Cơ hội việc làm khối ngành kinh tế còn rộng mở trong kỷ nguyên số?

5 giờ trướcBài gốc

Trong kỷ nguyên số, với sự hiện diện ngày càng sâu rộng của trí tuệ nhân tạo, thị trường lao động đang có những dịch chuyển mạnh mẽ. Các ngành thuộc lĩnh vực kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh không nằm ngoài xu hướng này. Không ít thí sinh đứng trước ngã rẽ lựa chọn với tâm lý lo lắng: học gì để không bị “tụt lại phía sau”? Liệu những ngành học truyền thống còn giữ được lợi thế trong tương lai?

Xung quanh vấn đề này, Báo Đại biểu Nhân dân đã có cuộc trao đổi với TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân.

TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân. Ảnh: Trần Hiệp

Thị trường việc làm lĩnh vực kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh thay đổi ra sao trong kỷ nguyên số?

- Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, cùng với sự hiện diện ngày càng rõ nét của trí tuệ nhân tạo, thị trường lao động trong lĩnh vực kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh cũng đang có những dịch chuyển đáng kể. Theo ông, cơ hội việc làm cho sinh viên khối ngành này đang thay đổi ra sao?

TS Lê Anh Đức: Hiện nay, những khái niệm như trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu… đang ngày càng hiện diện rộng khắp trong đời sống, tạo cảm giác về một sự thay đổi mạnh mẽ. Tuy nhiên, trên thực tế, các công nghệ này chủ yếu góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và hiệu quả lao động. Thách thức là có, nhưng cơ hội cũng rất rõ ràng.

Trước hết, phải nhìn nhận đây là xu thế tất yếu của thời đại. Nếu không chủ động thích ứng, không thừa nhận, không tận dụng được sức mạnh này, mỗi cá nhân rất dễ tự đặt mình ra ngoài dòng chảy phát triển. Hiện Đảng và Nhà nước ta cũng đã có nhiều chủ trương, chính sách rõ ràng về việc trang bị cho người học kiến thức về trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, cùng với tinh thần khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo; đặc biệt với Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Quan điểm của tôi cho rằng, AI dù phát triển như thế nào cũng không thể thay thế được con người, đặc biệt là con người được đào tạo để có tư duy và khả năng thích nghi với sự thay đổi của môi trường. Do đó, thí sinh mong muốn theo đuổi các ngành kinh tế, quản lý, quản trị kinh doanh không cần quá lo lắng về cơ hội việc làm. Bởi xã hội vẫn có nhu cầu lớn đối với nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này, được đào tạo bài bản từ các cơ sở giáo dục uy tín, trong đó có Đại học Kinh tế Quốc dân.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, các ngành này không còn mang tính truyền thống như trước kia. Người học không chỉ cần nền tảng chuyên môn vững chắc mà còn phải chủ động trang bị thêm các kiến thức, kỹ năng mang hơi thở của thời đại, đặc biệt là về khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo,... Quan trọng hơn, cần nuôi dưỡng tinh thần đổi mới sáng tạo và năng lực tự học. Theo tôi, một trong những năng lực cốt lõi mà sinh viên cần có hiện nay là khả năng thích ứng nhanh với những thay đổi của nền kinh tế - xã hội nước ta nói riêng và thế giới nói chung. Đây chính là yếu tố then chốt để nắm bắt cơ hội trong kỷ nguyên số.

Tại Đại học Kinh tế Quốc dân, chúng tôi đã chủ động dự báo tác động của trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và đổi mới sáng tạo đối với công tác đào tạo, từ đó triển khai theo hai hướng. Một mặt, chúng tôi phát triển các ngành/chương trình đào tạo có tính chất liên ngành/xuyên ngành, chủ yếu đào tạo bằng tiếng Anh để kịp thời đáp ứng các đòi hỏi cao của xã hội. Mặt khác, chúng tôi cập nhật, thay đổi chương trình đào tạo đơn ngành bằng cách đưa vào/tích hợp các kiến thức về khoa học dữ liệu, AI, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo vào chương trình đào tạo nhằm trang bị cho sinh viên các tư duy, kiến thức cơ bản về khoa học dữ liệu và AI, tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo…

Do đó sinh viên của Đại học Kinh tế Quốc dân không chỉ giỏi về chuyên môn chuyên ngành mà còn có kiến thức cơ bản và tư duy về dữ liệu, khả năng sử dụng, ứng dụng AI,… Điều này giúp các em thích ứng được với đòi hỏi ngày càng cao của thị trường lao động trong kỷ nguyên số.

