Chuyện về con gà giao thừa 'ngon nhất đời'

6 giờ trướcBài gốc

Tác giả: Nguyễn Hoàng Diệu Thủy/Nhã Nam & NXB Phụ nữ Việt Nam

Những món ăn nuôi ta lớn

Cuốn sách tập hợp các tản văn của tác giả Phạm Trung Tuyến và Nguyễn Hoàng Diệu Thủy về những món ăn truyền thống trong mâm cơm người Việt, cùng các công thức nấu món ăn của chef Nguyễn Mạnh Hùng. Ta không chỉ ăn, ta còn nghe món ăn kể chuyện, là thông điệp mà nhóm tác giả muốn gửi gắm qua cuốn sách.

Chuyện về con gà giao thừa 'ngon nhất đời'

Một con mèo mướp to tướng mắt xanh lè hoang dại phóng vụt từ trong chạn bát ra. Con gà cúng đã bị gặm gần trụi cái phao câu và một phần cánh nham nhở, trông rất tức cười.

Thế là tôi sắp lên mười một tuổi.

Cách Tết chừng đôi tháng, mẹ đã mua thêm năm con gà choai choai về nuôi, để đến Tết bọn nó lớn thịt là vừa. Thịt gà, trời ơi là thịt gà, chỉ nghĩ thôi nước miếng tôi đã ứa ròng ròng. Một thứ xa xỉ mà chỉ dịp tết nhất giỗ chạp mới được ăn. Này là miếng đùi ngọt lịm, cắn phập răng vào phần thịt thơm lừng mọng nước, ôi thôi cứ sướng tê người. Này là miếng ức thì trắng muốt nhức mắt, miếng cánh ngậy mỡ, miếng mề sừn sựt, miếng tim giòn giòn...

Thường xuyên tôi mơ thấy cảnh tôi một-mình-một-con-gà-luộc ngồi chén.

Mẹ cắt lông cánh, lông đuôi lũ gà để đánh dấu là lính mới, rồi nhốt vào chuồng cùng với đám gà cũ. Cả xóm ai ai cũng nuôi lợn nuôi gà. Bố tôi giáo viên đại học, mẹ tôi giáo viên cao đẳng, ngoài đi dạy còn mở hiệu may, thế mà vẫn nuôi gà để có thêm thu nhập. Nhưng tôi thấy mẹ nuôi gà chẳng chuyên nghiệp gì, vì bận quá.

Ngày hôm sau tất cả lũ gà được thả ra tự do. Tôi có nhiệm vụ vãi cơm cho bọn nó sáng một lần và chiều một lần. Trời ngả nhập nhoạng, lũ gà lục tục kéo về chuồng, và đây là thời khắc tôi rất ghét. Gần như lần nào cũng thế, cứ mỗi khi nuôi gà mới kiểu gì cũng có con bị lạc. Lần này, năm con, chỉ về có bốn.

- Con đi tìm gà mau,- mẹ cau có - của một đống tiền cứ thế này thì Tết treo nồi hết!

Một nhiệm vụ tuyệt vọng. Tôi không biết đã bị mẹ bắt đi tìm gà lạc bao nhiêu lần, và tất nhiên chẳng lần nào tìm được. Tôi chạy qua hỏi bà Báng hàng xóm cho lấy lệ, rằng bà có thấy con gà màu vàng cắt lông đuôi lông cánh chạy qua đây không. Không. Chả nhẽ lại có, ai mà bận tâm đến một con gà ranh đi loanh quanh chứ. Tôi đi ngó các bụi cây quanh nhà, bóng sáng bóng tối bắt đầu nhòa vào nhau. Miệng tôi kêu lích chích. Chẳng có con gà nào chạy ra hết. Phải thôi, nếu tôi là con gà tôi cũng chẳng chạy ra, nó biết cái đứa đang chích chích kia là đứa nào. Tôi chạy qua chuồng gà nhà bác Mão ngó thử, hàng chục con gà đang chen lấn nhau trong cái chuồng to đùng nhà bác, có thánh cũng chẳng nhìn ra được con gà ranh nhà tôi nếu nó ở trong đó thật.

