Cơ hội điện giá rẻ cho người dân Philippines?

2 giờ trướcBài gốc

Giếng khí đốt Malampaya East 1 - Ảnh: INQUIRER

Việc phát hiện gần đây một tầng chứa khí tự nhiên mới tại mỏ khí Malampaya ở phía tây Philippines đã làm dấy lên hy vọng chi phí điện có thể giảm, trong bối cảnh người tiêu dùng nước này phải trả mức giá điện thuộc hàng cao nhất Đông Nam Á.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết nguồn nhiên liệu nội địa mới nhiều khả năng sẽ củng cố an ninh năng lượng và kéo dài thời gian trước khi trữ lượng khí trong nước cạn kiệt, hơn là mang lại sự giảm nhẹ ngay lập tức cho hóa đơn hằng tháng.

“Nếu không có phát hiện này, nguồn cung khí của chúng ta sẽ cạn vào năm 2028. Việc này kéo dài thêm khoảng bảy năm nữa, đến năm 2035”, Bộ trưởng Năng lượng Sharon Garin cho biết.

Ông Dindo Manhit, Chủ tịch Stratbase ADR Institute tại Manila, cho rằng sản lượng khí nội địa suy giảm có thể buộc nước này phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu, điều có khả năng đẩy giá lên cao.

Ông nói thêm, lợi ích chính của phát hiện này là tránh được cú tăng giá mạnh hơn, chứ không phải trực tiếp làm giảm giá điện.

Giá điện tại Philippines liên tục nằm trong nhóm cao nhất khu vực, thường cao hơn tới 50% so với các nước láng giềng như Indonesia và Việt Nam, nơi chính phủ trợ cấp nhiều hơn.

Trong khi giá điện sinh hoạt tại Singapore thường cao hơn do phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và cơ chế giá gắn với khí, các chuyên gia cho rằng người tiêu dùng Philippines chịu gánh nặng lớn hơn so với thu nhập và chi phí kinh doanh.

Tại Palawan, tỉnh đảo gần Malampaya nhất, thách thức không chỉ là chi phí mà còn là độ tin cậy của nguồn điện. Không giống phần lớn đảo chính Luzon, nơi sử dụng điện từ các nhà máy điện khí chạy bằng nguồn Malampaya, Palawan phần lớn nằm ngoài lưới điện chính do vị trí địa lý và chi phí cao của tuyến truyền tải ngầm dưới biển.

Thay vào đó, tỉnh đảo này phụ thuộc vào các tổ máy diesel quy mô nhỏ do một hợp tác xã điện lực phân phối.

Ông Denis Batoy, 39 tuổi, chủ một nhà hàng - quán bar tại thị trấn biển nổi tiếng El Nido, cho biết người dân địa phương từ lâu đã quen với tình trạng cắt điện luân phiên hằng tuần, mỗi lần có thể kéo dài tới tám giờ. “Đó là bất tiện rất lớn với chúng tôi. Nó khiến khách hàng rời đi và làm tôi mất thu nhập”, ông nói với The Straits Times.

Tình trạng mất điện buộc ông phải dùng máy phát điện, làm tăng chi phí vận hành và hạn chế việc sử dụng thiết bị bếp, khiến phục vụ chậm hơn và khách hàng không hài lòng.

Hóa đơn điện của ông Batoy thường dao động từ 20.000 peso (440 đô la Singapore) đến 24.000 peso mỗi tháng, gần bằng một nửa thu nhập ròng hằng tháng của ông. Một nhà hàng tương tự hoạt động tại Luzon sẽ trả tiền điện thấp hơn khoảng 10% đến 20%.

Theo ông, điều trớ trêu hơn là các cộng đồng gần nguồn khí Malampaya vẫn chưa được phục vụ đầy đủ.

“Malampaya ở ngay sau nhà chúng tôi, nhưng người dân Palawan lại không được hưởng lợi từ đó”, ông Denis Batoy nói. “Sẽ thật tốt nếu một ngày nào đó chúng tôi có thể trực tiếp hưởng lợi từ Malampaya”, ông nói thêm.