Các tân cử nhân Đại học Kinh tế Quốc dân trong lễ tốt nghiệp. Ảnh: Tuấn Anh

Như vậy, theo quan điểm cá nhân của tôi, cơ hội việc làm cho sinh viên theo học khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh đang chuyển dịch nội bộ sang hướng có nhu cầu/đòi hỏi cao hơn về chất lượng nhân lực với yêu cầu phải có các kiến thức/kỹ năng mang tính chất tích hợp, liên ngành/xuyên ngành…

Không nên đánh đổi giữa đam mê cá nhân với những thách thức thời đại còn chưa hiện hữu

- Như ông đã nhấn mạnh, thị trường lao động đang thay đổi nhanh dưới tác động của chuyển đổi số và AI. Trong bối cảnh đó, nhiều thí sinh đứng trước lựa chọn không dễ dàng giữa điều mình yêu thích và ngành học được cho là có cơ hội rộng mở hơn. Theo ông, làm thế nào để thí sinh cân bằng giữa đam mê của bản thân và nhu cầu của thị trường, và đâu là những tiêu chí cốt lõi để các em đưa ra quyết định phù hợp nhất?

TS Lê Anh Đức: Ở thời điểm hiện tại, không ai có thể chắc chắn 5 hay 10 năm tới mình sẽ là ai, xã hội sẽ phát triển đến đâu, nhất là trong bối cảnh kỷ nguyên số với những biến đổi nhanh chóng. Chúng ta có thể dự báo một phần, nhưng không phải là tất cả. Vì vậy, lời khuyên của tôi dành cho các bạn học sinh là hãy tập trung vào chính mình, tập trung vào hiện tại. Không nên quá lo lắng hay băn khoăn để phải đánh đổi giữa đam mê cá nhân với những thách thức thời đại còn chưa hiện hữu. Trên thực tế, không có một công thức chung nào để cân bằng điều đó, bởi mỗi người có một lựa chọn và hành trình riêng.

Tuy nhiên, từ kinh nghiệm nhiều năm làm công tác giáo dục đào tạo và tuyển sinh, đồng thời theo dõi quá trình học tập, trưởng thành của sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân, tôi nhận thấy một điểm chung: những người thành công thường là người kiên định theo đuổi đam mê, tập trung tối đa tạo dựng giá trị cho bản thân và nỗ lực đến cùng với lĩnh vực đã lựa chọn.

Do đó, các em không cần quá bận tâm tới những biến động còn chưa xảy ra. Thay vào đó, cần không ngừng nâng cao giá trị bản thân thông qua việc nắm vững kiến thức chuyên môn, đồng thời trang bị các kỹ năng thiết yếu của thời đại. Khi có nền tảng đó, tôi tin rằng dù thị trường lao động có biến động ra sao, các em vẫn có đủ năng lực để thích ứng và khẳng định mình.

Giảng viên, sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân tư vấn về các chương trình đào tạo cho thí sinh. Ảnh: Tuấn Anh

Nếu đặt ra những định hướng cốt lõi, theo tôi, các em nên quan tâm tới 3 tiêu chuẩn.

Thứ nhất và cũng là quan trọng nhất, là xây dựng nền tảng chuyên môn vững chắc, hướng tới trở thành người có trình độ sâu trong lĩnh vực mình theo đuổi.

Thứ hai, cần định hướng theo các tiêu chuẩn quốc tế, trước hết là năng lực ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, đồng thời chủ động tìm hiểu môi trường lao động toàn cầu để sẵn sàng thích nghi với các tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế.

Thứ ba, nâng cao năng lực số - yếu tố không thể thiếu trong kỷ nguyên số. Nếu không đáp ứng được yêu cầu này, người lao động rất dễ bị tụt lại phía sau.