Tôi không dám về nhà, mẹ sẽ cáu nhặng lên, dù tôi nghĩ lỗi là ở con gà chứ không phải ở tôi. Tôi đi qua những bụi cây to và xa hơn, chích chích vào trong vùng bóng tối thăm thẳm sau đám lá cành um tùm, thấy cứ sờ sợ. Rồi tôi đi xa nữa, ra phía cánh đồng sau nhà, đứng thơ thẩn cô đơn trên bờ ruộng. Tôi thôi chích chích. Bóng tối đổ xuống không gian rộng lớn. Ngoảnh lại phía nhà mình, khung cửa sổ mở ra đồng đã sáng ánh điện. Rồi tôi lại nhìn ra khoảng không xam xám, trước mặt, gió thổi hi hút, lòng thấy buồn mênh mang. Tôi chẳng giận mẹ, chẳng giận con gà, chỉ buồn thôi.

Tôi cứ đứng như thế không biết bao lâu, chờ đợi một tiếng gọi. Thể nào rồi mẹ cũng ló ra sau nhà, "Thủy ơi, về đi!", lúc ấy tôi mới đi về.

Lũ gà yên ổn cho đến Tết, mẹ bán bớt mấy con, giữ lại con gà mái đang đẻ trứng và mấy con để ăn Tết. Tôi háo hức chờ đến tối ba mươi được cắn ngập răng vào miếng thịt gà thiên thần mà nhiều đêm tôi đã mơ.

Tối ba mươi lạnh cóng, cả nhà ăn một bữa tất niên linh đình. Đã miệng, đã bụng. Lệ Dung thì được nhai xương thỏa thích. Sau bữa tối, chị tôi rửa bát, mẹ tôi với tôi làm thịt một con gà sống cúng giao thừa. Mười giờ đêm thì mọi thứ đã tươm tất, con gà cúng được cất vào chạn bát chờ đến lúc bày ra sân tế đất trời thời khắc thiêng liêng. Cả nhà lên nhà ngồi uống trà, ăn kẹo, nghe đài và đợi giao thừa, riêng cái Ghi đã lên giường ngủ trước lát mới gọi dậy.

"Cách!" Một tiếng động khá to vang lên ở bếp. Mẹ bật dậy "Thôi chết rồi!" và lao ngay xuống bếp, mấy bố con lao theo. Điện vừa bật sáng, một con mèo mướp to tướng mắt xanh lè hoang dại phóng vụt từ trong chạn bát ra. Hình như mẹ đã cài chạn không kỹ. Con gà cúng đã bị gặm gần trụi cái phao câu và một phần cánh nham nhở, trông rất tức cười. Nhưng mẹ không cười nổi. Bố hô lên:

- Còn một tiếng nữa giao thừa, phải làm con gà khác, mau lên! Mẹ nó đi bắt gà với bố. Hai đứa đun nước.

Bố mẹ hối hả ra chuồng bắt con gà mới. Tôi vội vàng nhóm bếp đặt siêu nước lên, trong khi chị tôi chẻ củi và đi lấy xoong nồi. Chị tôi giữ cánh và chân gà cho mẹ cắt tiết. Mỗi khi cắt tiết gà mẹ luôn nói, "gái cắt tai, giai cắt cổ, tao hóa kiếp cho mày". Nhưng không hiểu sao lần này mẹ nói nhịu thành "gái cắt giai, tai cắt cổ". Và có thể đó là lý do mà con gà chưa ngỏm hẳn. Trong lúc mẹ đang quay đi cất bát tiết thì nó ngóc dậy, dáo dác đi quanh với cái đầu ngoẹo sang bên, trông kỳ dị vô cùng.

- Gà chạy, anh ơi!

Mẹ hốt hoảng kêu bố xuống. Bố sập cửa bếp chính vào, con gà giật mình lảo đảo phi qua cửa sau ra vườn.

