Cần 'tấm áo cơ chế' đủ rộng cho quy hoạch Thủ đô

2 giờ trướcBài gốc

Triển khai quy hoạch liên kết vùng vẫn gặp khó

Luật Thủ đô 2024 đã thiết lập một khung thể chế đặc thù, vượt trội, trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền Thủ đô trong quản trị, phát triển và huy động nguồn lực. Trong đó có quy định về quy hoạch, phát triển đô thị và liên kết vùng

Theo Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp Lê Tuấn Phong, Luật Thủ đô 2024 đã tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội tổ chức lập, điều chỉnh quy hoạch theo cách tiếp cận tích hợp, đa ngành, gắn với liên kết vùng và phát triển bền vững. Trong giai đoạn đầu triển khai, Thành phố đã tập trung rà soát, điều chỉnh các quy hoạch liên quan, đặc biệt là Quy hoạch chung Thủ đô, quy hoạch phân khu và định hướng phát triển không gian ngầm, giao thông công cộng, đô thị theo mô hình TOD.

Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Lê Tuấn Phong, Bộ Tư pháp phát biểu

Những kết quả ban đầu cho thấy tư duy quy hoạch đã có sự chuyển biến theo hướng dài hạn và hiện đại hơn. Tuy nhiên, việc triển khai quy hoạch liên kết vùng vẫn gặp khó khăn do sự khác biệt về lợi ích, nguồn lực và thiếu cơ chế phối hợp giữa Hà Nội và các địa phương lân cận. Bên cạnh đó, công tác tổ chức thực hiện quy hoạch, nhất là trong giải phóng mặt bằng, huy động nguồn lực và kiểm soát phát triển đô thị, vẫn là thách thức lớn cần tiếp tục tháo gỡ.

Đề cập về những vướng mắc liên quan đến quy hoạch, đại diện Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho rằng, mặc dù HĐND Thành phố đã kịp thời ban hành các Nghị quyết trong đó có Nghị quyết số 34/2024/NQ-HĐND về điều chỉnh cục bộ quy hoạch, nhưng đến thời điểm này vẫn chưa có trường hợp điều chỉnh quy hoạch cục bộ nào được phê duyệt theo quy trình của Luật Thủ đô 2024.

Bên cạnh đó, đang có sự "lệch pha" giữa Luật Thủ đô 2024 và các luật, nghị quyết chuyên ngành mới ban hành. Ngay sau khi Luật Thủ đô 2024 có hiệu lực, Quốc hội đã liên tiếp ban hành các văn bản luật và nghị quyết mới với tư duy cải cách mạnh mẽ, tạo ra những quy định "thuận lợi hơn, thoáng hơn" so với chính Luật Thủ đô 2024. Đơn cử quy định về nhà ở xã hội: Luật Thủ đô 2024 (Khoản 2 Điều 29) quy định quy trình khá chặt chẽ, yêu cầu phải lập nhiệm vụ quy hoạch chi tiết đồng thời với đồ án, và việc thẩm định nhiệm vụ phải làm trước. Trong khi đó, tại khoản 1 Điều 6 Nghị quyết 201/2025/QH15 quy định thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội trên toàn quốc lại cho phép cắt giảm thủ tục, không phải lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết đối với dự án nhà ở xã hội.

Hay như quy định về Quy hoạch các khu chức năng: Luật Thủ đô 2024 chỉ quy định phân quyền thẩm định quy hoạch đối với Khu công nghệ cao (Điều 24). Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024 (Điều 41) đã mở rộng phân quyền thẩm định cho toàn bộ các khu chức năng (bao gồm cả khu kinh tế, khu du lịch, khu công nghiệp...).

Để quy hoạch là động lực cho phát triển

Có thể thấy, sự ra đời của Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm cơ chế đặc thù cho các dự án lớn tại Hà Nội đã mang đến những đột phá chưa từng có, vượt xa khung khổ của Luật Thủ đô 2024 hiện hành. Nghị quyết cho phép thay thế các quy hoạch cũ bằng một "Quy hoạch tổng thể Thủ đô" duy nhất. Nghị quyết cho phép dự án đầu tư công, dự án PPP, dự án đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng ủy Chính phủ nhưng chưa có trong quy hoạch thì được phép triển khai thực hiện và được cập nhật vào Quy hoạch tổng thể Thủ đô và các quy hoạch khác khi điều chỉnh; cho phép lập đồng thời quy hoạch phân khu và chi tiết, bỏ qua nhiều bước trung gian...

