sở nhà, đất, cơ quan, người có thẩm quyền quyết định chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công xem xét, quyết định chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý theo nguyên trạng (bao gồm cả trường hợp không có hoặc mất hồ sơ pháp lý về nhà, đất; đã bố trí làm nhà ở hoặc bị lấn chiếm); không phải thực hiện thủ tục lấy ý kiến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Dự thảo nghị quyết cũng quy định, cơ quan, tổ chức, đơn vị có cơ sở nhà, đất chịu trách nhiệm về việc không có hoặc mất hồ sơ và hiện trạng của cơ sở nhà, đất khi thực hiện chuyển giao; có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng của địa phương để xử lý các vấn đề liên quan đến cơ sở nhà, đất sau khi đã chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý.

Một trụ sở thuộc UBND tỉnh Quảng Nam cũ (nằm trên địa bàn phường Bàn Thạch, TP. Đà Nẵng) hiện đang bỏ hoang. Ảnh: NLĐO

Đối với cơ sở nhà, đất dôi dư chuyển đổi công năng sang mục đích công cộng như: vườn hoa, sân chơi, công trình phục vụ cộng đồng khác mà nhà, công trình gắn liền với đất hiện có không phù hợp với mục đích sử dụng mới và không thuộc trường hợp phải lập dự án đầu tư thì cơ quan, người có thẩm quyền quyết định chuyển đổi công năng. Việc phá dỡ, hủy bỏ tài sản quy định được thực hiện kể cả trong trường hợp tài sản vẫn còn khả năng sử dụng, chưa hết thời gian khấu hao/hao mòn theo quy định.

Đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư được điều chuyển, chuyển giao hoặc chuyển đổi công năng để làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp, công trình công cộng, quốc phòng, an ninh, việc cập nhật, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và các quy hoạch chuyên ngành liên quan sẽ được thực hiện sau khi cơ quan, người có thẩm quyền quyết định điều chuyển, chuyển giao, chuyển đổi công năng. Quy định này nhằm tháo gỡ nút thắt về quy hoạch, vốn là một trong những nguyên nhân khiến quá trình xử lý nhà, đất dôi dư kéo dài trong thời gian qua.

Ngoài ra, đối với cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định chuyển giao về địa phương để quản lý, xử lý được xử lý theo hình thức giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai, dự thảo Nghị quyết quy định, người được giao đất, cho thuê đất có trách nhiệm hoàn trả cho Nhà nước giá trị còn lại của nhà, tài sản gắn liền với đất được cơ quan tiếp nhận tài sản chuyển giao theo dõi, hạch toán tại thời điểm giao đất, cho thuê đất (bao gồm cả trường hợp phá dỡ, hủy bỏ nhà, tài sản gắn liền với đất trước khi giao đất, cho thuê đất và trường hợp bán nhà, tài sản gắn liền với đất cho người được giao đất, cho thuê đất).

Trường hợp nhà, tài sản gắn liền với đất chưa được theo dõi, hạch toán trên sổ kế toán thì việc xác định giá trị còn lại của nhà, tài sản gắn liền với đất được thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính về chế độ quản lý, tính hao mòn, khấu hao tài sản cố định tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản cố định do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Dự thảo nghị quyết cũng quy định, trường hợp tổ chức, cá nhân có đất có nhu cầu tiếp nhận lại nhà, tài sản gắn liền với đất thì cơ quan, đơn vị được giao quản lý, sử dụng tài sản ban hành Quyết định bàn giao nhà, tài sản gắn liền với đất cho tổ chức, cá nhân có đất; trên cơ sở đó, tổ chức thực hiện việc bàn giao, tiếp nhận tài sản. Tổ chức, cá nhân có đất nhận bàn giao tài sản có trách nhiệm hoàn trả cho Nhà nước giá trị còn lại của nhà, tài sản gắn liền với đất theo sổ kế toán tại thời điểm quyết định. Trường hợp tổ chức, cá nhân có đất không có nhu cầu tiếp nhận lại tài sản thì cơ quan, đơn vị được giao quản lý, sử dụng tài sản được thanh lý tài sản theo hình thức phá dỡ, hủy bỏ và bàn giao lại mặt bằng cho tổ chức, cá nhân có đất.

Dự thảo Nghị quyết được kỳ vọng sẽ kịp thời gỡ khó nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, sớm đưa các trụ sở vào sử dụng, tránh lãng phí tài sản công.

Song Hà

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/can-co-che-dac-thu-xu-ly-nha-dat-doi-du-10416497.html