Chuyển đổi số y tế: Thiếu chuẩn chung, quyền lợi người dân bị ảnh hưởng ra sao?

4 giờ trướcBài gốc

Nhằm mang đến góc nhìn mới về các chính sách nâng cao năng lực y tế cơ sở, mới đây báo Sức khỏe và Đời sống cùng Văn phòng Bộ Y tế đã phối hợp với tổ chức chương trình trực tuyến với chủ đề "Nâng cao năng lực y tế cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số ứng phó với các thách thức dịch bệnh trong tình hình mới".

Tại chương trình này, các chuyên gia đầu ngành đã chỉ ra thực trạng và giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế, đặc biệt tại tuyến cơ sở theo định hướng của Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.

Chấm dứt tình trạng "trăm hoa đua nở"

Chia sẻ về bức tranh ứng dụng công nghệ thông tin hiện nay, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết đơn vị có ưu điểm bắt đầu sớm và chính thức không sử dụng bệnh án giấy từ 3 năm nay.

Tuy nhiên, ông Hiếu đánh giá chuyển đổi số là một công việc liên tục, đòi hỏi chiến lược lâu dài và có thể thường xuyên gặp sự cố.

"Hiện nay, những lợi ích mà chúng ta được thụ hưởng từ chuyển đổi số vẫn chưa thực sự rõ ràng sau khi bước qua giai đoạn đầu tiên. Mới đầu thì thấy có rất nhiều lợi ích, không phải dùng bút, thùng giấy nữa và cũng rất nhanh chóng khi có thể gõ máy tính vèo vèo. Nhưng chỉ được lợi đến mức đó thôi, chúng ta chưa được lợi ở các bước tiếp theo", ông Hiếu thẳng thắn nhận định.

Chuyển đổi số y tế không chỉ dừng lại ở việc xóa bỏ bệnh án giấy đơn thuần. Ảnh minh họa: TT

Nguyên nhân cốt lõi, theo ông Hiếu, là chưa có một chiến lược quốc gia về chuyển đổi số ứng dụng thực tế trong y tế, dẫn đến tình trạng "trăm hoa đua nở", bệnh viện nào tự đi mò mẫm cho bệnh viện đó khiến việc kết nối với nhau vô cùng khó khăn.

Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội nêu dẫn chứng thực tế việc buổi sáng khám bệnh, bệnh nhân chìa ra các ứng dụng theo dõi sức khỏe nhưng mỗi bệnh viện thiết kế một kiểu với cách truy cập và chất lượng hoàn toàn khác nhau.

Đơn cử, với hình ảnh siêu âm tim, hệ thống chuẩn phải đẩy hình ảnh động lên hệ thống lưu trữ PACS để bác sĩ có thể quét mã xem ở bất cứ đâu, nhưng nhiều nơi chỉ chụp hình rồi đẩy file PDF dán vào bệnh án điện tử, khiến hiệu quả khác nhau "một trời một vực".

Ông nhấn mạnh hiệu quả thực sự của chuyển đổi số là khi có trong tay dữ liệu lịch sử người bệnh, từ phim X-quang đến kết quả xét nghiệm máu, trí tuệ nhân tạo và Big Data (dữ liệu lớn), từ đó có thể hỗ trợ dự báo xu hướng bệnh. "Nhưng trên thực tế, hiện nay dữ liệu lưu trữ chỉ là số liệu cứng, "dữ liệu chết", hoàn toàn chưa có "dữ liệu sống" mang tính dự báo, cảnh báo hay sự liên thông giữa các cơ sở y tế", ông Hiếu nói.

Để có giải pháp căn cơ, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu mong muốn Bộ Y tế có quy chuẩn càng chi tiết càng tốt để các bệnh viện và công ty phần mềm bám theo, đồng thời tháo gỡ khó khăn về giá thành chuyển đổi số - yếu tố đang khiến nhiều đơn vị chỉ biết ngồi đợi nhau đấu thầu rồi bắt chước giá.

"Cần có chính sách hỗ trợ kinh tế thiết thực và cụ thể, như quy định BHYT chi trả bao nhiêu khi không dùng phim X-quang, hoặc tính chi phí công nghệ vào giá khám chữa bệnh để hỗ trợ các cơ sở y tế", ông Hiếu nói thêm.

Xây dựng nền tảng dữ liệu y tế quốc gia từ tuyến cơ sở

Đứng từ góc độ hoạch định chính sách, TS Nguyễn Khánh Phương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế (Bộ Y tế), phân tích rằng chuyển đổi số tại y tế cơ sở bắt nguồn từ việc tạo lập cơ sở dữ liệu y tế thông qua các nền tảng công nghệ thông tin và phải có con người để vận hành hệ thống.