Đường sắt đô thị đã chứng minh được tính ưu việt, giúp giao thông Thủ đô văn minh và hiện đại hơn. Ảnh: laodongthudo.vn

Như vậy, Luật Thủ đô 2024 dù mới ra đời nhưng ở một số khía cạnh quy hoạch đã bắt đầu bộc lộ sự "chật chội" so với nhu cầu phát triển và so với các cơ chế mới của Nghị quyết số 258/2025/QH15, do đó cần đồng bộ hóa chính sách và sửa đổi Luật Thủ đô một cách toàn diện.

Để giải quyết căn cơ các điểm nghẽn về hạ tầng, ùn tắc và ô nhiễm, đồng thời hiện thực hóa khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới, Hà Nội cần một tư duy đột phá, mang tầm nhìn 100 năm, đại diện Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho rằng, đặt Thủ đô vào vị thế trung tâm dẫn dắt của cả Vùng. Một mình Hà Nội không thể giải quyết hết các vấn đề của mình nếu thiếu sự liên kết vùng và các công cụ pháp lý vượt trội.

Từ thực tế đó, định hướng hành động của ngành Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội trong thời gian tới sẽ tập trung vào 2 trụ cột chính. Một là, hoàn thiện đồng bộ "Bộ ba công cụ chiến lược": Sở Quy hoạch - Kiến trúc sẽ chủ trì cũng như phối hợp chặt chẽ với các Sở, ban, ngành tham mưu cho Thành phố thực hiện song song và đồng bộ 3 nhiệm vụ pháp lý then chốt: sửa đổi Luật Thủ đô; sửa đổi Nghị quyết 15-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quy hoạch Tổng thể Thủ đô. Hai là, định hình cấu trúc không gian đô thị: Kiên định mô hình "Chùm đô thị đa cực - đa trung tâm" đặt trong Vùng Thủ đô với các đô thị vệ tinh có tính tự chủ chức năng cao, được kết nối chặt chẽ bằng hệ thống giao thông tốc độ cao, vừa giảm tải cho nội đô, vừa tạo lực hút mới, áp dụng mô hình "Đô thị nén" gắn với định hướng TOD. Đây là giải pháp khoa học nhất để khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng, giảm xe cá nhân và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất. Tổ chức không gian "Đa tầng - Đa lớp", khai thác triệt để tài nguyên không gian theo chiều đứng, phát triển các tổ hợp thương mại, dịch vụ, giao thông ngầm liên thông, không gian mặt đất, không gian tầm thấp và tầm cao.

Đứng trước yêu cầu phát triển của đất nước trong "kỷ nguyên vươn mình", Hà Nội đang gánh vác trên vai trọng trách lịch sử. Chúng ta không chỉ xây dựng một thành phố cho 10 triệu dân, mà là đang kiến tạo một biểu tượng phát triển, một đầu tàu dẫn dắt và tạo hiệu ứng lan tỏa cho cả Vùng Thủ đô và cả nước. Do đó, quy hoạch phải đi trước một bước, không chỉ là công cụ quản lý kỹ thuật đơn thuần mà phải trở thành "người dẫn đường", là công cụ quản trị nhà nước đắc lực để khơi thông nguồn lực và định hình tương lai.

Sự cộng hưởng giữa một bản Quy hoạch tổng thể có tầm nhìn chiến lược 100 năm, được hậu thuẫn bởi hệ thống thể chế vượt trội từ Luật Thủ đô sửa đổi đến các cơ chế đặc thù của Nghị quyết 258 và sự định hướng của Nghị quyết 15, sẽ tạo nên một "bệ phóng kép" vững chắc. Đây chính là chìa khóa để chúng ta hóa giải những thách thức về hạ tầng, môi trường vốn đã tồn tại nhiều thập kỷ; chuyển hóa những áp lực của đô thị hóa thành động lực phát triển. Nhấn mạnh điều này, đại diện Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cũng cam kết không để quy hoạch là rào cản, mà quy hoạch sẽ là động lực, là nguồn lực để hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại; một đô thị Xanh - Thông minh - Bản sắc; xứng tầm là trái tim của cả nước, là niềm tự hào của mỗi người dân Việt Nam.

Song Hà

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/can-tam-ao-co-che-du-rong-cho-quy-hoach-thu-do-10404839.html