Phát hiện quan trọng

Được Tổng thống Ferdinand Marcos Jr công bố vào tháng 1, tầng chứa khí mới mang tên Malampaya East-1 (MAE-1) là phát hiện khí tự nhiên lớn đầu tiên của Philippines trong hơn một thập kỷ.

Nguồn tài nguyên này, nằm cách mỏ hiện hữu khoảng 5 km về phía đông, có thể tạo ra khoảng 14 tỷ kWh mỗi năm - đủ cung cấp điện cho 5,7 triệu hộ gia đình trong một năm, ông Marcos cho biết trong tuyên bố ngày 19/1.

Mỏ khí Malampaya hiện hữu nằm ngoài khơi Palawan trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, hướng ra khu vực Biển Đông đang có tranh chấp. Từ lâu, mỏ này được xem là tài sản chiến lược quốc gia nhờ vai trò cung cấp nhiên liệu cho các nhà máy điện khí tại Luzon và giúp giảm phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu.

Ông Marcos cho biết các thử nghiệm ban đầu cho thấy MAE-1 là nguồn có năng suất cao, tương đương các giếng Malampaya ban đầu. Ông nói thêm phát hiện này cũng bao gồm condensate, được mô tả là “nhiên liệu lỏng có giá trị cao” có thể hỗ trợ ổn định nguồn cung điện.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Năng lượng Sharon Garin nhấn mạnh phát hiện 98 tỷ feet khối này nhỏ hơn nhiều so với mỏ Malampaya ban đầu 2,3 nghìn tỷ feet khối, vốn đã duy trì các nhà máy điện khí tại Luzon khoảng hai thập kỷ.

“Chắc chắn là không nhiều bằng”, bà nói trong cuộc phỏng vấn ngày 29/1 với kênh truyền hình Bilyonaryo News Channel. Nhưng bà gọi đây là phát hiện quan trọng vì nó kéo dài tuổi thọ của Malampaya.

Phát hiện MAE-1 sẽ không ngay lập tức chuyển thành điện năng. Giếng mới vẫn phải được kết nối với hệ thống hiện có thông qua tuyến ống dài 5 km - một nhiệm vụ kỹ thuật phức tạp nhưng ít tốn thời gian hơn so với việc xây dựng hạ tầng Malampaya ban đầu.

Bà Garin kỳ vọng các nhà máy điện tại Luzon có thể bắt đầu nhận khí từ MAE-1 vào cuối năm 2026.

Ảnh hưởng hạn chế tới giá điện

Các nhà phân tích cho rằng dù phát hiện MAE-1 có thể tăng cường an ninh năng lượng cho Philippines, nhưng khó có khả năng làm giảm giá điện.

Ông Dindo Manhit nói với The Straits Times rằng phát hiện này là “tin rất tốt” vì kéo dài tuổi thọ Malampaya trong bối cảnh Philippines có nguy cơ phụ thuộc nhiều hơn vào nhiên liệu nhập khẩu.

“Nó sẽ giúp ổn định giá, bởi trước khi có phát hiện này, lo ngại là nguồn cung sẽ cạn và chúng ta sẽ phụ thuộc quá mức vào khí nhập khẩu”, ông nói. Ông Manhit cũng chỉ ra các nguyên nhân mang tính cấu trúc khiến giá điện cao, gồm thuế và mức trợ cấp hạn chế tại Philippines so với các nước Đông Nam Á khác.

Luật sư và nhà hoạt động khí hậu Tony La Vina thuộc Manila Observatory đưa ra sự phân biệt rõ hơn giữa an ninh năng lượng và khả năng chi trả. Ông cho rằng phát hiện MAE-1 giúp bảo đảm nguồn cung nhưng ít ảnh hưởng đến cơ chế hình thành giá.

“Đó là vấn đề nguồn cung, không phải giá”, ông nói, lưu ý rằng khí - dù nhập khẩu hay trong nước - phần lớn được định giá theo thị trường. “Ảnh hưởng của phát hiện này chủ yếu là về an ninh năng lượng hơn là giảm giá năng lượng”, ông bổ sung.