Với những định hướng đó, các em hãy vững tin, kiên trì học tập, không ngừng hoàn thiện bản thân và theo đuổi đam mê một cách nghiêm túc. Tôi tin rằng, dù trong 5 năm tới xã hội và ngành nghề có nhiều thay đổi, các em vẫn có thể tìm được vị trí xứng đáng, dựa trên những giá trị đã tích lũy và nỗ lực của chính mình.

Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT. Ảnh: Trần Hiệp

Thí sinh cần tập trung tối đa cho kỳ thi tốt nghiệp THPT

- Một trong những điểm mới của Quy chế tuyển sinh năm nay là mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng cho tất cả các ngành, tất cả các trường. Ông có thể đưa ra lời khuyên cho thí sinh: Các em cần có chiến lược thế nào để tăng cơ hội trúng tuyển vào các ngành học, trường học yêu thích?

TS Lê Anh Đức: Thí sinh cần xây dựng chiến lược rõ ràng trong bối cảnh mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng.

Theo đó, các nên tìm hiểu kỹ phương thức xét tuyển, tham khảo điểm chuẩn năm trước, tự đánh giá năng lực và chia các ngành đăng ký thành 3 nhóm: nhóm có mức điểm cao hơn, tương đương và thấp hơn so với khả năng của bản thân.

Cụ thể, nếu yêu thích Đại học Kinh tế Quốc dân, thí sinh cần tìm hiểu kỹ lưỡng về phương thức xét tuyển và các ngành đào tạo của nhà trường; tham khảo điểm trúng tuyển của năm 2025; đánh giá/ước lượng mức điểm của mình.

Sau đó, chọn danh sách các ngành/chương trình đào tạo yêu thích hoặc sẵn sàng theo đuổi học và chia thành 3 nhóm. Nhóm 1 gồm 3 - 5 ngành điểm có thể cao hơn điểm của mình; Nhóm 2 gồm 3 - 5 ngành điểm ngang với điểm của mình; Nhóm 3 là 3 - 5 ngành điểm thấp hơn điểm của mình. Các em hãy đăng ký nguyện vọng vào các ngành theo chiến lược trên, để tối đa hóa khả năng trúng tuyển.

Sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân. Ảnh: Tuấn Anh

- Kỳ thi tốt nghiệp THPT và mùa xét tuyển đại học 2026 đang đến gần, nhiều thí sinh không tránh khỏi tâm lý lo lắng. Ông có lời khuyên gì để các em giữ được sự bình tĩnh và chuẩn bị hiệu quả trong giai đoạn “nước rút” hiện nay?

TS Lê Anh Đức: Thời gian còn lại từ nay đến kỳ xét tuyển không nhiều, vì vậy các em cần tập trung tối đa cho việc ôn thi, chuẩn bị tốt nhất cho các kỳ thi tuyển sinh sắp tới, đặc biệt là kỳ thi tốt nghiệp THPT. Đây là kỳ thi có ý nghĩa quan trọng, là căn cứ để hầu hết các cơ sở giáo dục đại học sử dụng trong xét tuyển, bên cạnh một số phương thức đánh giá khác.

Việc nỗ lực hết mình trong giai đoạn này không chỉ giúp các em đạt kết quả tốt nhất mà còn tránh được tâm lý tiếc nuối vì chưa cố gắng hết khả năng. Khi kết quả tốt, cơ hội trúng tuyển vào các trường đại học sẽ rộng mở hơn.

Bên cạnh đó, tôi cũng mong các em tận hưởng tích cực những tháng ngày ngắn ngủi còn lại là học sinh với các hoạt động của trường, của lớp để có những kỷ niệm đẹp tuổi học trò làm hành trang ý nghĩa trước khi bước sang một giai đoạn mới - giai đoạn là sinh viên đại học.

- Trân trọng cảm ơn ông đã chia sẻ!

Nguyễn Liên - Trần Ngọc

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/co-hoi-viec-lam-khoi-nganh-kinh-te-con-rong-mo-trong-ky-nguyen-so-10412766.html