Theo Thông tư 43/2025 của Bộ Y tế hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của trạm y tế cấp xã, trạm y tế là đơn vị sự nghiệp công lập, do đó việc quản trị, điều hành cơ sở y tế cấp ban đầu cũng như việc tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử phục vụ quản lý sức khỏe cộng đồng đều phải dựa trên dữ liệu.

Dữ liệu này cần được liên kết, chia sẻ vào hệ thống y tế quốc gia nhằm tạo sự hỗ trợ chuyên môn và liên thông giữa cấp cơ bản và chuyên sâu.

"Đến thời điểm này, chúng ta có hơn 34 triệu sổ sức khỏe điện tử kết nối liên thông qua khám chữa bệnh BHYT, tức là vẫn chỉ đang dựa vào khám chữa bệnh BHYT thôi", TS Phương thông tin.

Theo Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế, để thực hiện hiệu quả Nghị quyết 72, ngành y tế cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ và đẩy nhanh việc kết nối dữ liệu thông qua BHYT để tạo lập sổ sức khỏe điện tử cho mỗi người dân.

Cạnh đó, kế hoạch triển khai khám sức khỏe định kỳ trong năm 2026 chủ yếu tại trạm y tế cấp xã, với sự tham gia của y tế tuyến trên, sẽ giúp bao phủ cơ sở dữ liệu cho những người không có BHYT hoặc chưa từng được khám sức khỏe. Khi đưa dữ liệu vào phần mềm quản lý liên thông, người dân sẽ được thụ hưởng dịch vụ toàn diện, liên tục trong toàn hệ thống.

Bà Phương cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc truyền thông nâng cao nhận thức người dân về quyền lợi, từ đó tạo ra kênh phản hồi, giám sát giúp chuyển đổi số mang lại lợi ích thực tế cao nhất.

Hơn 34 triệu sổ sức khỏe điện tử đã được tích hợp trên VNeID. Ảnh minh họa: THẢO PHƯƠNG

Thay đổi chiến lược khám chữa bệnh từ xa

Chuyển đổi số không chỉ dừng ở quản lý dữ liệu mà còn tác động trực tiếp đến phương thức khám chữa bệnh. Đánh giá về mô hình khám chữa bệnh từ xa (telehealth), PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu chia sẻ Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đã triển khai hệ thống này từ năm 2021 khi đại dịch COVID-19 bùng phát và trải qua ba giai đoạn rõ rệt.

Giai đoạn thứ nhất là hội chẩn giữa các bệnh viện vào thứ 5 hàng tuần để thảo luận các ca bệnh khó. Từ năm 2024, mô hình này thay đổi linh hoạt hơn bằng cách cử trực tiếp bác sĩ nội trú về bệnh viện tuyến huyện (cũ) để chuẩn bị những ca bệnh khó, ca bệnh không thành công đưa lên hội chẩn, qua đó người bệnh được hưởng lợi chữa trị tại chỗ thay vì chuyển về Hà Nội không mang lại hiệu quả.

Giai đoạn hai là mô hình bác sĩ tuyến trên trực tiếp khám qua phòng khám từ xa. Tuy nhiên ông Hiếu cho biết hiện nay bệnh viện đã dừng phương án này. Nguyên nhân là do chưa được đầu tư đúng mức về các công cụ thiết bị IoT đắt tiền như siêu âm tim xách tay, nội soi hay robot phẫu thuật để phục vụ khám tại địa phương.

"Ở giai đoạn thứ ba, hiện nay chúng tôi đang mong muốn khám chữa bệnh từ xa dựa vào sổ sức khỏe điện tử. Chúng tôi sẽ hướng dẫn cho các trạm y tế xã, bệnh viện tuyến huyện (cũ) xây dựng sổ khám chữa bệnh điện tử cho người bệnh mãn tính, cụ thể như tăng huyết áp, đái tháo đường, phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh lý tâm thần", PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu cho hay.

Những sổ khám bệnh điện tử này sẽ là gốc rễ để theo dõi, đánh giá sự tiến triển của người bệnh và hội chẩn chuyên gia ngay khi có sự bất thường. Ông Hiếu đánh giá cách làm này là thực chất và mang lại hiệu quả hơn rất nhiều so với việc xây dựng những phòng khám từ xa tốn kém mà mỗi tuần chuyên gia chỉ khám được vài bệnh nhân.

THANH THANH

Nguồn PLO : https://plo.vn/chuyen-doi-so-y-te-thieu-chuan-chung-quyen-loi-nguoi-dan-bi-anh-huong-ra-sao-post897344.html