Vào mùng 7 tết Nguyên đán hằng năm, tại miếu Tiên Công (phường Phong Cốc, tỉnh Quảng Ninh), người dân vùng đảo Hà Nam lại long trọng tổ chức lễ hội Tiên Công, một trong những lễ hội đặc sắc bậc nhất của miền biển Đông Bắc.
Không chỉ là dịp tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân khai phá đất đảo, lễ hội còn gây xúc động bởi tục rước người thượng thọ lên “báo công” tại miếu, thể hiện đạo lý kính lão, trọng thọ đã ăn sâu vào đời sống cộng đồng.
Mỗi gia đình sẽ tổ chức lễ rước long trọng với nhiều đoàn kéo dài theo nghi lễ truyền thống của địa phương
Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm nay có khoảng 250 cụ cao niên được cung kính gọi là “cụ Thượng” tham gia lễ rước. Trong đó có 7 cụ tròn 100 tuổi (1 cụ ông, 6 cụ bà), 35 cụ 90 tuổi (16 cụ ông, 19 cụ bà), còn lại là các cụ bước sang tuổi 80.
Từ sáng sớm, từng đoàn rước đã tề tựu đông đủ trước sân miếu Tiên Công. Các “cụ Thượng” trong trang phục truyền thống, đầu đội khăn xếp, áo dài chỉnh tề, ngồi trên võng đào hoặc kiệu sơn son thếp vàng, được con cháu và dân làng cung rước linh đình.
Các "cụ Thượng" được con, cháu rước bằng võng đào để lên miếu Tiên Công
Tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng nhạc lễ hòa cùng sắc màu rực rỡ của cờ hội tạo nên không khí trang nghiêm mà rộn ràng. Đoàn lễ kéo dài qua nhiều tuyến đường, thu hút đông đảo người dân và du khách đến chiêm ngưỡng nét văn hóa độc đáo chỉ có ở vùng đảo Hà Nam.
Con rể của những "cụ Thượng" làm quán trạm để đón bố vợ tới nghỉ ngơi khi đoàn rước đi qua
Điểm đặc biệt làm nên bản sắc riêng của lễ hội là tục “quán trạm con rể”. Trên đường rước, các gia đình có con gái lấy chồng sẽ dựng quán trạm để đón bố vợ đạt thượng thọ. Tại đây, con rể kính cẩn dâng trà, mời trầu, thể hiện lòng biết ơn và hiếu kính đối với đấng sinh thành của vợ mình.
Cụ Vũ Văn Hài, năm nay 90 tuổi được con rể là ông Ngô Đình Dùng đón tới quán trạm để dâng trà, chúc thọ
Năm nay, ông Ngô Đình Dùng (55 tuổi) đã chuẩn bị chu đáo một quán trạm để đón bố vợ là cụ Vũ Văn Hài (90 tuổi, phường Phong Cốc) trên đường rước lễ. Trong không gian trang hoàng cờ hoa, ông Dùng cùng gia đình thành kính dâng trà, chúc thọ và đón cụ nghỉ chân trước khi tiếp tục hành trình lên miếu.
Các đoàn rước "cụ Thượng" được trang trí lộng lẫy với nhiều lễ vật
Theo ông Phạm Mịch (85 tuổi), Tổ trưởng Tổ quản lý di tích miếu Tiên Công, lễ hội không chỉ là hoạt động tín ngưỡng mà còn là biểu hiện sinh động của truyền thống văn hóa lâu đời. Ông cho biết, lễ hội Tiên Công đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể, ghi nhận giá trị đặc sắc về lịch sử khai hoang lấn biển và phong tục kính lão trọng thọ của cư dân vùng đảo Hà Nam.
"Cụ Thượng" Bùi Thanh Tuyên (80 tuổi) với nhiều huân chương trên áo được người thân rước lên miếu Tiên Công để báo ơn
Các "cụ Thượng" được cung kính khi vào miếu Tiên Công để làm lễ đầu năm
Nghi lễ báo ơn trang nghiêm tại miếu với nhiều người dân tham gia
Đông đảo người dân và du khách tới miếu Tiên Công ngày chính hội để chiêm ngưỡng những đoàn rước lộng lẫy ngày đầu năm
Nhiều quán trạm con rể của những "cụ Thượng" khác được dựng để đón bố vợ đạt thượng thọ