Ông cho rằng nguyên nhân sâu xa khiến chi phí điện cao nằm ở mức độ tập trung thị trường và các ràng buộc quản lý hạn chế cạnh tranh thực sự, đồng thời cho rằng việc triển khai năng lượng tái tạo nhanh hơn sẽ có ảnh hưởng rõ rệt hơn đến hóa đơn của người tiêu dùng.

Tuy vậy, các nhà phân tích cho rằng khí nội địa là nhiên liệu chuyển tiếp cần thiết khi Philippines mở rộng năng lượng tái tạo, giúp nước này giảm phụ thuộc vào than đá đồng thời tránh lệ thuộc quá mức vào khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu.

Chính phủ của Tổng thống Ferdinand Marcos Jr đến nay đã thúc đẩy triển khai năng lượng tái tạo nhanh hơn bằng cách mở cửa lĩnh vực này cho sở hữu nước ngoài hoàn toàn trong các dự án điện gió, điện mặt trời, thủy điện và điện thủy triều, tổ chức các phiên đấu giá năng lượng xanh cạnh tranh và coi chuyển dịch năng lượng là yếu tố trung tâm của an ninh năng lượng dài hạn.

“Rất dễ để nói hãy ủng hộ chuyển dịch năng lượng”, Giáo sư Tony La Vina nói. “Nhưng khi chúng ta tắt các nhà máy than và khí tự nhiên, mọi thứ sẽ khó khăn hơn. Tôi luôn ủng hộ sự cân bằng trong cơ cấu nguồn điện”, ông nói thêm.

Khi sản lượng của Malampaya suy giảm, Philippines đã mở rộng năng lực nhập khẩu LNG từ năm 2022 với các đối tác như Nhật Bản.

Việc mở rộng năng lực LNG làm dấy lên lo ngại Philippines có thể bị ràng buộc vào các hợp đồng khí dài hạn, nhưng các nhà phân tích cho rằng MAE-1 có thể phần nào giảm rủi ro này bằng cách kéo dài nguồn cung trong nước và giảm khối lượng nhập khẩu cần thiết. “Mọi nguồn năng lượng nội địa đều giúp tăng cường an ninh năng lượng”, Giáo sư La Vina nói.

MAE-1 có thể giúp giảm nhẹ mức độ phụ thuộc của quốc gia vào nhiên liệu nhập khẩu - hiện chiếm khoảng một nửa nguồn cung, chủ yếu do nhập khẩu dầu và than - đồng thời giảm áp lực lên cán cân ngoại hối.

Tuy nhiên, việc lợi ích kinh tế vĩ mô đó có chuyển thành giá điện rẻ hơn hay không còn phụ thuộc vào chính sách và cải cách thị trường như tăng cường giám sát quản lý và triển khai năng lượng tái tạo nhanh hơn.

Đối với các doanh nghiệp nhỏ, sự khác biệt giữa giá được ổn định và hóa đơn giảm thực sự là rất rõ ràng.

Bà Glenis Fiedacan, 57 tuổi, chủ một cửa hàng tiện lợi gắn liền với nhà riêng tại Quezon City, cho biết hóa đơn điện hằng tháng của bà có thể tăng lên từ 8.000 đến khoảng 12.000 peso do nhu cầu làm lạnh và chiếu sáng. Thành phố này nằm trong số các khu vực sử dụng điện từ các nhà máy chạy bằng khí Malampaya.

“Thật lòng mà nói, tôi thấy giá điện của chúng tôi khá cao”, người mẹ hai con cho biết. “Nếu chính phủ có thể tìm cách làm cho nó rẻ hơn, cuộc sống sẽ dễ dàng hơn nhiều. Tôi có thể dùng khoản tiết kiệm đó để mua thêm hàng cho cửa hàng hoặc thêm thực phẩm cho gia đình”, bà nói.

Nh.Thạch

AFP

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/co-hoi-dien-gia-re-cho-nguoi-dan-philippines-738017.html