Khoảnh vườn bé nhưng có nhiều lối thoát, con gà mà chạy được thì nguy to. Ở đây nhà nào cũng nuôi gà kiểu thả tự do cho đi kiếm mồi chứ không quây rào kín, bọn gà quen đàn quen nhà cứ tối đến tự biết về chuồng. "Mẹ nó đứng đây, hai đứa ra kia!" Bố có mấy năm kinh nghiệm chiến trường, phân công vị trí đứng cho từng người. Không khí căng thẳng. Tim tôi đập cuồng loạn. Ánh điện từ bếp và nhà hắt ra lỗ chỗ sáng tối. Con gà ngoẹo có vẻ còn khá khỏe, nó đi lung tung từ chỗ này sang chỗ kia. Bố khoát tay về phía góc vườn có rào chắn, bốn người từ từ khép vòng vây...

Con gà bị tóm lại và đưa về nồi nước sôi. Bố tôi lẩm bẩm với con gà, "Mày thông cảm, ở đời ai mà chả là thức ăn của ai đó." Mẹ tôi và chị tôi thoăn thoắt vặt lông gà, thời giờ như vàng ngọc. Chỉ còn ba mươi phút nữa.

Mẹ khéo léo dùng con dao nhỏ mổ phía bụng sau con gà. Mẹ vẫn bảo gà cúng phải mổ moi mới đẹp, chứ mổ phanh là hỏng bét. Tôi thấy mồ hôi ròng ròng trên trán mẹ. Sau khi làm gà sạch sẽ, mẹ dùng sợi lạt mềm buộc cổ con gà để đầu nó nghếch lên cao trong tư thế "nghinh xuân". Mẹ lại dùng một chiếc đũa ngáng qua lưng nó để nâng hai cánh lên tạo dáng tung bay. Rồi mẹ thả con gà đã tạo kiểu vào nồi nước. Đến đây cả nhà đã thở ra được một chút. Nhưng nồi luộc gà không thể để lửa thật to cho nhanh được mà vẫn phải để lửa ừa cho gà không bị toác da. Bố bày sẵn mâm cúng ra sân với rượu, chè, bánh chưng, vàng hương, hoa quả, chỉ thiếu con gà. Bánh pháo được treo sẵn mái hiên. Mẹ canh bếp và liên tục nhìn đồng hồ.

Còn mười phút. Hai chị em tôi nín thở. Còn năm phút. Bốn phút. Mẹ hối hả vớt gà ra cái rổ to cho ráo nước, gỡ cái đũa trên lưng gà, rồi cởi cái lạt ở cổ. Mẹ đặt con gà vẫn còn nóng giãy sang một cái đĩa mới, gài bông hoa hồng đỏ vào cái mỏ đang há, rồi mang thẳng ra sân. Đúng lúc ấy, phía xa bắt đầu có tiếng pháo nổ giòn.

Bố thắp hương trên bàn thờ tổ tiên trong nhà và mâm cúng trời đất ở ngoài sân. Mấy mẹ con sung sướng vỡ òa như vừa hoàn thành một công cuộc vĩ đại.

"Đứa nào muốn châm pháo không?", bố hỏi. Chị tôi xua tay: "Thôi thôi, con sợ lắm." Tôi thì thích lắm, đây là lần đầu tiên tôi được châm pháo. Cầm lấy mồi lửa bố đưa, tay tôi run run hồi hộp đưa vào chỗ dây ngòi. Tạch tạch, đùng, đoàng, tiếng nổ đanh rền sảng khoái ở hiên nhà tôi hòa vào âm thanh rộn ràng khắp khu xóm nhỏ.

Con gà chễm chệ trên mâm cúng, vẫn đang bốc khói nghi ngút, đôi cánh dang ra như sắp bay lên trời đêm giao thừa.

Nửa giờ sau hương tàn, cả nhà xúm lại quanh con gà thụ lộc. Em tôi cầm miếng ức gà trắng ngần mềm mượt, tôi và chị tôi mỗi đứa một cái còng vàng ươm ròng mỡ. Cả nhà hỉ hả ôn lại thời khắc bão tố trước phút giao thừa.

Chắc chắn đấy là con gà giao thừa ngon nhất trong đời tôi.

Nguyễn Hoàng Diệu Thủy/Nhã Nam & NXB Phụ nữ Việt Nam

Nguồn Znews : https://znews.vn/chuyen-ve-con-ga-giao-thua-ngon-nhat-doi-post1626938.html